YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2015/20306
KARAR NO : 2015/21963
KARAR TARİHİ : 10.11.2015
Mahkemesi :İş Mahkemesi
Dava Türü : İşe iade
YARGITAY İLAMI
Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen hükmün, Yargıtay’ca incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dosya incelendi, gereği görüşüldü:
İş sözleşmesinin geçerli neden olmadan davalı işveren tarafından sendikal nedenle feshedildiğini belirtilen davacı işçi feshin geçersizliğine ve işe iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, davacının yapılan uyarılara rağmen tutum ve davranışlarını değiştirmediğini, bu şekliyle kendisinden istenen verim alınamadığını, davacıya kıdem ve ihbar tazminatı ödenerek işten geçerli nedenle çıkarıldığını, sendikal neden iddialarının doğru olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, SGK dönem bordrolarında davacının işten çıkarıldığı Mart ayında yoğunlaşan bir fesih seyri gözlenmeyip, çok sayıda işçinin istihdam edildiği davalı işletmede hemen her ay işe giren ve iş sözleşmesi sona eren birçok işçi bulunmaktadır. 400-420 civarında işçinin çalıştığı işyerinde 10 kadarının sendika üyeliği, davacı tanığının aktif olarak sendika örgütlenmesi için çalışmadıkları beyanıyla birlikte değerlendirildiğinde sonuca etkili görülmemiş ve fesihle sendika üyeliği arasında doğrudan irtibat tespit edilmemiştir. Davacının üyeliği ile fesih arasında fasıla da bulunmaktadır. Ayrıca işçinin işyerinde tartışma yaşadığı, bölüm değişikliğini talep ettiği ve bu süreçte işverenin davacının talebi üzerine bölümünü değiştirdiği bizzat davacı tanık ifadesinden anlaşılmaktadır. Bir diğer ifadeyle fesihten önce başka bölümde görevlendirme tek yanlı işveren inisiyatifi ve uygulamasına dayanmamaktadır. Sendika üyesi bir işçinin de sözleşmesinin feshedilebileceği tabiîdir; önemli olan feshin amacından saptırılarak sendikal nedenle irtibatlı olup olmadığıdır. Fakat dosyadan bu yönde somut bir belirleme yapılamamış olup netice itibariyle feshin sendikal sebeplere dayandığı yönünde davacı tarafın iddiasını somut delillerle ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde ispatlayamadığından fesih sendikal sebeplere dayanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
İşverence yapılan feshin sendikal nedene dayanıp dayanmadığı hususu taraflar arasında uyuşmazlık konusudur.
Sendikal tazminat 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25’inci maddesinde düzenlenmiş, işçilerin işe alınmalarının, belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri veya belli bir sendikadaki üyeliği korumaları veya üyelikten istifa etmeleri şartına bağlı tutulamayacağı ilk fıkrada hükme bağlanmıştır. Sözü edilen maddenin ikinci fıkrasında ise, işverenin, sendika üyesi olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamayacağı kuralı getirilmiştir.
İşverenin, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun 25’inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca iş sözleşmesini sendikal nedenlerle feshetmesi halinde işçi, 4857 sayılı Kanunun 18, 20 ve 21’inci madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21’inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez. İşçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez.
Dairemizce, sendikal tazminat davalarında ispat yükünün işçide olduğu hallerde, iş yerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin sayısı, hangi tarihlerde üye oldukları, üyelikten çekilen işçilerin olup olmadığı, iş yerinde çalışmakta olan işçilerin bulunup bulunmadığı, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediği, iş yerinde önceki dönemlerde toplu iş sözleşmelerinin bağıtlanıp bağıtlanmadığı, yeni işçi alınıp alınmadığı ve alınmışsa yeni işçilerin sendikalı olup olmadığı gibi hususlarla, işverence ekonomik veya teknolojik nedenlere dayalı bir fesih yoluna gidilmesi durumunda teknik yönden bu durumun araştırılması gibi ölçütler belirlenmiştir.
Mahkemece feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine karar verilmesi isabetli olup davalı temyizi yerinde değildir. Ancak yargılama sonucunda feshin sendikal nedene dayanmadığı kabul edilmişse de, söz konusu karar eksik araştırmaya dayanmaktadır.
Somut olayda davacı … Sendikasına üye olduğu halde dosya ile hiçbir ilgisi olmayan … İş Sendikası’na müzekkere yazılmış olup başkaca araştırmaya gidilmediği anlaşılmıştır.
Davacının fesihten yaklaşık 3-4 ay önce sendikaya üye olduğu sabittir.
Dolayısıyla sendikal nedenle fesih yapılıp yapılmadığının tespiti amacıyla yukarıda belirtilen hususları içeren araştırmanın yapılması için davacının üyesi olduğu sendikaya yazılmalı, iş akti feshedilip işe iade davası açan başka işçi olup olmadığı belirlenmelidir.
Ayrıca aynı gün temyiz incelemesi yapılan … İş Mahkamesinin 22.12.2014 tarih ve 2014/64 E-2014/693 K sayılı dosyasında iş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğine dair kararın temyizi üzerine Dairemizce 10.11.2015 tarih ve 2015/10295 E-2015/21964 K sayılı ilamı ile onanmış olduğu görülmekle incelemede bu dosyanın da değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Hal böyle olunca mahkemece sendikal neden yönünden yapılan değerlendirme eksik incelemeye dayandığından yukarıda belirtilen hususlarda gerekli araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmelidir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, davalıdan temyiz harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,10/11/2015 gününde oybirliğiyle KESİN olarak karar verildi.