YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2022/4659
KARAR NO : 2022/14725
KARAR TARİHİ : 25.10.2022

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ : 2918 sayılı Yasaya muhalefet
HÜKÜM : Sehven açılan 2021/396 esas sayılı dosya hakkında herhangi bir hüküm kurulmasına yer olmadığına

Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;
Dosya içerisinde bulunan tutanak, sanık ve mağdur anlatımları, Edirne Belediye Başkanlığı Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü’nün 05.11.2020 tarihli cevabı ile Edirne Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü’nün 07.10.2020 tarihli cevapları birlikte değerlendirildiğinde; sanık tarafından otoparkçılık yapılan yerin eski un fabrikasına ait olan boş arazi olduğu, bu hali ile Kanun’da öngörülen karayolu üzeri park yerleri ya da belediye kontrolündeki yollar içerisinde kalmadığının anlaşılması karşısında, unsurları itibarı ile oluşmayan suçtan sanığın beraatına kararı verilmesi gerektiği gözetilmeden, sanığın mahkumiyetine karar verilmesi,
Yasaya aykırı ve sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 25/10/2022 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

(KD)

MUHALEFET ŞERHİ

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 79’uncu maddesinde düzenlenen “yetkisi olmadığı halde otopark ücreti alma“ (halk arasında kullanılan tabirle “otopark kahyalığı” veya “otopark değnekçiliği”) suçunun kapsam ve uygulama alanına ilişkin olarak Daire çoğunluğunun verdiği karara iştirak etmediğim için bu muhalefet şerhini kaleme almış bulunmaktayım.
Edirne 6. Asliye Ceza Mahkemesi, Kırkpınar yağlı güreşlerini seyretmek amacıyla Edirne’ye gelen ve kara yolunun kenarındaki boş bir araziye aracını park eden kişiden “yetkisi olmadığı halde otopark ücreti alma” suçunu işlediği için sanık hakkında mahkumiyet kararı vermiş; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 79/2, TCK. m.62, TCK m. 52/2 ve TCK m.58/6
gereğince sonuç ceza olarak sanığın 5 ay hapis ve 80 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine hükmetmiştir.
Daire çoğunluğu, Edirne 6. Asliye Ceza Mahkemesinin bu kararını hukuka aykırı bularak bozmuş, bozma gerekçesi olarak “sanık tarafından otoparkçılık yapılan yerin eski bir un fabrikasına ait olan boş arazi olduğu, bu hali ile Kanunda öngörülen karayolu üzeri park yerleri ya da belediye kontrolündeki yollar içerisinde kalmadığının anlaşılması karşısında, unsurları itibarı ile oluşmayan müsnet suçtan dolayı sanığın beraatine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden sanığın mahkumiyetine karar verildiğini” ifade etmiştir.
Daire çoğunluğu ile şahsım arasında çıkan uyuşmazlık esasında “yetkisi olmadığı halde otopark ücreti alma” suçunun nerelerde işlenebileceğine ilişkindir. Daire çoğunluğu, bu suçun sadece “karayolu üzeri park yerindeki araçlar” hakkında (ya da belediye kontrolündeki yollar dahilinde) uygulanacağı yönünde karar vermiş iken; şahsım Kanunun kapsamı, amacı, gerekçesi, kanunda yer alan tanımların içeriği, kanunun lafzı ve yazım tekniği, konuyla ilgili 79’uncu maddenin başlığında gerçekleştirilen değişiklik gereği bu suçun sadece karayolu üzeri park yerindeki araçlar için değil daha geniş bir kapsamda karayoluna bitişik alanlardan kamuya açık olanlar ile park yeri veya garaj olarak faydalanılan yerlerde de bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı kanaatini taşımaktayım. Dolayısıyla “yetkisi olmadığı halde otopark ücreti alma“ suçunun karayolu üzeri park yerindeki araçların yanı sıra karayoluna bitişik olan ya da karayolunun yakınında bulunan, fiilen veya hukuken kamuya açık park yeri veya garajlar bakımından da “yetkisi olmadığı halde otopark ücreti alma suçu” oluşacağı için bu muhalefet şerhini kaleme almış bulunmaktayım.
Bu görüşümün hukuki dayanak ve temelleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun;
1-) Kapsamı,
2-) Amacı ve gerekçesi,
3-) Kanunda yer alan tanımların içeriği,
4-) 13.10.1983 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 79’uncu maddesinde 03.06.2012 tarihinde 6321 sayılı Kanun ile gerçekleştirilen değişikliğin içeriği ve bu bağlamda Kanunun 79’uncu maddesinin yeni başlığı,
İncelendiğinde görülmektedir.
“Yetkisi olmadığı halde otopark ücreti alma“ suçu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 79’uncu maddesinin ikinci paragrafında düzenlenmekte olup, bu suçu düzenleyen 79’uncu maddenin birinci ve ikinci fıkraları şöyledir:
“Park ücretinin alınması, araçların çektirilmesi ve kaldırılması ile muhafazası”
Madde 79- (Değişik: 31/5/2012-6321/2 md.)
Karayolu üzeri park yerindeki araçlar için park ücreti, yetki ve sorumluluk alanına göre park yerini tespite yetkili idarece veya bu idare tarafından işletme izni verilen gerçek veya tüzel kişilerce alınabilir. Bunlar dışında hiçbir gerçek veya tüzel kişi herhangi bir şekilde park ücreti alamaz. Erişme kontrollü karayolları (otoyol-ekspresyol) hariç olmak üzere büyükşehirlerde yetkili idareler, büyükşehir belediyeleridir.
Birinci fıkra hükmüne aykırı olarak park ücreti alan veya almaya teşebbüs edenler, fiilleri daha ağır bir ceza gerektiren bir suç oluşturmadığı takdirde, altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır…”
Yukarıda ana hatlarıyla ifade ettiğim görüşümün gerekçelerini ve hukuki dayanaklarını aşağıda sistematik ve daha detaylı olarak izah edeceğim.
1-) KANUNUN KAPSAMI
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun kapsam başlıklı 2’nci maddesinde, Kanunun kapsam ve uygulama alanının, Kanunda aksine bir hüküm yoksa Karayollarının yanı sıra Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park yeri ve garajlar olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır.
“Yetkisi olmadığı halde otopark ücreti alma suçu”nun unsurları ve müeyyidesini düzenleyen 79’uncu maddede aksi bir hüküm yer almadığı için 2’nci madde gereği Kanunun
79’uncu maddesi, karayolu üzeri park yerlerinin yanısıra kamuya açık alanlar ile park yeri ve garajlarda da uygulanır.
2918 sayılı Kanunun konu ile ilgili kapsam başlıklı 2’nci maddesi şöyledir:
“Kapsam:
Madde 2 – Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır.
2-) KANUNUN AMACI VE GEREKÇESİ
2918 sayılı Kanunun amacı ülke sathında can güvenliğinin yanı sıra mal güvenliği yönünden de trafik düzenini sağlamak, trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda kamu düzenini sağlamaktır.
2918 sayılı Kanunun amacını ifade eden 1’inci maddesi şöyledir:
“Amaç :
Madde 1 – Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir.”
Halk arasında kullanılan tabir ile “park yeri kahyalığı” ya da “otopark değnekçiliği” olarak adlandırılan ve özellikle büyükşehirlerimizde, şehir merkezlerinde önemli bir sorun haline gelen araç park yerleri için yetkisi olmayan kişilerin otopark ücreti adı altında para tahsil etmesinin sadece karayolu üzerindeki araçlara hasredilmesi, Daire çoğunluğunun kararındaki gibi karayolunun bitişiğindeki veya yakınındaki park yerlerine uygulanmamasının bu Kanunun amacı ile de bağdaşmadığı aşikardır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 79’uncu maddesi gerekçesinin içeriği de görüşümüzü doğrular niteliktedir. 79’uncu maddenin gerekçesi şöyledir.
“…Bilindiği üzere, özellikle büyük kentlerimizde park büyük bir sorundur. Herkes, aracım evinin önünde veya işyerine ve yakın yerde park etmek ister. Alış veriş merkezlerinde yerlerde genellikle park edecek yer bulmak zordur. Kent belediyeleri ise gerektiği şekilde park sorunu üzerine eğilmezler ve park yerleri yapmazlar. Bu durumdan yararlanan bazı açıkgözler kendiliklerinden bazı karayolu kesimlerinin bir çeşit sahibi durumuna girer park yöneticisi olur ve ücret almaya başlarlar. Bu durum trafikte bir «kahyalık» müessesesi oluşturmuştur. Bunlar bazen bir derneğin temsilcisi durumunda, bazen de kendiliklerinden ve tek başlarına ortaya çıkarlar. Bu madde halkın şikayetçi olduğu bu uygulamaya son verme amacı ile getirilmiştir.”
3-) KANUNDAKİ TANIMLARIN İÇERİĞİ
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 3’üncü maddesinde, karayolları trafik düzeni ve güvenliği ile ilgili 91 terimin tanımı yapılmıştır. Bu tanımlardan özellikle “karayolu”, “trafik”, “park yeri”, “geçiş yolu”, “karayolu üzeri park yeri” gibi tanımların içeriği incelendiğinde; 79’uncu maddedeki suçun hem karayolu üzeri park yerindeki araçlar için hem de karayoluna bitişik kamuya açık alanlarda ve karayolu yanındaki park yerlerinde “yetkisi olmadan park ücreti alma suçu”nun oluşabileceği sonucu ortaya çıkmaktadır.
Zira Kanunun 3’üncü maddesinde “karayolu” teriminin tanımı yapılırken sadece “yol” veya “yol şeridi”nden söz edilmemiş, daha geniş bir perspektifte kamunun yararlanmasına açık olan tüm arazi şeritleri kapsam içerisine alınmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun “tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde yer alan
ilgili bazı tanımların içerikleri şöyledir:
Madde 3 – Bu Kanunda kullanılan terimlerin tanımları aşağıda gösterilmiştir.
Karayolu : Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.
Trafik : Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
Karayolu sınır çizgisi : Kamulaştırılmış, kamuya terk veya tahsis edilmiş karayolunda; mülkle olan sınır çizgisi,
Geçiş yolu : Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmıdır.
Park yeri : Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı alandır.
Karayolu üzeri park yeri : Taşıt yolundaki veya buna bitişik alanlardaki park yeridir.
4-)2918 SAYILI KANUNUN 79’UNCU MADDESİNİN BAŞLIĞINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN DEĞİŞİKLİK
13.10.1983 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen ve 18.10.1983 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun söz konusu suçu düzenleyen 79’uncu maddesinin başlığı ve içeriği 03.06.2012 tarihine kadar geçen yaklaşık 29 yıl boyunca yürürlükte olan Kanun metninden çok farklı idi.
03.06.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6321 sayılı Kanun ile 2918 sayılı Kanunda değişiklik yapılarak söz konusu suçu düzenleyen maddenin başlığı esaslı şekilde değiştirilmiştir. Şöyle ki 03.06.2012 tarihine kadar 79’uncu maddenin başlığı “Karayolu üzerindeki park yerlerinde ücret almaya yetkililer” iken 03.06.2012 yılında yapılan değişiklik ile “Park ücretinin alınması, araçların çektirilmesi ve kaldırılması ile muhafazası” olarak değiştirilmiştir.
79’uncu madde başlığının 03.06.2012 tarihinde bu şekilde değiştirilmesi ve madde başlığındaki “karayolu üzerindeki park yerlerinde ücret almaya yetkililer” ibaresinin madde başlığından çıkarılması, bu suçun sadece karayolu üzeri park yerindeki araçlar için değil daha geniş bir kapsamda karayoluna bitişik alanlardan kamuya açık olanlar ile park yeri veya garaj olarak faydalanılan yerlerde de oluşacağı yönündeki görüşümüzü desteklemektedir.