YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/7899
KARAR NO : 2022/9748
KARAR TARİHİ : 05.12.2022
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ : Geçici 8. Madde Kapsamında Yapılan Kadastro Tespitine İtiraz
İLK DERECE MAHKEMESİ : … Kadastro Mahkemesi
Taraflar arasında … Kadastro Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davacı Hazine vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun Esastan reddine karar verilmiş olup bu kez Davacı Hazine vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:
K A R A R
Kadastro Kanunu’nun Geçici 8. maddesi gereğince yapılan kadastro sırasında, … İli ….., İlçesi … Mahallesi çalışma alanında bulunan 1006, 1046, 1059, 1197, 1198 ve 1318 parsel sayılı sırasıyla 714,43 – 55.156,52 – 2.268,09 – 2.819,47 – 6.873,17 ve 10.558,50 metrekare yüzölçümündeki taşınmazlar kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle davalı … adına tespit edilmiştir.
Davacı Hazine, çekişmeli taşınmazların imar – ihya edilmediği gibi davalı taraf yararına iktisap koşullarının da gerçekleşmediğini ileri sürerek dava açmıştır.
Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 1059 ve 1318 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitlerinin iptaline, tutanaktaki yüzölçümü ve “Hali arazi” vasfıyla Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, çekişmeli 1197 ve 1198 parsel sayılı taşınmazların kadastro tespitlerinin iptaline, tutanaktaki yüzölçümü ve “Orman” vasfıyla Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline, çekişmeli 1046 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptaline, 24.08.2020 tarihli fen raporunda C harfi ile gösterilen kısmın ifrazı ile “Hali arazi” vasfıyla Hazine adına, A harfiyle gösterilen kısmın ifrazı ile “tarla” vasfıyla davalı … adına, geriye kalan B harfi ile gösterilen kısmının tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline, çekişmeli 1006 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptaline, 19.06.2017 tarihli fen raporunda B harfi ile gösterilen kısmın ifrazı ile “Hali arazi” vasfıyla Hazine adına, geriye kalan A harfi ile gösterilen kısmının tespit gibi tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hükmün davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, bu karar, davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.
1. Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, yapılan yargılama ve uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere, hukuki ilişkinin nitelendirmesine göre dava konusu 1006 parsel sayılı taşınmazın A harfine ilişkin davacı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesinin 1006 parsele yönelik esastan ret kararının onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
2. Davacı Hazine vekilinin 1046 parsel sayılı taşınmazın A ve B harfi ile gösterilen kısımlarına ilişkin hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;
Mahkemece, davalı lehine zilyetlikle kazandırıcı zamanaşımı koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusu da benzer gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilmiş ise de yapılan inceleme, araştırma ve uygulama hüküm vermeye yeterli değildir.
Belirtmek gerekir ki, jeodezi bilirkişi raporunda hava fotoğrafının stereoskopik inceleme ile yapılıp yapılmadığı belirtilmediği gibi ziraat bilirkişi raporlarında çelişki oluşturulduğu halde çelişki giderilmemiş ve taşınmaz bölümlerinde imar-ihya çalışması yapılıp yapılmadığı kesin olarak belirlenmemiştir. Öte yandan dosya kapsamında çektirilen fotoğrafların yakın plan ve panoramik fotoğraflar olmadığı anlaşılmıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilemez.
Hal böyle olunca, doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece, öncelikle taşınmaza komşu parsellerin tutanak ve varsa dayanağı belgeler ile davalı olmaları halinde ise dava dosyaları ilgili yerlerden getirtilmeli, çekişmeli taşınmaza ait temin edilebilen en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek, taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya ikmal edilmeli, bundan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişisi, 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ile fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı, bu keşifte dinlenilecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmaz bölümlerinin öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, mahalli bilirkişi ve tanık beyanları arasında oluşacak çelişkilerin gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmesine çalışılmalı; yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanakları ve varsa dayanak kayıtları ile denetlenmeli; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişilerden, gerek dosya kapsamında bulunan gerekse de getirtilecek olan hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aleti ile inceleme yaptırılmak suretiyle, taşınmaz bölümlerinin sınırlarını ve niteliğini, evveliyatı itibari ile imar ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığını, imar ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde hangi tarihte imar ihyaya başlandığı ve tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak hangi tarihten beri hangi tasarruflarla zilyet edildiğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir rapor düzenlettirilmeli; ziraat mühendisi bilirkişilerden, taşınmaz bölümlerinin toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmaz bölümleri üzerindeki bitki örtüsü, ağaçların cinsi, sayısı, kapalılık oranı, taşınmaz üzerindeki dağılımlarını, taşınmaz bölümlerinin evveliyatı itibari ile imar ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş yakın plan ve panoramik fotoğraflarını içerir, önceki ziraat bilirkişi raporlarını irdeler ve çelişkileri giderir mahiyette ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise keşfi izlemeye ve bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye elverişli, ağaçların cinslerine göre dağılım biçimini gösterir ayrıntılı harita ve rapor düzenlettirilmeli bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı Hazine vekilinin çekişmeli 1006 parsel sayılı taşınmazın A harfine yönelen temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesinin 1006 parsele ilişkin esastan ret kararının ONANMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı Hazine vekilinin 1046 parsel sayılı taşınmazın A ve B harfi ile gösterilen kısımlarına yönelen temyiz itirazları yerinde görüldüğünden kabulü ile Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi’nin 16.02.2021 tarih ve 2020/826 Esas, 2021/158 Karar sayılı istinaf başvurusunun 1046 parsel yönünden esastan reddine dair kararının KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi hükmünün 1046 parsel yönünden 6100 sayılı HMK’nin 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine 05.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.