Yargıtay Kararı 7. Hukuk Dairesi 2022/3123 E. 2023/4513 K. 09.10.2023 T.

YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/3123
KARAR NO : 2023/4513
KARAR TARİHİ : 09.10.2023

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1403 E., 2022/414 K.
KARAR : Başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak gerekçenin değiştirilmesi suretiyle yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : Çayeli Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/53 E., 2021/76 K.

Taraflar arasındaki vasiyetnamenin iptali ve tenkis davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak gerekçenin değiştirilmesi suretiyle yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, davacı vekilinin duruşma talebinin davanın niteliği gereği reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; mirasbırakanı ...'un Çayeli Noterliği 10.06.1977 tarih ve 002121 yevmiye numaralı vasiyetname düzenlediğini, vasiyetnamenin Çayeli Sulh Hukuk Mahkemesi 1982/9 Esas, 1983/9 Karar ... dosyada açılıp okunduğunu, müvekkilinin o dönemin toplum kurallarının baskısı nedeniyle vasiyetnameye karşı iptal davası açamadığını ve vasiyetnameden yeni haberinin olduğunu, vasiyetnamenin düzenlendiği tarihte mirasbırakanın akıl sağlığına yönelik rapora dikkat edilmediğini, sayılan sebeplerle vasiyetnamenin iptalini olmadığı takdirde saklı payın tenkisini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde; dava konusu vasiyetnamenin Çayeli Sulh Hukuk Mahkemesinin 1982/9 Esas 1983 Karar ... dosyasında mirasçıların yüzüne karşı açılıp okunduğunu, mirasçılar vasiyetnamenin mirasçılara tebliğinin yapıldığını ve mirasçıların vasiyetnameye itirazlarının olmadığını, 743 ... ... Kanunu Medenisi 499 uncu ve 500 üncü maddeleri uyarınca öngörülen vasiyetnamenin iptali ve tenkis taleplerinin zamanaşımı sürelerinin geçtiğinden bahisle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile vasiyetnamenin açılmasına ilişkin Çayeli Sulh Hukuk Mahkemesinin 1982/9 Esas, 1983/9 Karar ... dosyanın 05.05.1984 tarihinde kesinleştiği, davalı tarafın cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazında bulunduğu, dava tarihi olan 20.02.2020 tarihi itibariyle, 743 ... ... Kanunu Medenisinde vasiyetnamenin iptali için öngörülen bir, beş ve otuz yıllık sürelerin geçmiş olduğu ve yine aynı yasada tenkis davası için öngörülen bir ve beş senelik sürelerinde dolduğu anlaşıldığından davanın süresinde açılmadığı, davacı tarafın 25.03.2021 tarihli celse de imza incelemesi talebinde bulunduğu, ancak sonradan ileri sürdüğü bu talebin iddianın genişletilmesi kapsamında olacağı düşünülerek kabul edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ve davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu vasiyetnamenin varlığından ve vasiyetnamenin açılmasına ilişkin dosyanın kesinleştiğinden yeni haberi olduğunu, hiç bir şekilde duruşmaya katılarak imza atmadığını, müvekkilinin daha önceden haberi olmadığı belgedeki imzaya itiraz etmesinin iddianın genişletilmesi kapsamında kabul edilmesinin doğru olmadığını, vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın da yakın zamanda davalı tarafın isteği üzerine kesinleştirildiğini, söz konusu kararın davacıya tebliğinin de usulsüz olduğunu, vasiyetnamenin usulsüz kesinleştiğini, dava konusu vasiyetnamenin iptalinin gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesince özetle; İlk Derece Mahkemesini gerekçesinde mirasbırakanın ölüm tarihi itibariyle 743 ... ... Kanunu Medenisinin uygulanması gerektiği belirlenmesi gerekirken, uygulanma gerekçesi olarak vasiyetnamenin düzenlendiği tarihin esas alındığını ileri sürerek kararın gerekçesinin düzeltilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;

1. Davacı vekilinin istinaf itirazları yönünden; vasiyetnamenin sulh hâkimi tarafından 18.07.1983 tarihli duruşmada davacı ... huzurunda okunduğu, duruşma tutanağında vasiyetnamenin bir suretinin davacıya verildiğinin yazıldığı, duruşma tutanağının sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli resmi belgelerden olduğu, zapta geçen beyanın yanlış olduğunun ileri sürülemeyeceği, dava konusu vasiyetname davacının yüzüne karşı vasiyetname açılıp okunmuş olmakla, kararın usulüne uygun tebliğ edilmemiş olmasının sonuca etkili olamayacağı, davacı tarafça dava açılırken kanunda öngörülen bir ve beş yıllık yasal zamaaşımı süresinin geçirildiği, aynı şekilde tasarrufun butlan ehliyetsizlik iddialarına dayandırıldığından Kanunun 501 inci maddesinde belirtilen otuz yıllık hak düşürücü sürenin de sona erdiği, davanın zamanaşımı yönünden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine,

2. Davalılar vekilinin istinaf itirazları yönünden; İlk Derece Mahkemesinin gerekçesinde dava konusu vasiyetnamenin açılmasına ilişkin Çayeli Sulh Hukuk Mahkemesinin 1982/9 Esas, 1983/9 Karar ... dosyanın 05.05.1984 tarihinde kesinleşmiş olduğu belirtilerek davanın zamanaşımı yönünden reddine karar verilmiş ise de, vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin hüküm davacıya usulüne uygun tebliğ edilmediğinden, hüküm davacı yönünden kesinleşmemiş ise de, vasiyetnamenin iptali davasında, dava açma ... mirasçının tasarrufu ve butlan nedenini öğrenme gününden itibaren bir sene ve her halde vasiyetnamenin açılması tarihinden itibaren beş sene geçmekle, tenkis davasında da vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren beş sene geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağı düzenlendiği, vasiyetnamenin 18.07.1983 tarihli duruşmada davacının yüzüne karşı açılıp okunduğu ve bir suretinin duruşmada davacıya tebliğ edildiği, davacı açısından zamanaşımı süresinin 18.07.1983 günü itibariyle başladığının kabulü gerektiği, bu itibarla mahkemenin vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin hükmün kesinleştiği tarihten itibaren zamanaşımının geçirildiğine yönelik gerekçesinin yerinde olmadığı, ancak bu yanlışlığın yeniden yargılamayı gerektirmediği, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 inci maddesinin (1)-b-2 inci fıkrası gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak gerekçesi değiştirilerek yeniden hüküm tesisi ile davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı lehine bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalılar vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebeplerine ek olarak Bölge Adliye Mahkemesinin hükmünde vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin dosyada tebligatın usulsüz yapılması nedeniyle vasiyetnamenin davacı yönünden kesinleşmediğine yönelik gerekçesinin düzeltilmesi gerektiğini belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalılar lehine düzeltilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, vasiyetnamenin iptali ve tenkis istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 743 ... ... Kanunu Medenisinin 501 inci maddesi şöyledir;
"İptal davası, müddeinin tasarrufa ve butlanın sebebine muttali olduğu günden itibaren bir sene ve her halde vasiyetnamenin açılması tarihinden itibaren beş sene geçmekle müruru zamana uğrar. Tasarrufun butlanı gerek kanuna muhalefet ve adabı umumiyeye mugayeretten gerek ademi ehliyetten neşet etsin; sui niyet sahibi olan müddeaaleyhe karşı iptal davası, ancak otuz senenin geçmesiyle sakıt olur. Butlan, defi tarikiyle her zaman dermeyan olunabilir."

3. 743 ... ... Kanunu Medenisinin 513 üncü maddesi şöyledir;
"Tenkis davası, mirasçılar mahfuz hisselerine tecavüz edildiğini öğrendikleri günden itibaren bir sene ve her halde vasiyetnameler hakkında açıldıkları tarihten, diğer tasarruflar hakkında mirasın açılmasından itibaren beş sene geçmesiyle sakıt olur. Bir tasarrufun iptali bir diğerini ihya ediyorsa, müruru zaman müddetleri ancak butlan kararının suduru tarihinden itibaren cereyan eder. Tenkis iddası, defan her zaman dermeyan olunabilir”

3. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ve davalılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 ... Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.