YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/8573
KARAR NO : 2023/995
KARAR TARİHİ : 20.02.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : …Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
Taraflar arasındaki sınırdaş tarım arazisi maliki tarafından açılan önalım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Davacı vekili, müvekkillerinin tapuda ….Köyü 107 ada 12 parselde kayıtlı taşınmazın maliki olduklarını, komşu parsel olan 107 ada 15 parselde kayıtlı taşınmazın … adına kayıtlı iken 15.01.2019 tarihinde…’e, 08.04.2019 tarihinde ise davalıya satıldığını, müvekkillerinin komşu parsel malikleri olarak 5403 sayılı Kanun m. 8/İ-2 nci ve TMK’nın 732-734 üncü maddeleri uyarınca önalım haklarına dayalı tapu iptal ve tescil kararı verilmesini istemiştir.
2. Dava açıldıktan sonra, davalı dava konusu taşınmazı, … isimli kişiye satmış, davacılar HMK 125’e göre seçimlik hak olarak tazminat haklarını kullanıp, davalarını davalıya karşı 90.000,00 TL tazminat davasına dönüştürmüşlerdir.
II. CEVAP
Davalı vekili, davacıların kötüniyetli olduklarını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; önalım hakkı kullanıldığında öngörülen büyüklükten daha az yüz ölçümlü dava konusu taşınmazın tam paylı halden paydaşlı hale geleceği ve paydaş sayısı artırılarak hisselendirilmiş olacağı, bu durumun yasaya aykırılık oluşturulacağı değerlendirilerek davacıların önalım hakkı ile buna dayalı tazminat talebinde bulanamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin yanılgılı değerlendirme ile ret kararı verdiğini ileri sürerek istinaf incelemesinin kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı tarafından satın alınan ve davaya konu 5.310,71 m² alanlı taşınmazın niteliği mahkemece yapılan keşif sonucu aldırılan bilirkişi raporunda ve tapu kaydında elma bahçesi olarak tespit edilmiş olup, 5403 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinde belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklük miktarı ile hedeflenen miktarın (Dikili tarım arazileri için 0,5 hektarın) üzerinde olduğu anlaşıldığından, bu taşınmaz hakkında önalım hakkının kullanılması için haklı bir sebep bulunmadığı, 4721 sayılı Kanun’un 2 inci maddesinde belirtildiği gibi; herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorunda olduğundan davacıların önalım hakkına dayalı tazminat taleplerinin reddine yönelik İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf talebi esastan reddedilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplerle temyiz isteminde bulunmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sınırdaş tarım arazisi malikinin açtığı önalım hakkına dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
Türk Medenî Kanunu’nun sistemine göre, yasal önalım hakkının kullanılabilmesi için pay satışı yapılan taşınmazın paylı mülkiyete tâbi olması ve pay satışının, paydaşlar dışında üçüncü bir kişiye yapılmış olması gerekir. Kural bu olmakla birlikte, 15.05.2014 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6537 sayılı Kanun’la, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’na, 8 inci maddesinden sonra gelmek üzere 8/İ maddesi eklenmiştir.
Bu maddeyle, tarımsal arazilerin satılması hâlinde sınırdaş tarımsal arazi maliklerinin de önalım hakkına sahip oldukları; önalım hakkına sahip birden fazla sınırdaş tarımsal arazi malikinin bulunması hâlinde hâkimin, tarımsal bütünlük arz eden sınırdaş arazi malikine önalıma konu tarımsal arazinin mülkiyetinin devrine karar vereceği ve önalım hakkının kullanılmasında Türk Medenî Kanun’u hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
5403 sayılı Kanun bir bütün olarak nazara alındığında, kanun koyucunun tarım arazilerinin hadsiz ve hudutsuz bir şekilde büyütülmesini amaçlamadığı, belirlenen büyüklüğün altındaki tarım arazilerinin komşu tarım arazileriyle birleştirilmesini hedeflediği açıktır.
3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
20.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.