Yargıtay Kararı 8. Ceza Dairesi 2022/6106 E. 2023/557 K. 15.02.2023 T.

YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2022/6106
KARAR NO : 2023/557
KARAR TARİHİ : 15.02.2023

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi

Yargıtay 8. Ceza Dairesinin, 06.10.2022 tarihli ve 2021/9169 Esas, 2022/13732 Karar sayılı kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 24.11.2022 tarihli ve KD-2021/29393 sayılı itirazı üzerine yapılan inceleme neticesinde;
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun’un) 308 … maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kanunî süresinde yapılan itiraz başvurusu üzerine dava dosyası, aynı Kanun’un 308 … maddesinin ikinci fıkrası gereği Dairemize gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İTİRAZ SEBEPLERİ
Sanığın mahkumiyetine konu suçun, 5271 sayılı Kanun’un 251 … maddesi gereğince basit yargılama usulüne tabi olduğu, Anayasa Mahkemesinin 25.06.2020 tarihli ve 2020/16 Esas, 2020/33 Karar sayılı kararının 19.08.2020 tarihli ve 31218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 1982 Anayasasının 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümeyeceği, anılan kararın kovuşturma evresinin ise iptal kararı yürürlüğe girmeden sona erdiği ve mahkemesince karar verildiği anlaşıldığından, yürürlük tarihinden önce hükme bağlanmış veya kesinleşmiş kararlar hakkında yeniden uyarlama yargılaması yapılamayacağı gözetildiğinde, itirazın kabulü ile Dairemizin 06.10.2022 tarihli ve 2021/9169 Esas, 2022/13732 Karar sayılı kararının kaldırılarak Afyonkarahisar 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 12.10.2020 tarihli ve 2020/2021 Değişik iş sayılı kararına yönelik Adalet Bakanlığının haklı nedene dayanan kanun yararına bozma talebinin kabulüne karar verilmesi talebine ilişkindir.

II. GEREKÇE
5271 sayılı Kanun’un “Basit yargılama usulü” başlıklı 251 … maddesi;
“(1) Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir.
(2) Basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verildiği takdirde mahkemece iddianame; sanık, mağdur ve şikâyetçiye tebliğ edilerek, beyan ve savunmalarını on beş … içinde yazılı olarak bildirmeleri istenir. Tebligatta duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği hususu da belirtilir. Ayrıca, toplanması gereken belgeler, ilgili kurum ve kuruluşlardan talep edilir.
(3) Beyan ve savunma için verilen süre dolduktan sonra mahkemece duruşma yapılmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın, Türk Ceza Kanunu’nun 61. maddesi dikkate alınmak suretiyle, 223. maddede belirtilen kararlardan birine hükmedilebilir. Mahkûmiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.
(4) Mahkemece, koşulları bulunması hâlinde; kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya hapis cezası ertelenebilir ya da uygulanmasına sanık tarafından yazılı olarak karşı çıkılmaması kaydıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.
(5) Hükümde itiraz usulü ile itirazın sonuçları belirtilir.
(6) Mahkemece gerekli görülmesi hâlinde bu madde uyarınca hüküm verilinceye kadar her aşamada duruşma açmak suretiyle genel hükümler uyarınca yargılamaya devam edilebilir.
(7) Basit yargılama usulü, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik hâlleri ile soruşturma veya kovuşturma yapılması izne ya da talebe bağlı olan suçlar hakkında uygulanmaz.
(8) Basit yargılama usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde uygulanmaz.”
Şeklinde düzenlenmiştir.
7188 sayılı Kanun’un 31 … maddesi ile eklenen 5271 sayılı Kanun’un geçici beşinci maddesinin birinci fıkrasının, inceleme konusu ile ilgili olan (c) ve (d) bentleri;
“(1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla;
…
c) 250 nci maddede düzenlenen seri muhakeme usulü ile 251 ve 252 nci maddelerde düzenlenen basit yargılama usulüne ilişkin hükümler, 1/1/2020 tarihinden itibaren uygulanır.
d) 1/1/2020 tarihi itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz.
…”
Şeklinde düzenlenmiştir.
Anayasa Mahkemesinin 25.06.2020 tarihli ve 2020/16 Esas, 2020/33 Karar sayılı kararı ile 5271 sayılı Kanun’un geçici beşinci maddesinin (d) bendinde yer … “…kovuşturma evresine geçilmiş,…” ibaresinin aynı bentte yer … “…basit yargılama usulü…” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.
Aynı şekilde 16.03.2021 tarihli ve 31425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 14.01.2021 tarihli, 2020/81 Esas, 2021/4 Karar sayılı kararı ile yargılama aşamasında olup henüz kesinleşmiş hükümle sonuçlanmamış dosyalar yönünden, ceza miktarı üzerinde fail lehine etki doğuracağı, bu nedenle belirli bir tarih itibariyle hükme bağlanmış olan dosyalarda basit yargılama usulünün uygulanmamasının 2709 sayılı Anayasa’nın 38 … maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle 7188 sayılı Kanun’un 31 … maddesi ile 5271 sayılı Kanun’a eklenen geçici 5 … maddesinin (d) bendinde yer … “…hükme bağlanmış…” ibaresinin de iptaline karar verilmiştir.
İncelenen dosyada; sanığın yargılama konusu eylemi 5271 sayılı Kanun’un 251 … maddesinin birinci fıkrasına göre basit yargılama usulüne tabi ise de, hüküm 06.02.2020 tarihinde verilip 03.03.2020 tarihinde kesinleşmiştir. Anayasa Mahkemesinin 25.06.2020 tarihli ve 2020/16 Esas, 2020/33 Karar sayılı kararı 19.08.2020 tarihli ve 31218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 1982 Anayasasının 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümeyeceği ve anılan kararın kovuşturma evresinin ise iptal kararı yürürlüğe girmeden sona erdiği ve Mahkemesince karar verilmesi nedeniyle yürürlük tarihinden önce hükme bağlanmış veya kesinleşmiş kararlar hakkında yeniden uyarlama yargılaması yapılamayacağından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

III. KARAR
1. Gerekçe bölümünde belirtilen nedenle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı İTİRAZININ KABULÜNE,
2. 5271 sayılı Kanun’un 308 … maddesinin üçüncü fıkrası gereği Yargıtay 8. Ceza Dairesinin, 06.10.2022 tarihli ve 2021/9169 Esas, 2022/13732 Karar sayılı kanun yararına bozma talebinin reddine ilişkin kararın KALDIRILMASINA,
3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,
4. Afyonkarahisar 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 12.10.2020 tarihli ve 2020/2021 Değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy çokluğuyla KANUN YARARINA BOZULMASINA,
5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 15.02.2023 tarihinde karar verildi.

(Karşı Oy)
(Karşı Oy)
KARŞI OY GEREKÇESİ

İncelenen dosyada; sanık hakkında, Afyonkarahisar 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 06.02.2020 tarihli ve 2019/616 Esas, 2020/115 sayılı Kararı ile 5237 sayılı Kanun’un 292 … maddesinin birinci fıkrası, 293 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca 4 ay 15 … hapis cezasına hükmedildiği, anılan kararın sanığın yüzüne karşı verilip istinaf edilmeden 03.03.2020 tarihinde kesinleştiği, Kütahya Cumhuriyet Başsavcılığının Anayasa Mahkemesinin iptal kararına göre oluşan lehe durum nedeniyle hükümlü hakkında verilen ilamda basit yargılama usulünün uygulanmasına ve infazın durdurularak uyarlama kararı verilmesine ilişkin talebine istinaden Afyonkarahisar 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 28.09.2020 tarihli ek kararıyla, genel hükümler dairesinde yargılama yapılmasının zorunlu olduğu belirtilerek talebin reddine karar verildiği, Afyonkarahisar 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 12.10.2020 tarih ve 2020/2021 değişik iş sayılı kararında ise bu talebe ilişkin, “Anayasa Mahkemesi iptal kararının maddi ceza hukuku anlamında sanık lehine sonuç doğurmaya elverişli olduğundan ve 5237 sayılı Kanun’un 7 nci maddesi ve 5271 sayılı Kanun’un 251 … maddesi uyarınca dosyanın basit yargılama usulünün uygulanıp uygulanmayacağı yönünden değerlendirilmesi zorunluluğu olduğundan, basit yargılama usulü uygulanıp uygulanmayacağı ve buna göre infazın durdurulup durdurulmayacağı konusunda değerlendirme yapmak üzere itirazın kabulü ile Afyonkarahisar 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 25.09.2020 tarih, 2019/616 Esas, 2020/115 Karar sayılı ek kararının kaldırılmasına” karar verildiği anlaşılmakla, 7188 sayılı Kanun’un 31 … maddesinde yer … geçici 5 … maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile “01.01.2020 tarihi itibariyle kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz.” şeklinde sınırlama getirilmiş ise de, Anayasa Mahkemesinin 19.08.2020 tarih ve 31218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 25.06.2020 tarihli ve 2020/16 Esas, 2020/33 sayılı iptal kararı ile “…kovuşturma evresine geçilmiş…” ibaresine ilişkin esas incelemenin aynı bentte yer … “…basit yargılama usulü…” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiği, böylece “kovuşturma evresine geçilmiş basit yargılama usulü uygulanabilecek dosyalar yönünden iptal kararı” verildiği, her ne kadar Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümemesi ve 5271 sayılı Kanun’da yapılan değişikliklerin derhal uygulanması ilkesi geçerli olsa da, iptal kararının gerekçesinin sonuçları itibariyle maddi ceza hukukuna ilişkin bir normun iptaline ilişkin olduğu, nitekim Anayasa Mahkemesinin iptal kararında da bu hususun, “ceza miktarını etkileyen yargılama kurallarında failin lehine olan düzenlemelerin geçmişe uygulanmaması, suçta ve cezada kanunilik ilkesiyle bağdaşmayacağı” şeklinde açıkça belirtildiği anlaşılmakla, 5271 sayılı Kanun’un 251 … maddesinin üçüncü fıkrasında “Basit yargılama usulü uygulanan dosyalarda sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.” şeklindeki düzenleme gereği maddi ceza hukuku anlamında sanık lehine sonuç doğurmaya elverişli olduğundan ve 01.01.2020 tarihinden önce dosyada hüküm verilmemiş olduğu da dikkate alınarak, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Kanunsuz ceza olmaz.” başlıklı 7 nci maddesi ile Anayasa Mahkemesince Anayasa’ya uygun görülen geçici 5 … maddesindeki basit yargılama usulünün kesinleşmiş dosyalarda uygulanamayacağına dair hüküm çatışmakta olup Anayasa’nın 90 ıncı maddesi uyarınca … haklar yönünden faile daha lehe ve geniş hükümler getiren sözleşmenin 7 nci maddesinin uygulanması, özetle sanığın lehine hükümler içeren insan hakları sözleşmesinin 7 nci maddesinde düzenlenen kanunilik ilkesi gereğince basit yargılama hükümlerinin maddi hukuka ilişkin norm niteliğinde olmasından dolayı kesinleşmiş mahkumiyet hükümlerine de uygulanması gerektiği düşüncesiyle … çoğunluğun görüşüne katılmıyorum. 15.02.2023

KARŞI OY GEREKÇESİ

5271 sayılı Kanun’un “basit yargılama usulü” başlıklı 251 … maddesinde;
“(1) Asliye ceza mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir.
(2) Basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verildiği takdirde mahkemece iddianame; sanık, mağdur ve şikâyetçiye tebliğ edilerek, beyan ve savunmalarını on beş … içinde yazılı olarak bildirmeleri istenir. Tebligatta duruşma yapılmaksızın hüküm verilebileceği hususu da belirtilir. Ayrıca, toplanması gereken belgeler, ilgili kurum ve kuruluşlardan talep edilir.
(3) Beyan ve savunma için verilen süre dolduktan sonra mahkemece duruşma yapılmaksızın ve Cumhuriyet savcısının görüşü alınmaksızın, Türk Ceza Kanunu’nun 61. maddesi dikkate alınmak suretiyle, 223. maddede belirtilen kararlardan birine hükmedilebilir. Mahkûmiyet kararı verildiği takdirde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.
(4) Mahkemece, koşulları bulunması hâlinde; kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya hapis cezası ertelenebilir ya da uygulanmasına sanık tarafından yazılı olarak karşı çıkılmaması kaydıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.
(5) Hükümde itiraz usulü ile itirazın sonuçları belirtilir.
(6) Mahkemece gerekli görülmesi hâlinde bu madde uyarınca hüküm verilinceye kadar her aşamada duruşma açmak suretiyle genel hükümler uyarınca yargılamaya devam edilebilir.
(7) Basit yargılama usulü, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, sağır ve dilsizlik hâlleri ile soruşturma veya kovuşturma yapılması izne ya da talebe bağlı olan suçlar hakkında uygulanmaz.
(8) Basit yargılama usulü, bu kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmiş olması hâlinde uygulanmaz.”
Geçici 5. maddesinde yer …, “(1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla; …c) 250 nci maddede düzenlenen seri muhakeme usulü ile 251 ve 252 nci maddelerde düzenlenen basit yargılama usulüne ilişkin hükümler, 01.01.2020 tarihinden itibaren uygulanır, d) 01.01.2020 tarihi itibarıyla kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış veya kesinleşmiş dosyalarda seri muhakeme usulü ile basit yargılama usulü uygulanmaz” şeklindeki düzenlemelere yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin 25.06.2020 tarihli ve 2020/16 Esas, 2020/33 sayılı Kararı ile geçici 5 … maddenin (d) bendinde yer … “…kovuşturma evresine geçilmiş,…” ibaresinin aynı bentte yer … “…basit yargılama usulü…” yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.
Yine ikinci başvuru üzerine Anayasa Mahkemesinin 16.03.2021 tarihli, 31425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 14.01.2021 tarihli, 2020/81 Esas, 2021/4 sayılı iptal kararı ile yargılama aşamasında olup, henüz kesinleşmiş hükümle sonuçlanmamış dosyalar yönünden, ceza miktarı üzerinde fail lehine etki doğuracağı, bu nedenle belirli bir tarih itibariyle hükme bağlanmış olan dosyalarda basit yargılama usulünün uygulanmamasının Anayasa’nın 38 … maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle 7188 sayılı Yasa’nın 31 … maddesiyle eklenen geçici 5 … maddenin (d) bendinde yer … “…hükme bağlanmış…” ibaresinin de iptaline karar verilmiştir.
Temyize konu dosyada Afyonkarahisar 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/616 Esas, 2020/115 Karar sayılı kararıyla 5237 sayılı Kanun’un 292 nci maddesinin birinci fıkrası, 293 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca sanık hakkında hüküm kurulduğu istinaf yoluna gidilmeden 03.03.2020 tarihinde kesinleştiği, Kütahya Cumhuriyet Başsavcılığı Anayasa Mahkemesinin iptal kararı üzerine Afyonkarahisar 1. Asliye Ceza Mahkemesine başvurarak lehe durum oluşup infazın durdurularak basit yargılama usulü çerçevesinde uyarlama kararı verilmesi talebine istinaden Afyonkarahisar 1. Asliye Ceza Mahkemesi genel yargılama yapılmasının zorunlu olduğu gerekçesiyle talebin reddi üzerine itirazen gidilen Afyonkarhisar 1. Ağır Ceza Mahkemesi 28.09.2020 tarihli kararında Anayasa Mahkemesi kararının maddi ceza hukuku anlamında sanık lehine hüküm doğuracağından itirazı kabul ederek basit yargılama usulünün uygulanıp uygulanmayacağı ve itirazın durdurulması hususunda karar verilmesi için dosyayı Afyonkarahisar 1. Asliye Ceza Mahkemesine gönderdiği anlaşılmakla,
5237 sayılı Yasa’nın 251 … maddesinin üçüncü fıkrasında; “Basit yargılama usulü uygulanan dosyalarda sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir.” hükmü maddi ceza hukuku anlamında lehe sonuç doğuracağı aşikardır; zira,
Anayasa Mahkemesi kararlarının içeriğinden bu yasal düzenlemenin 5271 sayılı Kanun’da düzenlense de maddi ceza hukukuna ilişkin sonuç doğurduğu ve buna ilişkin olduğu kabul edilmiştir.
Ayrıca Anayasa Mahkemesi ve karar içeriğinde atıf yapmış AHİM kararları suçta ve cezada kanunilik ilkesini iptal kararlarında dayanak yapmışlardır.
5237 sayılı Kanun’un 7 nci maddesinin ikinci fıkrası, “Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur.
“
Anayasa Mahkemesinin 5271 sayılı Yasa’ya 7188 sayılı Yasa’nın 31 … maddesiyle eklenen 5 … maddesinin (d) bendin yeri kesinleşmiş hükümler yönünden iptali reddetmiş olsa da;
Maddi ceza hukukuna ilişkin olan bu düzenlemeye 5237 sayılı Yasa’nın 7 nci maddesinin ikinci fıkrasının son cümlesi özellikle dikkate alınarak, “…failin lehine olan Kanun uygulanır ve infaz olunur.” hükmü gereğince sanığın lehine hüküm içeren basit yargılama usulüne ilişkin hükümlerin kesinleşmiş kararına uygulanacağı ayrıca 5237 sayılı Kanun’un 5 … maddesi, “Bu Kanunun genel hükümleri, ceza ve kanunları ve ceza içeren kanunlardaki suçlar hakkında da uygulanır.” hükümleri amir olup bu düzenleme maddi ceza hukukuna ilişkin olup … düzenleme, ceza kanunu … hükümlerine aykırı olamayacağı, düşüncesiyle … çoğunluğun görüşüne katılamıyorum. 15.02.2023