YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/574
KARAR NO : 2022/10044
KARAR TARİHİ : 12.12.2022
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
DAVA TÜRÜ : Kadastro Tespitine İtiraz
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ergani 1.Kadastro Mahkemesi
Taraflar arasında Ergani 1. Kadastro Mahkemesinde görülen dava sonucunda verilen hükme karşı davacı Hazine vekili ve davalılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle mahkeme kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulması suretiyle davanın kabulüne karar verilmiş olup, bu kez davalılar vekili tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiş olmakla; dosya incelendi, gereği düşünüldü:
K A R A R
Kadastro sırasında, ……,İli ……., İlçesi……, Mahallesi çalışma alanında bulunan 184 ada 44 parsel sayılı 62.387,02 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz, Geçici 8. madde uyarınca kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak susuz tarla vasfıyla 1/3 er payla davalılar adına tespit edilmiştir.
Davacı Hazine vekili, çekişmeli taşınmaz bakımından davalılar lehine zilyetlikle kazanma koşullarının gerçekleşmediğine ve orman sayılan yerlerden olduğuna dayanarak çekişmeli taşınmazın tespitinin iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne, çekişmeli 184 ada 44 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptaliyle 09.11.2020 havale tarihli harita mühendisi bilirkişi raporu ekinde yer alan krokide A harfi ile gösterilen 4.773,29 m²’lik kısmın aynı ada ve parsel numarasıyla kadastro tespiti gibi tapuya kayıt ve tesciline, aynı krokide B harfi ile gösterilen 57.613,73 m²’lik kalan kısmının 184 ada 44 parselden ifraz edilerek aynı adanın son parsel numarası verilmek suretiyle “ham toprak” vasfıyla Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş; hükme karşı, davacı Hazine vekili ve davalılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesince davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Ergani 1. Kadastro Mahkemesinin 28.04.2021 tarihli ve 2019/322 Esas, 2020/47 Karar sayılı kararının kaldırılarak, davanın kabulüne, 184 ada 44 parsel sayılı taşınmazın kadastro tespitinin iptaliyle ham toprak vasfıyla Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, bu kez davalılar vekili tarafından Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince çekişmeli taşınmazın ham toprak olduğu gerekçesiyle yazılı şekilde karar verilmişse de davalıların yörede 2014 yılında çıkan yangın nedeniyle taşınmaz üzerindeki üzüm teveklerinin yandığı ve bu hususta tazminat davası açtıkları beyanlarına rağmen söz konusu tazminat dosyası da dosya arasına alınarak bu yangının taşınmazı etkileyip etkilemediği belirlenmek suretiyle usulünce zilyetlik araştırması yapılmamıştır. Eksik araştırma ve inceleme ile hüküm verilemez.
Hal böyle olunca; Bölge Adliye Mahkemesince sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için; öncelikle davalıların iddia ettikleri tazminat dosyası getirtilerek dosya arasına alınmalı, çekişmeli taşınmazı gösteren, tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğrafları tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilmeli, 2014 yılında çıktığı belirtilen yangın tarihi araştırılarak, yangından önceki ve yangından sonraki tarihlere ait uydu görüntüleri de istenilerek dosya ikmal edildikten sonra yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman üç kişilik ziraat mühendisi bilirkişi/bilirkişi kurulu, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır. Keşifte getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri bilirkişileri eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak)denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile taşınmazın imar-ihyaya konu olup olmadığını, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazın ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.
Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazın öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; üç kişilik ziraatçi bilirkişi kurulundan taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi kararının HMK’nin 371. maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine gönderilmesine, istek halinde peşin harcın temyiz edene iadesine, 12.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.