YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/7722
KARAR NO : 2023/6699
KARAR TARİHİ : 25.12.2023

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının, davacı … vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. … ili Merkez ilçesi … Köyü çalışma alanında 3402 … Kadastro Kanunu’nun (3402 … Kanun) Geçici 8 inci maddesi uyarınca yapılan kadastro sırasında, 152 ada 14 ve 152 ada 17 parsel … sırasıyla 2.048,13 ve 16.297,73 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar, susuz tarla vasfıyla, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle senetsizden, davalı adına tespit edilmiştir.
2. Davacı … vekili dava dilekçesinde özetle; … ili Merkez ilçesi … Köyü 152 ada 14 ve 152 ada 17 parsel taşınmazlarda davalının 20 yıl aralıksız zilyetliğinin bulunmadığını, imar – ihya kriterlerini karşılamadığını ileri sürerek, kadastro tespitlerinin iptali ile taşınmazların Hazine adına tespit ve tescili talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı cevabında; haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.04.2019 tarihli ve 2018/64 Esas, 2019/104 Karar … kararı ile; “Dava konusu taşınmazların öncesinin orman sayılan yerlerden olmadığı ve davalı lehine zilyetlikle kazanım koşulları oluştuğu” gerekçesiyle davanın reddine, … ili Merkez ilçesi … Köyü 152 ada 14 parsel … taşınmaz ile aynı yer 152 ada 17 parsel … taşınmazın tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararına karşı, davacı … vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı … vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyaya sunulan bilirkişi raporlarının hüküm kurmak için yeterli olmadığını, davalı lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiğine dair somut veri ve delillerin mevcut olmadığını açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 12.11.2020 tarihli ve 2019/2102 Esas, 2020/998 Karar … kararı ile; “Tüm dosya kapsamına göre; dava konusu taşınmazlara uygulanan 1985 ve 1999 yıllarına ait hava fotoğraflarının incelenmesinde, taşınmazlar üzerinde tarımsal faaliyet bulunduğunun tespit edildiği, zirai bilirkişi raporunda taşınmazların imar ihya edildiğinin, orman bilirkişisinin raporunda da taşınmazların orman sayılmayan yerlerden olduğunun belirlendiği, dolayısıyla dava konusu taşınmazlar yönünden kazandırıcı zamanaşımı yoluyla taşınmaz iktisabına ilişkin yasal şartların davalı lehine gerçekleştiği” gerekçesiyle, davacı … vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararı, davacı … vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı … vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde ileri sürülen gerekçeleri tekrar ederek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kadastro tespitine itiraza ilişkin olup, taraflar arasındaki uyuşmazlık; dava konusu edilen taşınmazların zilyetlikle kazanılabilecek yerlerden olup olmadığı ve davalı lehine zilyetlikle kazanım koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 … Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri, 3402 … Kadastro Kanunu’nun (3402 … Kanun) 14 ve 17 nci maddeleri ile 6831 … Orman Kanunu’nun (6831 … Kanun) 1 inci maddesi,
3. Değerlendirme
1. İlk Derece Mahkemes0 parselde 4 – 5 … ağacı, 1 kültür bademi, 152 ada 17 olan parselde ise 50 kadar … ağacı, 6 – 7 tane yabani badem ağacı bulunduğu belirtildiği halde, hükme esas alınan bilirkişi raporlarında mahkeme hakiminin gözleminde değinilen ağaçlarla ilgili herhangi bir değerlendirmede bulunulmadığı gibi, çekişmeli taşınmazların orman parseline komşu olduğu dikkate alındığında, taşınmazların hangi ayırıcı unsurlarla orman parselinden ayrıldıkları, diğer bir deyişle, hangi sebeplerle orman toprağı olmadıkları da açıkça ortaya konulmamıştır.
Öte yandan, çekişmeli taşınmazlar üzerinde sürdürüldüğü iddia olunan zilyetliğin tereddütsüz saptanması açısından, 1985 ve 1999 hava fotoğrafları jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişilerce incelenmemiş, mevcut bilirkişilerce yapılan incelemede ise, taşınmaz üzerinde anılan tarihli hava fotoğraflarında yer yer ağaçların bulunduğu belirtilmesine rağmen, söz konusu ağaçların türleri belirlenmediği gibi, yörenin taşlık yapısı dikkate alındığında, taşınmazların tamamında mı yoksa bazı kısımlarında mı kullanım olduğu da açık bir şekilde irdelenmemiştir.
Ayrıca; dava konusu taşınmazların bulunduğu yerde imar uygulaması yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa taşınmazların imar planı kapsamında kalıp kalmadıkları da ilgili yerlerden sorularak tespit edilmemiştir.
Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak ve çelişkili bilirkişi raporları esas alınarak hüküm kurulamaz.

2. Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince doğru sonuca ulaşılabilmesi için, çekişmeli taşınmazların bulunduğu yere ait ilk tesis kadastro paftası dosya arasına getirtilip, taşınmazların bulunduğu yerde imar uygulaması yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise çekişmeli taşınmazların imar planı içinde kalıp kalmadıkları ve mevcut ise imar planının kesinleşme tarihi ilgili birimlerden sorulmak suretiyle belirlenmeli ve bundan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi bilirkişisi, bir ziraat mühendisi bilirkişisi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisinin katılıyla yeniden keşif yapılmalıdır.
Yapılacak bu keşifte, dosya arasına getirtilen kayıt ve belgeler çekişmeli taşınmazlarla birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazların öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116 … Orman Kanunu (3116 … Kanun) 4785 … Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (4785 … Kanun) ve 5658 … Orman Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve bu Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesine Dair Kanunlar (5658 … Kanun) karşısındaki durumu saptanmalı; zilyetlikle ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yok edilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; hakim gözetiminde, taşınmazların dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişi eliyle yerine uygulattırılıp orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (… veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmazlar, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazların gerçek eğimi, klizimetre aletiyle ölçülmek suretiyle memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılarak tespit edilmeli; taşınmazların öncesi çalılık ise gerçek eğime göre – teraslanmak suretiyle eğimin azaltılmasının taşınmazın niteliğini değiştirmeyeceği de gözetilerek – 6831 … Orman Kanunu’nun (6831 … Kanun) 1/J maddesi ile Orman Kadastrosu ve 2/B Uygulama Yönetmeliğinin 14/o bendi kapsamında eğimi % 12’yi aşan ve orman ve toprak muhafaza karakteri taşıyan orman sayılan yerlerden olup olmadığı saptanmalı; yine taşınmazlar imar planı kapsamına alınmışsa, imar planının kesinleşme (onay) tarihinden, imar planı kapsamına alınmamışlarsa tespit tarihinden 15 – 20 – 25 yıl öncesine ilişkin farklı dönemlere ait hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazların nitelikleri ve kullanım durumları (belli kısımlarının mı yoksa tamamının mı kullanıldığı açıkça belirtilmek suretiyle) ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği tespit edilmeli; taşınmazların üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazların imar-ihyaya konu olup olmadığı, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığı ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı, taşınmazların ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığı hususlarını açıklayan müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.
Ayrıca; keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraat bilirkişisinden, taşınmazların evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki düzenlemesi istenilmeli; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, ardından toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.
3. İlk Derece Mahkemesince, bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi isabetsiz olduğundan, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.