YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/3548
KARAR NO : 2023/4619
KARAR TARİHİ : 11.10.2023
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/320 E., 2023/338 K.
KARAR : Davanın reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Adana 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/748 E., 2018/535 K.
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kadastral parselin ihyası davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı ve birleşen dosya davacıları vekili dava dilekçesinde;
1. Davacılara ait Adana ili, Sarıçam ilçesi, … Köyü, 814 ada 4 parsel, 851 ada 4 parsel ve 850 ada 3 parsel … taşınmazların davalı … tarafından yapılan imar uygulamasıyla 1377 ada 1, 2 ve 3 parsel … taşınmazlara şuyulandırıldığını,
2. Anılan imar uygulamasının Adana 2. İdare Mahkemesinin 2009/197 Esas … dosyasında iptaline karar verildiğini belirterek, kadastral mülkiyet durumunun ihyasını talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Sarıçam Belediyesi’nin davada taraf olması gerektiğini belirterek davanın husumetten reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 01.11.2018 tarih ve 2016/ 748 Esas, 2018/535 Karar sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 18.04.2020 tarihli ve 2019/418 Esas, 2020/55 Karar … kararıyla; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile birleştirilen dosyada davacı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizin 09.01.2023 tarih ve 2021/7614 Esas, 2023/54 Karar … ilam ile; ”…20 Şubat 2020 tarihli Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 … Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 7 nci maddesiyle 3194 … İmar Kanununun 18 inci maddesine yeni bir fıkra eklenmiştir. Yasa değişikliği uyarınca davanın reddine karar verilmelidir…” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
1. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b-2 nci maddesi gereğince kabulü ile Adana 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 01.11.2018 tarih ve 2016/748 Esas, 2018/535 Karar … kararının kaldırılmasına,
2. Asıl dava ve birleşen (Adana 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/237 Esas) dava yönünden; davacıların davasının reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili ise yargılama gideri ile vekâlet ücretinden sorumlu tutulmamaları gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, imar uygulamasının iptali nedeniyle kadastral mülkiyet durumunun ihyası istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 20 Şubat 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 … Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 7 nci maddesiyle 3194 … İmar Kanunu’nun 18 inci maddesine eklenen yeni fıkraya göre; 3194 … Kanun’un 18 inci maddesi kapsamında yapılmış imar uygulamalarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle; davaya konu parselin imar planı kararları ile umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uygulama ile tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak uygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarelerin onay merciince tespiti halinde, öncelikle davaya konu parselin hak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla uygulama sahası içerisinde idarece uygun bir yer tahsis edileceği veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kök parseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki düzenleme ortaklık payı kesintisi düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli üzerinden değerinin ödeneceği belirtilmiştir. 3194 … Yasa’ya eklenen bu hüküm gereğince dava konusu uyuşmazlığın, idareye başvuru yoluyla çözülmesi gerekmektedir.
2. 6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 371 inci maddesinin 1 inci bendi gereğince Yargıtay taraflarca ileri sürülen veya kendisinin tespit ettiği temyiz sebeplerini yerinde görürse İlk Derece Mahkemesi kararını kısmen veya tamamen bozar.
3. Aynı Kanun’un 317 nci maddesinin 2 nci bendi gereğince de, Yargıtayın bozma kararı, Bölge Adliye Mahkemesinin İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararı kaldırıp düzelterek verdiği bir karar veya İlk Derece Mahkemesi kararını kaldırıp davanın esası hakkında yeniden verdiği bir karar ilişkin ise dosya, kararı vermiş olan Bölge Adliye Mahkemesine gönderilir. Çünkü artık İlk Derece Mahkemesinin bir kararı mevcut değildir, bozulan karar Bölge Adliye Mahkemesinin bir kararıdır, dosya kararı bozulan mahkemeye gönderilmektedir.
3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgeler, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kuralların, dava şartların, yargılamaya hâkim olan ilkeler, ispat kuralları ve 2.1. numaralı bentte de açıklandığı üzere davanın davalı … Belediyesinin yapmış olduğu idari işlem nedeniyle açılması ve davanın açıldığı tarihte davacılar ile birleştirilen dava davacılarının kadastral parselin ihyasını talep etmekte haklı oldukları göz önüne alındığında davalı vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Ancak, yukarıdaki 2.2. ve 2.3. numaralı bentlerde açıklandığı üzere, Bölge Adliye Mahkemesinin 18.10.2020 tarih ve 2019/418 Esas, 2020/55 Karar … ilamı ile ” İlk Derece Mahkemesinin 01.11.2018 tarih, 2016/748 Esas- 2018/535 Karar … kararının kaldırılmasına ” karar verilmiş olduğu bu haliyle İlk Derece Mahkemesi kararının artık hukuki anlamda mevcudiyetini yitirdiği anlaşılmaktadır.
Dairemizin bozma ilamına konu olan karar Bölge Adliye Mahkemesinin davanın kabulü yönünde vermiş olduğu karardır.
O halde bozma ilamına uyulmakla yeni hüküm kurulurken İlk Derece Mahkemesinin hukuk dünyasında mevcut olmayan kararının tekrar kaldırılmasına da karar verilmiş olması doğru görülmemiş olup re’sen yapılan inceleme sonucu tespit edilen bu husus bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 … Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Re’sen yapılan inceleme nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin hüküm fıkrasından çıkarılmasına, hükmün bu haliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.10.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.