YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/6849
KARAR NO : 2023/1388
KARAR TARİHİ : 09.03.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen mirasın hükmen reddi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı, davalılardan … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, dava dilekçesinde; müvekkilinin murisi …’nun 31.07.2005 tarihinde vefat ettiğini, murisin hiçbir malvarlığının bulunmadığını, bilinen borçlarının fazla olduğunu, başka mirasçıları tarafından aynı nitelikte açılan davaların kabul edilip kesinleştiğini belirterek mirasın hükmen reddini ve murisin vergi borcu sebebiyle müvekkilinin SGK’dan almakta olduğu emekli maaşından yapılan haksız ve yolsuz kesintiler için şimdilik 1.000,00 TL’nin kesinti tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan Antalya Vergi Dairesi Başkanlığından istirdadını talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalılardan … vekili, cevap dilekçesinde; müvekkillerine herhangi bir para aktarımı olmadığından istirdat davasına yönelik şartların oluşmadığını ve davacının murisin mirasını reddettiğine yönelik herhangi bir mahkeme kararını müvekkiline sunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
2. Davalılardan … T.A.Ş. vekili, cevap dilekçesinde; davanın müvekkiline yöneltilmemesi gerektiğini, muristen olan 2.277,00 TL alacağın tahsili amacıyla yapılan araştırma sonucunda adresine ulaşılamadığını, bu nedenle dosyanın banka sisteminde semeresizlik belgesi ile idari karar alınarak tasfiye edildiğini, 2006 yılında da dosyanın acze bağlandığını, yargılama gideri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmamaları ve gerekli araştırmaların yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
3. Davalılardan … vekili, cevap dilekçesinde; Konak Vergi Dairesi ile Kemeraltı Vergi Dairesine gelen yazılardan anlaşılacağı üzere murisin herhangi bir borcu bulunmadığından müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 19.02.2016 tarih ve 2015/210 Esas, 2018/105 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalılardan … vekili ve … vekili ayrı ayrı temyiz isteminde bulunmuşlardır.
2. Murisin vefat tarihi esas alınarak murisin borçlarının miktarının belirlenmediği, murise ait araç ve banka kaydının bulunup bulunmadığı ve mirasçıların mirası kabul anlamına gelecek davranışlarda bulunup bulunmadığı araştırılmadan hüküm kurulduğu görülmüştür. Ayrıca, davalı … vekilinin temyiz dilekçesinde murise ait bir vergi borcunun olmadığını beyan etmesi doğrultusunda gelen İzmir Kemeraltı Vergi Dairesinin cevabi yazısında murisin 7.735,79 TL vergi borcunun bulunduğu, murise ait vergi borcunun devam edip etmediği, ödenmiş ise kim tarafından ödendiğinin belirlenerek çelişkinin giderilmesi gerektiğinden Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Antalya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.09.2022 tarih ve 2018/197 Esas; 2022/328 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalılardan … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. İstirdat davasının konusuz kaldığını,
2. Davaya hükmen ret olarak devam edilip buna yönelik karar verildiğinden istirdat davası ile ilgili olarak davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 605 inci maddesi.
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Yasal ve atanmış mirasçılar, murisin terekesinden müteselsilen başka bir deyişle kendi malvarlıklarıyla sınırsız olarak sorumludurlar. Bu nedenle kanun koyucu, mirasçılara onların yararına olarak bu sorumluluklarını ortadan kaldırabilecek birtakım müesseseleri kanunda belirlemiş olup bunlardan biri 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’ndaki mirasın hükmen reddi (hükmi ret) müessesesidir. Kanun’un 605 inci maddesi, “(f.1) Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilirler. (f.2) Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.” şeklinde düzenlenmiştir.
3. Mirasın hükmen reddine ilişkin olarak açılan davalarda, terekenin açıkça borca batık olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. İcra takibi sonunda aciz vesikası düzenlenmesi hâlinde terekenin borca batık olduğu kabul edilir. Aksi hâlde terekenin murisin ölüm tarihinde borca batık olup olmadığı, murisin malvarlığının bulunup bulunmadığının ölüm tarihindeki mevcut durum esas alınarak bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler, tapu müdürlüğü vb. kurum ve kuruluşlardan sorulması, murisin alacak ve borçları zabıta marifetiyle de araştırılarak aktif malvarlığı ile takibe konu borç miktarı göz önünde tutularak aktif ve pasifinin tereddüde neden olmayacak şekilde belirlenmesi, mirasçının mirası kabul anlamına gelen davranışlarda bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir.
4. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılardan … vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Harçlar Kanunu’nun 13/j maddesi gereğince Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,
Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
09.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.