YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2019/5446
KARAR NO : 2021/4921
KARAR TARİHİ : 09.06.2021

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
MAHKEMESİ : Tire 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Tire 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 03.07.2018 tarihli ve 2015/433 Esas, 2018/494 Karar sayılı kararıyla asıl dava yönünden kabulüne, birleşen dava yönünden kısmen kabulüne karar verilmiş, Mahkeme hükmüne karşı davacı ve davalı … vekili ve davalı Avcılar Derneği tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun HMK’nin 353/(1)-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine şeklinde hüküm kurulmuş olup, bu kez davacı ve davalı … vekili ve davalı Avcılar Derneği’nin Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyizi üzerine Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı vekili; asıl davada, müvekkilinin İzmir ili, Tire ilçesi 525 ada 5 parselde bulunan taşınmazın maliki olduğunu, müvekkili ile … arasında 17.05.2002 tarihinde bu yere ilişkin bakım ve onarım protokolü yapıldığını, protokolün süresinin 5 yıl olduğunu ve bu sürenin 16.05.2007 tarihinde sona erdiğini, protokolün 9. Maddesinde; “Protokol süresi sonunda Belediye kullanımına bırakılan alanlar üzerindeki ticari faaliyetlerin tamamı TCDD’ye devredilecektir.” hükmünün bulunduğunu, protokolün 16.05.2007 tarihinde sona ermiş olmasına rağmen halen teslimin gerçekleşmediğini, yine protokolün 3.12 maddesinde; “Ekli planda 2 numara ile gösterilen yeşil boyalı alanın çevre düzenlemesinin ve bu alanda bulunan 3, 3/A ve 7 plan nolu binaların restorasyonu Belediyece yapılacak, 3 plan nolu bina el sanatlarının sergileneceği, galeri vb kültürel faaliyetler kapsamında kullanılmak üzere TCDD tarafından Belediyeye kiralanacak, 3/A ve 7 plan nolu binalar restorasyonu tamamlandıktan sonra TCDD’ye teslim edilecektir” hükmünün yer aldığını, halen 3 plan nolu binanın Belediye Başkanlığı tarafından el sanatları salonu olarak kullanıldığını, 3/A ve 7 plan nolu binaların müvekkiline teslim edilmediğini, Belediye tarafından 3/A plan nolu binanın Tire Belediyespor Dağcılık Kulübü, 7 plan nolu binanın ise Tire 4 Eylül Avcılar ve Atıcılar Derneği’ne kullandırıldığını belirterek, 3, 3/A ve 7 plan nolu binalara el atmanın önlenmesine, 01.07.2009-30.06.2014 arası 1.463 TL ecrimisilin ödenmesine karar verilmesini, birleşen davada ise; yine aynı parsel üzerinde bulunan 8 ve 9 plan nolu binaların … tarafından düğün salonu ve müştemilat olarak kullanıldığını belirterek 18.09.2010-31.12.2011 arası dönem için 26.628,33 TL ecrimisilin tahsiline karar verilmesini talep ve dava dava etmiştir.
Davalılar cevap dilekçesi vermemiştir.
Mahkemece; davalı … ile yapılan protokolün süresinin bittiği, davalıların fuzuli şagil durumuna düştükleri, protokolün bitiş tarihi olan 16.05.2007’den itibaren fuzuli işgal edenin, işgali sonlandırmamışsa mülkiyet hakkı sahibine ecrimisil ödemek zorunda olduğu, 22.01.2016 havale tarihli ve 20.04.2016 havale tarihli bilirkişi raporlarında belirtilen ve ıslah ile artırılan miktarda, asıl dava yönünden davanın kabulü ile 525 ada 5 parsel sayılı taşınmaza yönelik davalıların el atmasının önlenmesine, 11.974,09TL ecrimisil bedelinin (davalı … Belediyespor Dağcılık Kulübü 1.830,90TL’sinden, … 6.296,77TL’sinden sorumlu olmak üzere) davalılardan alınarak davacıya verilmesine, birleşen davanın kısmen kabulü ile; 7.725 TL ecrimisilin davalı Belediyeden alınıp davacıya ödenmesine karar verilmiş, davacı vekili birleşen dosya bakımından, davalı … hem asıl, hem birleşen dosya bakımından, davalı … 4 Eylül Avcılar ve Atıcılar Derneği ise asıl dava yönünden hükmü istinaf etmiştir. Yapılan kanun yolu incelemesi neticesinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1.Hukuk Dairesince(2018/2598 E, 2019/1113 K); İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek tarafların istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, yine davacı vekili birleşen dosya bakımından, davalı … hem asıl, hem birleşen dosya bakımından, davalı … 4 Eylül Avcılar ve Atıcılar Derneği ise asıl dava yönünden hükmü temyiz etmiştir.
Asıl dava; el atmanın önlenmesi ve ecrimisil, birleşen dava ise ecrimisil istemine ilişkindir.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden; dava konusu 46.668 m2 yüzölçümlü, istasyon binası, kargir lojman, kargir depo ve ambarı olan demiryolu niteliğindeki 525/5 parselde davacı …’nin malik olduğu, anılan yerin 29.000 m2’lik kısmında bulunan metruk ve bakım onarımı yapılmayan binaların restorasyonlarının yapılması ve bununla beraber yapılacak imar plan tadilatlarıyla da taşınmazın gelir getirici yönde değerlendirilmesi amacıyla 17.05.2002 tarihinde davalı … Belediyesi ile protokol imzalandığı, protokolün dava konusu muhdesatlarla ilgili hükümleri incelendiğinde; 3.12. maddesinde; “Ekli planda 2 numara ile gösterilen yeşil boyalı alanın çevre düzenlemesinin ve bu alanda bulunan 3, 3/A ve 7 plan nolu binaların restorasyonu Belediyece yapılacak, 3 plan nolu bina el sanatlarının sergileneceği galeri vb kültürel faaliyetler kapsamında kullanılmak üzere TCDD tarafından Belediyeye kiralanacak, 3/A ve 7 plan nolu binalar restorasyonu tamamlandıktan sonra TCDD’ye teslim edilecektir.”, yine 3.13.maddesinde; “….. bu alandaki 8, 9, 12A plan nolu binaların tadilatı Belediyece yapılacak ve TCDD’ye teslim edilecektir.” hükümlerinin yer aldığı, protokolün süresi ile 9.maddesinin ise; “Bu protokol yürürlüğe girdikten sonra 5 yıl süre ile geçerlidir. Protokol süresi sonunda Belediye kullanımına bırakılan alanlar üzerindeki ticari faaliyetlerin tamamı TCDD’ye devredilecektir. Ancak TCDD ticari faaliyetlerini sürdürmek isteyen işleticilere bedelini belirlemek suretiyle öncelik hakkı tanıyacaktır. Süre sonunda TCDD tarafından protokolün devamında sakınca görülmemesi halinde protokol maddeleri günün şartlarına göre tekrar belirlenerek yenilenir.” şeklinde olduğu, yapılan keşifte; asıl davanın konusu 3 plan nolu binanın … tarafından el sanatları salonu, 3/A plan nolu binanın belediyenin tahsisiyle Tire Belediyespor Dağcılık Kulübü ve 7 nolu binanın ise … tarafından kullanıldığının tespit edildiği, 7 nolu binanın belediye tarafından 06.06.2012 tarihinde söz konusu derneğe tahsis edildiği, birleşen davanın konusu 8 ve 9 nolu binaların ise Tire Belediyesi tarafından düğün salonu ve müştemilatı olarak kullanıldığının belirlendiği, yani protokol maddelerine göre restorasyon sonrası teslim edilecek yerler olan 3/A, 7 , 8 ve 9 plan nolu binaların TCDD’ye teslim edilmediği anlaşılmaktadır.
1.Birleşen dava yönünden davacı ve davalı … vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde;
Bilindiği üzere; 6100 sayılı HMK’nın 362. maddesinde bölge adliye mahkemelerinin temyiz olunamayan kararları düzenlenmiş, aynı maddenin 02.12.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanun’un 42. maddesiyle değişik 1/a bendinde “Miktar veya değeri kırk bin Türk lirasını (bu tutar dahil) geçmeyen davalara ilişkin kararlar” hükmüne yer verilmiş; anılan 40.000,00 TL’lik kesinlik sınırı da 2019 yılı itibariyle 58.800 TL olarak uygulanmaya başlanmıştır.
Somut olayda; dava değerinin 2019 yılı itibariyle 58.800 TL temyiz sınırı altında kaldığından, davacı ve davalı … vekillerinin temyiz dilekçelerinin birleşen dava yönünden reddine karar vermek gerekmiştir.
2.Asıl dava yönünden davalı … vekili ve davalı … 4 Eylül Avcılar ve Atıcılar Derneği’nin temyiz itirazlarına gelince;
2.A)Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, yapılan yargılama ve uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, hukuki ilişkinin nitelendirmesine göre 3/A ve 7 plan nolu binalara yönelik el atmanın önlenmesine yönelik temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2.B)3/A ve 7 plan nolu binalarla ilgili ecrimisile yönelik temyiz itirazlarına gelince;
Ecrimisil hesabı uzmanlık gerektiren bir husus olup, taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi marifetiyle keşif ve inceleme yapılarak ve taleple bağlı kalınarak haksız işgal tazminatı miktarı belirlenmelidir. Alınan bilirkişi raporu, somut bilgi ve belgeye dayanmalı, tarafların ve hakimin denetimine açık değerlendirmenin gerekçelerinin bilimsel verilere ve 6100 sayılı HMK’nın 266. vd. maddelerine uygun olmalıdır.
Eğer, binalarda kira esasına göre talep varsa, taraflardan emsal kira sözleşmeleri istenmeli, gerekirse benzer nitelikli yerlerin işgal tarihindeki kira bedelleri araştırılıp, varsa emsal kira sözleşmeleri de getirtilmeli, dava konusu taşınmaz ile emsalin somut karşılaştırması yapılmalı, üstün veya eksik tarafları belirlenmelidir.
İlke olarak, kira geliri üzerinden ecrimisil belirlenmesinde, taşınmazın dava konusu ilk dönemde mevcut haliyle serbest şartlarda getirebileceği kira parası, emsal kira sözleşmeleri ile karşılaştırılarak, taşınmazın büyüklüğü, niteliği ve çevre özellikleri de nazara alınarak yöredeki rayiçe göre belirlenir. Sonraki dönemler için ecrimisil değeri ise ilk dönem için belirlenen miktara ÜFE artış oranının tamamının yansıtılması suretiyle bulunacak miktardan az olmamak üzere takdir edilir.
Somut olayda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan ecrimisil hesabının yukarıda belirtmiş olduğumuz Dairemiz uygulamalarıyla uyuşmadığı; emsal araştırması yapılmadığı, ecrimisil dönemlerinin ayrı ayrı belirlenmediği, -bu doğrultuda mahkemece kurulan hükümde kabul kararı verilen ecrimisil miktarlarının hangi dönemlere ait olduğunun anlaşılmadığı- bu nedenle raporun denetime elverişli olmadığı anlaşılmakla, hüküm kurmak için yeterli olmayan rapora dayanılarak yazılı şekilde karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince bu hususun esastan reddi doğru olmamıştır. Ayrıca 7 nolu bina ile ilgili davalı … tarafından diğer davalı … 4 Eylül Avcılar ve Atıcılar Derneğine tahsisin 2012 yılında yapıldığı sabit olduğundan anılan Derneğin ecrimisil sorumluluğunun kapsamı belirlenirken bu husus gözden kaçırılmamalıdır.
2.C)Protokolün 3.12 maddesinde; 3 nolu bina ile ilgili restorasyon tamamlandıktan sonra el sanatlarının sergileneceği kültürel faaliyetler kapsamında kullanılmak üzere Belediyeye kiralanacağının belirlendiği, protokolün 9.maddesinde; protokol süresinin 5 yıllık olduğu, protokol süresinin bitimi sonunda-17.05.2007-, Belediye kullanımına bırakılan alanlar üzerindeki ticari faaliyetlerin tamamının TCDD’ye geçeceğinin hüküm altına alındığı, somut olayda; 3 plan nolu binanın el sanatları salonu olarak Belediyece kullanıldığı, yani Belediyece ticari faaliyet değil, kültürel faaliyet kapsamında kullanıldığından 9.maddenin kapsamında olmadığı, yine TCDD tarafından 525/5 parselde bulunan yerler için 2012 ve 2013 yılları kira borcundan dolayı İzmir İcra Müdürlüğünün 2016/16940 Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığı, dosya kapsamında bulunan ve TCDD tarafından Tire Belediyesine yazılan protokol çalışmaları konulu 29/01/2014 tarihli yazının 4.maddesinde; “…3 plan nolu bina için kullanım bedeli mevcut kira bedeline geçmiş dönemlerde dahil edilmiştir… denildiği göz önüne alındığında, 3 nolu bina ile ilgili protokolün 3.12 maddesi uyarınca aradaki ilişkinin kira ilişkisi olduğu ve bu ilişkinin dava tarihi itibariyle halen devam ettiği anlaşılmakla, bu bina yönünden el atmanın önlenmesi ve ecrimisil kararı verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince bu hususun esastan reddi doğru değildir.
SONUÇ: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, birleşen dava bakımından davacı ve davalı … vekilinin temyiz dilekçesinin, 6100 sayılı HMK’nin 362. maddesi uyarınca 2019 yılı itibariyle miktar ve değeri 58.800,00 TL’yi geçmeyen Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olduğundan değerden REDDİNE, asıl dava yönünden (2-A) nolu bentte yazılı nedenlerle, 3/A ve 7 plan nolu binalar bakımından davalı … ve davalı Dört Eylül Avcılar Derneği’nin el atmanın önlenmesine yönelik temyiz itirazlarının reddine, (2-B) nolu bentte yazılı nedenlerle, davalı … ve davalı … 4 Eylül Avcılar ve Atıcılar Derneği’nin 3/A ve 7 plan nolu binalar açısından ecrimisile, (2-C) nolu bentte yazılı nedenlerle ise davalı …’nin 3 plan nolu binaya ilişkin el atma ve ecrimisile yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesinin, istinaf isteminin esastan reddine dair kararının KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi hükmünün 6100 sayılı HMK’nin 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, HMK’nin 373/1.maddesi gereği kararın bir örneğinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi (1.) Hukuk Dairesine, dosyanın ise ilk derece mahkemesi Tire 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, peşin harcın istek halinde temyiz edenlere ayrı ayrı iadesine, 09.06.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.