YARGITAY KARARI
DAİRE : 9. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/14888
KARAR NO : 2022/16536
KARAR TARİHİ : 13.12.2022

MAHKEMESİ :… Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılar vekillerince istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalılardan … Büyükşehir Belediyesinin İdari İşler Şube Müdürlüğüne ait işyerinde 04.12.1995 tarihinden bu yana şoför olarak çalıştığını, kayden davalı … Genel Hiz. Oto. Özel Eğit. İtf. ve Sağlık Hiz Tic. AŞ (… Şirketi) işçisi olarak görünmesine rağmen müvekkilinin görevlendirmelerinin görev tanımları ile çalışma yerlerinin tamamının asıl işveren davalı … Belediyesi tarafından belirlendiğini, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin muvazaalı olduğunu, bu sebeple davacının baştan itibaren davalı … Belediyesinin işçisi sayılarak Belediye bünyesinde çalışan emsal işçilere ödenen ücret ve diğer hakların davacıya da ödenmesi gerektiğini, davacının davalı … Şirketi işçisi olması sebebiyle, … Büyükşehir Belediyesi işçilerinin üye olduğu sendikaya üye olmasının engellendiğini, bu sebeple … Büyükşehir Belediyesi ile … Sendikası arasında imzalanan toplu … sözleşmesinden yararlanamadığını, kadrolu işçilerin yararlandığı bu haklardan da yararlandırılması gerektiğini ileri sürerek ücret ve ücrete bağlı fark alacakları ile birlikte diğer bir kısım işçilik alacaklarının hüküm altına alınmasını talep etmiştir.

Davalı Cevabının Özeti
Davalı … vekili cevap dilekçesinde, davacının Belediyenin Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca yapılan hizmet alım sözleşmeleri kapsamında 01.10.2008 tarihinden bu yana Belediyenin Kültür ve Daire Başkanlığında çalıştığını ve İdare ile davalı Şirket arasında ki ilişkinin muvazaalı olmayıp geçerli bir hizmet alım sözleşmesine dayandığını, 04.12.1995-31.09.2008 tarihleri arasında ise davacının … (ESHOT) ile davalı Şirket arasında yapılan hizmet alım sözleşmeleri kapsamında şoför olarak çalıştığını, ESHOT Genel Müdürlüğünün … Büyükşehir Belediyesine bağlı olduğunu ancak ayrı kamu tüzel kişiliği bulunduğunu, davacının … Şirketi ile diğer davalı ESHOT Genel Müdürlüğü arasında imzalanan ve müvekkili Belediyenin hiçbir zaman tarafı olmadığı hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalıştığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı ESHOT Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; Kurumun 5393 sayılı Belediyeler Kanunu (5393 sayılı Kanun) ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde … Büyükşehir sınırları içerisinde toplu taşıma hizmetlerini yürüttüğünü; ancak yeterli sayıda işçisi bulunmaması sebebiyle hizmet alım ihaleleri ile dışarıdan hizmet aldığını, … Şirketi personelinin ödünç … ilişkisi içerisinde ESHOT Genel Müdürlüğüne ait araçlarda şoför olarak hizmet ifa ettiğini, 5393 sayılı Kanun’un 15 ve 67 nci maddelerinde kamu hizmeti olan toplu taşıma görevinin bizzat Belediye tarafından yerine getirilebileceği gibi bir başka kişiden hizmet alımı yolu ile yapılabileceğinin de düzenlendiğini, ESHOT Genel Müdürlüğü ile … Şirketi arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığını; ancak bulunsa dâhi söz konusu düzenlemelere göre bu ilişkinin muvazaalı kabul edilemeyeceğini, davacının ihale ile hizmet üstlenen … Şirketi tarafından işe alınıp çalıştırıldığını, davacının işvereni … Şirketi ile Disk Genel … Sendikası arasında bağıtlanmış toplu … sözleşmesi bulunduğunu, davacının … Sendikasına üye olmaması sebebiyle ESHOT Genel Müdürlüğü ile … … Sendikası arasında bağıtlanan toplu … sözleşmesinden yararlanamayacağını, … Sendikasının taraf olduğu toplu … sözleşmesinden yararlanmakta olan ESHOT Genel Müdürlüğü kadrosundaki işçinin de davacının emsali işçi sayılamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı … Şirketi vekili cevap dilekçesinde; husumetin asıl işverene yöneltilmesi gerektiğini, davalı Şirketin davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkili Şirketin açılan ihalelere girerek bir kısım hizmetleri üstlendiğini, açılan hizmet alım ihalelerinin açık usulde yapılan ihaleler olduğunu, bu ihalelere birden fazla firma katıldığını, taraflar arasında muvazaa bulunmasının söz konusu olmadığını, davacı dâhil olmak üzere tüm çalışanların özlük haklarının müvekkili Şirket tarafından takip edildiğini, diğer davalının bu konular ile ilgili olarak herhangi bir müdahalesinin bulunmadığını, … Şirketi işçisi olan davacının da üyesi olduğu Disk Genel-… Sendikası ile müvekkili Şirket arasında bağıtlanan toplu … sözleşmesinden yararlandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkeme Kararının Özeti
Mahkemece, davalı ESHOT Genel Müdürlüğü ile … Şirketi arasındaki ilişkinin yasal düzenleme ile izin verilen toplu taşıma işine ait hizmet alımına yönelik olmadığı, aradaki ilişkinin 22 Şubat 2007 tarihli ve 26442 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik ile Eshot Genel Müdürlüğü için işçi sayısına getirilen yasal sınırlamayı dolanmak maksadıyla işçi teminine yönelik olduğu ve davacının başından itibaren ESHOT Genel Müdürlüğünün işçisi sayılması gerektiği, davacı tarafça … Büyükşehir Belediyesi aleyhine de dava açılmış ise de; ESHOT Genel Müdürlüğünün 27.07.1943 tarihli ve 4483 sayılı … Tramvay ve Elektrik … AŞ İmtiyazıyla Tesisatının Satın Alınmasına Dair Mukavelenin Tasdiki ve Bu Müessesenin İşletilmesi Hakkında Kanun ve … Elektrik, Su, Havagazı, Otobüs ve Troleybüs Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeler Hakkında Talimatname uyarınca faaliyetini sürdürdüğü, ESHOT Genel Müdürlüğü’nün mülhak bütçeli bir kamu kurumu olması sebebiyle bütçesinin … Büyükşehir Belediyesinden ayrı olarak kabul edildiği gibi ESHOT Genel Müdürlüğünün 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olup ihalelerini, … Büyükşehir Belediyesinden ayrı olarak gerçekleştirdiği, davalı … Şirketi ile asıl işveren alt işveren ilişkisinin oluşumuna ilişkin ihalenin ve sözleşmenin davalı ESHOT Genel Müdürlüğünce yapıldığı yönünde ihtilafın da bulunmadığı, davalı ESHOT Genel Müdürlüğü’nün tüzel kişiliğinin bulunduğu, asıl işverenin Eshot Genel Müdürlüğü olduğu, alt işverenin ise … Şirketi olduğu, ESHOT Genel Müdürlüğünün tüzel kişiliğinin bulunduğu hususunun yerleşik Yargıtay içtihatlarınca da kabul edildiği, bu suretle davalı … Belediyesinin husumet itirazının yerinde olduğu kanaatine varıldığından … Büyükşehir Belediyesi aleyhine açılan davanın husumetten reddi ile davalılar arasındaki hizmet alımının muvazaaya dayalı olduğunun kabulü ile davacının muvazaa konusundaki talebinin kabulüne karar verilmiş; ancak davacının Genel-… Sendikası üyesi olduğu, bu itibarla davacının ESHOT Genel Müdürlüğü ile toplu … sözleşmesi imzalayan … Sendikası üyesi olmadığı ve bu sendikaya dayanışma aidatı ödediğine dair kanıt da bulunmadığı, davacının üyesi olmadığı ve dayanışma aidatı da ödemediği bir sendikanın imzaladığı toplu … sözleşmesi hükümlerinden yararlanmasının mümkün olmadığı ve bu gerekçeye dayalı fark ücret alacağı taleplerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle bu istemler yönünden ise talebin reddine karar verilmiştir.

Bozma ve Bozmadan Sonraki Yargılama Süreci
Kararın; davacı vekili ile davalılar ESHOT Genel Müdürlüğü ve … Şirketi vekillerince temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin 12.11.2018 tarihli ve 2017/17635 Esas, 2018/24150 Karar sayılı ilâmı ile … Şirketi ve ESHOT Genel Müdürlüğü arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinin ilgili hükümleri gereğince taraflar arasında işçi teminine yönelik bir ilişkinin bulunduğu, bu itibarla davalılar ESHOT Genel Müdürlüğü ile … Şirketi arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayalı olduğu, davalılardan ESHOT Genel Müdürlüğünün bağımsız ve ayrı bir tüzel kişiliği bulunduğu, hizmet alım sözleşmesinin ESHOT Genel Müdürlüğü ile … Şirketi arasında imzalandığı, Belediyenin asıl işveren alt işveren ilişkisinin tarafı olmadığı dikkate alınarak mahkemenin davacının ESHOT Genel Müdürlüğü bünyesinde çalıştığı dönem açısından davalılardan … Büyükşehir Belediyesine yönelik ret kararının isabetli olduğu; ancak davacının 01.10.2008 tarihinden itibaren işvereninin … Büyükşehir Belediyesi olduğu anlaşıldığından Mahkemece Belediye yönünden husumetten ret kararı verilmesinin doğru olmadığı, bu nedenle davalı … Şirketi ile … Büyükşehir Belediyesi arasındaki ilişkinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı hususunun araştırılıp değerlendirilmesi gerektiği ve davacının ESHOT Genel Müdürlüğü işçisi olarak çalıştığı dönem yönünden ilave tediye alacağına hak kazanıp kazanmadığını tespiti için Davacının … Şirketi bünyesinde çalışırken yararlandığı toplu … sözleşmesine göre davacıya ilave tediye ödemesi yapılıp yapılmadığı, yapılmakta ise davacıya yapılabilecek olan ilave tediye ödemesinin yıllık 112 günlük ücreti geçemeyeceği bunu aşan taleplerinin 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 Sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanunun İkinci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun’un 2448 sayılı Kanun ile eklenen Ek-1 maddesine aykırı ayrıca mükerrer talep niteliğinde sayılacağı göz önüne alınmak suretiyle, mükerrer ödemeye sebebiyet vermeyecek şekilde ilave tediye konusunda karar verilmesi gerektiği gerekçeleriyle bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyulduğu açıklandıktan sonra yeniden yapılan yargılamada tanıklar yeniden dinlenmiş, bilirkişi rapor aldırılmış ve davalı … yönünden; husumet sebebi ile davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulü ile davalılar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin muvazaaya dayalı olduğunun tespitine, fark ücret ve ilave tediye alacağı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Temyiz
Karar, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe
Mahkeme kararında yazılacak hususlar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 297 nci maddesinde belirtilmiştir. Maddeye göre, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, isteklerin her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir.
Öte yandan, kanunun aradığı anlamda oluşturulacak kısa ve gerekçeli kararın hüküm fıkralarının, açık, anlaşılır, çelişkisiz ve uygulanabilir olması gerekmekle birlikte, kararın gerekçesinin de sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi sebeplere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak, kısaca maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir.
Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi sebeple haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.
Hüküm sonucu ile gerekçe arasında aykırılık olması, başka bir deyişle gerekçe hüküm çelişkisi 10.04.1992 tarihli ve 1991/7 Esas, 1992/4 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına aykırıdır.
Bu husus 6100 sayılı Kanun’un 298 inci maddesinin ikinci fıkrasında da özellikle düzenlenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta mahkemece karar gerekçesinde; bozma doğrultusunda tanıkların yeniden dinlendiği, işyeri dosyasının temin edildiği ve tüm dosya kapsamına göre davacının … Büyükşehir Belediyesi bünyesinde çalışırken de muvazaaya dayalı olarak çalıştırıldığının tespit edildiği; ancak hüküm yerinde bozma öncesi kararın hüküm kısmının açıklandığı belirtilerek aslında 01.10.2008 tarihinden sonraki davacı çalışması yönünden … Büyükşehir Belediyesi ile … Şirketi arasında imzalanan hizmet alım sözleşmelerinin muvazaaya dayandığı tespiti yapılmıştır. Ancak Mahkemece gerekçe kısmında bu husus açıklandıktan birkaç paragraf sonra bu defa bozma öncesi Mahkemenin gerekçeli kararında yer aldığı şekliyle davacının asıl işverenin ESHOT Genel Müdürlüğü olduğu, bu Kurumun … Büyükşehir Belediyesinden ayrı tüzel kişiliğinin bulunduğu, bu itibarla … Büyükşehir Belediyesi yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği açıklanmış ve sonuç olarak hüküm yerinde … Büyükşehir Belediyesi yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmiştir. Bu şekilde gerekçeli karar ile hüküm arasında çelişki meydana getirilmesi, 6100 sayılı Kanun’un 298 inci maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olduğundan bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç
Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, bozma nedenlerine göre sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalılara iadesine, 13.12.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.