YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/17053
KARAR NO : 2023/1177
KARAR TARİHİ : 02.03.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1524 E., 2021/1025 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Nizip 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı … vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı … vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı …’in …’te kurulu Mülhak … Kasım Ağa Bini … Ağa Vakfı’nın tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmesini istenmiştir.
II. CEVAP
Davalı … vekili cevap dilekçesinde; davacının vakıf kurucusu ile olan soy bağının nüfus kayıtları ile ispat edilmesinin yanı sıra vakfın vakfiyesinde yer alan mütevellilik için aranan şartları taşıması gerektiği, davacının vakıf kurucusunun erkek evladı soyundan üst batında en büyüğü olması gerektiği, erkek evladının soyu tükenmişse kız evladının üst batında en büyüğü olması gerektiği, nüfus kayıtlarının celbi ile davacının en büyük evlat değilse kendisinden büyüklerin davaya dahil edilmesi ve mütevellilik istemeyenlerin beyanlarının alınmasını veya feragatlarının alınmasını, kanuni hasım olmaları sebebiyle yargılama giderlerinden sorumlu olmadıklarını beyan etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; alınan bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre davacının, … Kasım Ağa Bini … Ağa Vakfı’nın mütevelliliğine ehil olduğu, kendisinden büyük olan erkek evlatlar … ve Mesut Böler’in mütevellilik hakkından feragat ettikleri, davacının ilkokul mezunu olduğu ve sabıkasının bulunmadığı gerekçesi ile açılan davanın kabulü ile davacının “Mülhak … Kasım Ağa Bini … Ağa Vakfının” mütevelliliğine müstehak vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; eksik incelemeye dayalı karar verildiği, vakfiye gereği tevliyetin batın şartı ile erkek evladın ekberine şart kılındığı, vakıf evlatlarının tamamının nüfus kayıtlarının celp edilip davacıdan ön batında evlat olup olmadığı ile davacının ekber evlat olup olmadığının araştırılmadan yetersiz araştırma ve eksik incelemeye dayalı İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi istenmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; nüfus kayıtları ve toplanan delillerden; …’den sonraki erkek evlatlardan hayatta bulunanın en büyüğünün 1930 doğumlu … olduğu, bu kişinin öncesinde mütevelli olup 2013 yılında istifa ettiği, sonrasında 1935 doğumlu …’in geldiği, ondan sonra da davacı 1936 doğumlu …’in en büyük erkek evlat olduğu, bu haliyle ilk aşama olarak davacının vakfeden ile soy bağının bulunduğunun yöntemince ispatlandığı, ikinci aşama ise vakfiyede tevliyet için öngörülen şartların somut olayda davacı yönünden gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin olup davaya konu vakfın senedinin incelenmesinde; vakıf senedinde mütevelli olabilmek için en büyük erkek evlat olma şartının bulunduğu tespit edilmekle getirtilen vakfın evlat listeleri ve nüfus kayıtlarının incelenmesinde davacının yaş olarak üçüncü sırada yer aldığı, kendisinden önce yaşça büyük 1930 doğumlu … ve 1935 doğumlu …’in bulunduğu, ancak bu kişilerin mahkemeye verdikleri 19.09.2018 tarihli dilekçeleri ile davacının kendi yerlerine vakfın mütevelliğine müstahak vakıf evlatlığı olmasına muvafakat ettikleri ve bu haklarından feragat ettiklerinin görüldüğü, bu haliyle davacının … ve …’den sonra gelen yaşça en büyük erkek evlat olduğu, hakkında herhangi bir kısıtlama kararı bulunmayıp fiil ehliyetine sahip olduğu, en büyük erkek evlat olma şartını taşıyan tevliyete ehil vakıf evladı olduğu anlaşılmakla mahkemenin kararında bir isabetsizlik olmadığı gerekçesi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353/(1)-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki hususlara dair ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, mülhak vakfa mütevelli atanma kararına esas teşkil etmesi yönü ile vakfın tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Kanun’un 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun (5737 sayılı Kanun) 3, 6, 7, 75 ve 76 ncı maddeleri, 24.02.1943 tarihli ve 1942/27 Esas, 1943/11 Karar sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı
3. Değerlendirme
1. Davacı …’in UYAP ortamında temin edilen nüfus kaydına göre dava devam ederken 06.05.2020 tarihinde vefat etmiştir.
2. Her dava, açıldığı tarihteki maddi vakıalara göre değerlendirilir. Ancak yargılama sırasında davanın konusuz kalması halinde Mahkemece, dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.
3. Tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespitine ilişkin davalar şahsa bağlı davalardan olup, davanın bu niteliği gereği dava konusu talep mirasçılara intikal etmez. Mirasçıların vakfın tevliyetine yönelik bir talepleri var ise kendi adlarına tevliyete ehil vakıf evladı istemli dava açmaları gerekir.
4. Somut olayda, davacı …’in dava açıldıktan sonra 06.05.2020 tarihinde vefat ettiğinin anlaşılmasına göre, konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin harcın istek halinde temyiz eden davalı … Müdürlüğüne iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.03.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi