Yargıtay Kararı 7. Hukuk Dairesi 2022/5133 E. 2023/5472 K. 09.11.2023 T.

YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/5133
KARAR NO : 2023/5472
KARAR TARİHİ : 09.11.2023

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/113 E., 2022/1648 K.

KARAR : Davanın reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/3 E., 2019/170 K.

Taraflar arasındaki ön alım davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... ve ... vekilleri ile davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı başvurusunun esastan reddine, davalıların başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 680 No.lu, 1.166 m² yüzölçümlü taşınmazın hissedarı olduğunu, taşınmazda müvekkili ile paydaş olan ... ...'in payını taşınmazda daha önce paydaş olmayan şahıslara kısım kısım satmak suretiyle devrettiğini, bu durumu müvekkilinin Tapu Müdürlüğü'nde yaptığı inceleme sırasında öğrendiğini, ... ...'in hisse satışlarından 08.01.2014 ... ve 920 yevmiye sayılı işlemle taşınmazdaki 125/1166 hissesine karşılık gelen 125 m²'sini ...'nın, 08.01.2014 ... ve 920 yevmiye sayılı işlemle taşınmazdaki 125/1166 hissesine karşılık gelen 125 m²'sini ...'nun, 23.05.2014 tarih ve 27416 yevmiye sayılı işlemle taşınmazdaki 541/2915 hissesine karşılık gelen 216,40 m²sini ...'ın satın aldığını, 4721 sayılı TMK'ya göre müvekkiline ön alım hakkını kullanmak için ihtarla da bilgi verilmediğinden bahisle, hak düşürücü süre içerisinde ön alım hakkını kullanmak istediğini, davalılardan ...'a satılan payın Tapu Sicil Müdürlüğü'ndeki satış bedeli olan 37.000,00 TL bedeli masrafları ile birlikte bankaya depo etmeye hazır olduklarını, davalılardan ... ve ...'nun ön alım hakkının kullanılmasını önlemek üzere satış bedelini tapudaki senede yansıtmadıklarını, ... satış bedeli 170,00 TL/m² birim fiyatı üzerinden her bir davalı için 21.250,00 TL olmasına rağmen tapudaki resmi senette 600 TL/m² birim fiyatı gösterilmek üzere her bir davalı için muvazaalı 75.000,00 TL şeklinde gösterildiğini, muvazaa iddialarının değerlenirilerek ön alım haklarının kabulünü, mahkemece tespit etterilecek ... satın alma değeri masrafları bankaya depo ettirmeye hazır olduklarını belirterek davalılar adına kayıtlı olan hisselerin tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından açılan ön alım talepli davada satış işleminin 2014 Ocak ayı başında yapıldığını, davanın süre yönünden reddedilmesi gerektiğini, davacının anılan satış işleminden haberinin olduğunu ve muvafakat ettiğini, satış bedelinin gösterilenden daha yüksek olduğunu, bu hususları tanık beyanları ile ispatlayacaklarını belirterek davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından açılan ön alım talepli davada, davanın ön alım davası olarak açıldığını, ancak mülkiyet değişikliği nedeniyle tazminat davasına dönüştüğünü, davacının dava konusu taşınmazda trampa yoluyla malik olduğunu, ön alım hakkının trampa ile yapılan hisse devirlerinde talep edilemeyeceğini ve davacının haksız kazanç elde etmeye çalıştığını belirterek, müvekkili yönünden davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının ön alım hakkının şartlarının oluştuğu, davanın ve talebin yerinde olduğu, dava konusu Ankara ili, ... İlçesi, ... Mahallesinde bulunan 1166 m² yüzölçümlü 680 parsel sayılı taşınmazda davalı ... adına kayıtlı 125/1166 hisseye karşılık gelen 125 m² ile davalı ... adına kayıtlı 125/1166 hisseye karşılık gelen 125 m²'lik alanın tapu kayıtlarının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline, davalı ...'ın dava açıldıktan sonra dava konusu taşınmazdaki payını dava dışı ... Gatgar isimli 3 üncü kişiye satmış olduğu ve taşınmazda malik veya hissedar sıfatı kalmadığı anlaşıldığından bu davalı yönünden hüküm kurulmasına yer olmadığına, davanın ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davası niteliğinde olduğu ve davalı ... yönünden malik ve hissedar sıfatının kalmadığı, ön alım hakkının iyiniyetli üçüncü kişiye karşı yöneltilemeyeceği gözetilerek tazminat istemine yönelik talebin ise reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılardan ... ile ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri ve İstinaf Aşamasındaki Süreç
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalılardan ... yönünden mahkemece verilen davanın reddi kararının hukuka ve Yargıtay İçtihatlarına aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalılardan ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde; mahkemenin ... olduğu kararda ön alım bedelinin tapudaki satış bedeli ile müvekkillerinin ödediği tapu harç ve masraflarının toplamı üzerinden mi, yoksa dava tarihi itibariyle ... tapu değeri üzerinden mi olduğu konusunda bir açıklık bulunmadığını, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı paydaş ... süresinde açtığı dava ile yasadan kaynaklanan ön alım hakkını kullanarak satılan payların tapu kayıtlarının iptali ile adına tesciline karar verilmesini talep etmişse de yargılama aşamasında davalı 680 parsel sayılı taşınmaz hakkında imar uygulaması yapılarak dava konusu 680 parsel sayılı taşınmaz 05.02.2018 tarihli 3194 sayılı İmar Kanununun 18 ... maddesi uygulaması ile 29384 ada 2 parsel, 29385 ada 3 parsel ve 29386 ada 2 parsel sayılı taşınmaz olarak tescil edilmiş ve yerel mahkemenin 04.04.2019 karar tarihi itibarı ile davacı ...'nun payının 29386 ada 2 parsel sayılı taşınmaza gittiğinden ve bu parselde davalıların payı bulunmadığından davalıların istinaf başvurusunun kabulüne, paydaş olmayan davacı tarafından açılan davanın reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü nedenlerle ve ön alım hakkını kullandığı tarihte taşınmazın 680 parsel olarak tapuda tescilli olduğunu, en azından ön alım davasının açıldığı tarih itibariyle davacının davasında haklı olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava ön alım hakkından kaynaklanan tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 732, 733 ve 734 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.11.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.