YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/4245
KARAR NO : 2022/7337
KARAR TARİHİ : 30.11.2022
MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
Davacı vekili tarafından, davalılar aleyhine 17.07.2014 gününde verilen dilekçe ile ortaklığın giderilmesi talebi üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyularak yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 25.03.2022 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı … vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R
Dava, ortaklığın giderilmesi istemine ilişkindir.
Davacı vekili, dava konusu 14 parsel ve 291 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ortaklığın aynen taksim, mümkün değilse satış suretiyle giderilmesini talep etmiştir.
Davalılar, davaya cevap dilekçesi vermemiştir.
Davalı … vekili, ortaklığın satış suretiyle giderilmesini beyan etmiştir.
Mahkeme ilk kararında davanın kabulü ile 14 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ortaklığın satış suretiyle, 291 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki ortaklığın taşınmazın ifrazının mümkün olduğu ve buna ilişkin rapor alındığı anlaşılmakla yapılan kura çekim işlemi sonucu bilirkişi raporunun 2 nolu alternatifinde belirtildiği şekilde davacı ve davalıya paylaştırılmasına karar vermiş, hükmün davalı … vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 2016/3027 Esas, 2018/7572 Karar sayılı ve 08.11.2018 tarihli ilamı ile “1)Dava konusu 14 parsel sayılı taşınmaz bakımından yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davalı … vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiş ve hükmün onanması gerekmiştir. 2)Dava konusu 291 ada 1 parsel sayılı diğer taşınmaz bakımından temyiz itirazları incelendiğinde; … Somut olayda; yukarıda değinilen ilkelere göre, mahkemece yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya, sağlıklı sonuca ulaşmaya yeterli değildir. 291 ada 1 parsel sayılı taşınmazın aynen taksimi suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmişse de ifraz konusunda, bilirkişiye kroki hazırlattırılmamış ve yetkili makamdan onay alınmamıştır. Mahkemece, fen bilirkişisine ifraz krokisi hazırlattırılmalı, belediye encümeninden ifrazın mümkün olup olmadığı sorulmalıdır. Adı geçen makamca ifrazın mümkün olduğuna ilişkin karar verildiği takdirde mahkemece ortaklığın taksim suretiyle giderilmesi yönünde hüküm kurulmalı; ifrazın mümkün olmadığının belirtilmesi halinde ise mahkemece ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmelidir. Bu hususlar gözardı edilerek eksik inceleme ve araştırmayla karar verilmesi doğru görülmemiş hükmün bozulması gerekmiştir.” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek davanın kabulüne 291 ada 1 parsel sayılı taşınmazdaki ortaklığın 29.12.2014 tarihli teknik bilirkişi raporundaki ve kura ile belirlenen 1. alternatife göre aynen taksim suretiyle giderilmesine, 14 parsel yönünden aynı dosya üzerinden bozma öncesi taşınmazın satışına karar verilip kesinleştiğinden bu parsel yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Hükmü, davalı … vekili temyiz etmiştir.
Paydaşlığın (ortaklığın) giderilmesi davaları iki taraflı, taraflar için benzer sonuçlar doğuran davalardır. Bu davalarda davalı da davacı gibi aynı haklara sahiptir. Bu nedenle davacının satış suretiyle paylaşma istemesi davalıların aynen paylaşma istemesine engel teşkil etmez.
Paydaşlığın giderilmesi davalarında mahkemece malın aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verilebilmesi için taşınmazın yüzölçümü, niteliği, pay ve paydaş sayısı ve tarım arazilerinin niteliği ile imar mevzuatına göre aynen taksimin mümkün olup olmadığının araştırılması gerekir. Taşınmazın önemli ölçüde bir değer kaybına uğraması söz konusu ise aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verilemez. Keza paydaşlar … göstermedikleri takdirde taşınmazın bir bölümü paylı bırakılamaz.
Aynen bölünerek paylaştırmanın (taksimin) mümkün olması durumunda bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi halinde eksik değerdeki parçaya para (ivaz) eklenerek denkleştirme sağlanır. Paydaşlar arasında anlaşma olmadıkça hakim kendiliğinden bazı taşınmazların bir kısım paydaşlara, kalanın diğer paydaşlara verilmesi şeklinde aynen bölünerek paylaştırmaya karar veremez.
Aynen bölünerek paylaştırma (taksim) halinde teknik bilirkişiye ifraz projesi düzenlettirilerek bu projeye göre taşınmaz belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde ise ilgili belediyeden, belediye dışında ise İl İdare Kurulundan bölüşmenin (taksimin) mümkün olup olmadığı sorulur.
Belediye Encümeni veya İl İdare Kurullarınca 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun bulunması halinde onaylanması gereken ifraz projesinde kimlere nerelerin verileceği, bu konuda paydaşlar aralarında anlaşamazlarsa hakim huzurunda kura çekilerek belirlenir.
Onay makamından olumsuz cevap gelmesi halinde paydaşlığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi gerekir.
Somut olaya gelince, dava konusu taşınmaz üzerindeki ortaklığın aynen taksim suretiyle giderilebilmesinin mümkün olduğunun belirlenmesi halinde bilirkişiler tarafından aynen taksimin en uygun olacağı şekilde ifraz krokisinin hazırlanması gerekir. Gerek bozma öncesi gerekse bozma sonrası dosya içerisine alınan bilirkişi raporlarında bilirkişiler 1 parselin aynen taksimi ile ilgili 3 adet alternatif belirlemiş ve bu alternatiflerden birinin seçimini mahkemeye bırakmıştır. Oysa bilirkişinin yapması gereken en uygun aynen taksim alternatifini belirlemektir. Ortaklığın aynen taksim suretiyle giderilmesi kanaatine ulaşılan davalarında, bilirkişiler tarafından belirlenen aynen taksim alternatifleri üzerinden kura çekilmesi usulü bulunmamaktadır.
Burada mahkemece yapılması gereken bilirkişilerin aynen taksim ile ilgili belirlediği 3 adet alternatiften en uygun olanın hangisi olacağının bilirkişilerden sorulması ve gerekirse en uygun ifraz şeklinin yeniden belirlenmesi, belirlenen bu ifrazın krokisinin bilirkişilere hazırlatılarak Belediye Encümenine gönderilmesi ve Belediye Encümeninden bu ifraz krokisinin imar mevzuatına uygun olup olmadığının tespit edilmesi hatta varsa denkleştirme miktarının uygun olup olmadığının tespiti ile onaylanan tek ifraz krokisi üzerinden tarafların uyuşup uyuşmadıklarının taraflara sorulması, tarafların uyuşmadıklarının anlaşılması halinde bu tek ifraz krokisi üzerinden bölümler hakkında kura çekilmesi olmalıdır.
Yukarıda açıklanan yönteme aykırı olacak şekilde birden fazla aynen taksim alternatifi oluşturularak bu alternatifler üzerinden kura çekilmesi doğru görülmemiş, hükmün açıklanan bu nedenle bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı … vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın yatırana iadesine, 30/11/2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.