YARGITAY KARARI
DAİRE : 9. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/19121
KARAR NO : 2024/41
KARAR TARİHİ : 08.01.2024

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2354 E., 2023/2040 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 4. … Mahkemesi
SAYISI : 2022/463 E., 2023/300 K.

Taraflar arasındaki yetki tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu yetki tespit kararının müvekkiline 11.11.2022 tarihinde tebliğ edildiğini ve dava dilekçelerinin … Çalışma ve … Kurumu İl Müdürlüğüne süresinde kayıt ettirildiğini, davalı … tarafından müvekkili Şirket çalışanlarından sendikalı olanların noter kanalı ile müvekkili Şirkete bildirilmesi gerektiği hâlde bildirilmediğini, … Metal Sendikasının yetkili sendika olduğuna ve toplu … sözleşmesi için gerekli şartları sağladığına ilişkin tespiti kabul etmediklerini, davalı Sendika tarafından sayısal çoğunluğun sağlanamadığını, … Metal Sendikasının irade fesadı ile kendisine üye gösterdiği bir kısım çalışanların üyeliklerinin geçersiz olduğunu, davalı Sendika tarafından işçilerin üyeliklerinin zorlama ile yapıldığını, Sendika üyesi işçilerin üyelik saat ve tarihlerinin kontrol edilmesi gerektiğini, işyerinde çalışan işçi sayısı tespitinde bir kısım … sözleşmesi feshedilen işçinin dikkate alınmadığını, müvekkili Şirketin çalıştığı bölüm itibarıyla işkolu tespitinin de yanlış ve usule aykırı tespit edildiğini belirterek … Çalışma Genel Müdürlüğünün 07.11.2022 tarihli ve 188692 … olumlu yetki tespitinin iptali ile davalı Sendikanın yetkisiz olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı … vekili cevap dilekçesinde;öncelikle davanın
yasal süresi içinde açılıp açılmadığının incelenmesi gerektiğini, davalı … Sendikasının davacı işyeri için yapmış olduğu yetki tespitinin 26.10.2022 tarihinde kayıtlara alındığını, müvekkili Bakanlıkça yapılan
yetki tespitinde, 6356 … Sendikalar ve Toplu … Sözleşmesi Kanunu’nun (6356 … Kanun) 41 inci
maddesi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) yapılan işyerlerine ilişkin tescil ve
işçi bildirimleri ile e-Devlet üzerinden yapılan sendika üyelik işlemlerinin esas alındığını, yetki tespiti başvuru tarihi itibarıyla 129 işçiden 68 işçinin yetki tespiti için başvuran sendika üyesi olduğunu, bu doğrultuda olumlu yetki tespiti verildiğini, yeni bir toplu … sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliğinin ancak bir sonraki tespit dönemi için geçerli olacağını, 6356 … Kanun’un 43 üncü maddesi uyarınca davanın kesin olarak reddine karar verilmesini talep ettiklerini belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

2. Davalı … vekili cevap dilekçesinde; davanın 6356 … Kanun’da belirtilen süre içerisinde açılmadığını, dava şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddi gerektiğini, yeni bir toplu … sözleşmesi için yetki süreci başlamış ise işkolu değişikliği tespitinin bir sonraki dönem için geçerli olduğunu, müvekkili Sendikanın İşkolları Yönetmeliği’nin 12 sıra numaralı metal işkolunda kurulu olduğunu, davacı Şirketin kendisi tarafından SGK’ya bildirmiş olduğu verilere göre 26.10.2022 tarihi itibarıyla 12 sıra numaralı metal işkolunda faaliyette bulunan işyerinde 129 işçi çalıştığı ve 68 işçinin müvekkili Sendika üyesi olduğunu, başvuru tarihi itibarıyla Bakanlık tarafından SGK’ya bildirilen çalışan işçi sayısına ilişkin SGK’dan alınan resmî verilere göre bir tespit yapıldığını, dava dilekçesinde yer alan hususların tamamının soyut nitelikte olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; … Çalışma Genel Müdürlüğünün yetki döküm listeleri incelendiğinde, davacıya ait işyerinde 26.10.2022 tarihinde çalışan 129 işçiden 68’inin davalı Sendikaya üye olduğu ve Sendikanın gerekli çoğunluğu sağladığının tespit edildiği, yetki döküm listeleri ve SGK kayıtları karşılaştırmalı incelendiğinde ise 26.10.2022 tarihinde davacı işyerinde çalışan 129 işçiden 68’inin (68/129=52,71) %52,71’inin davalı … Sendikasına üye olduğu, mevcut hâliyle davalı Sendikanın toplu … sözleşmesi yapmak için gerekli olan yarıdan fazla çoğunluğu sağladığından bahisle davacı tarafından açılan davanın 6356 … Kanun’un yetki itirazını düzenleyen 43 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gerekçe gösterilerek reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; işçi sendikasının, yetki tespiti talebi ile ilgili Bakanlığa müracaat ederken kendisinde mevcut üyelik fişlerini veya kayıtlarını başvurduğu tarihten itibaren 3 … günü içerisinde müvekkil Şirkete vermek zorunda olduğunu, … Metal Sendikasına üye sayısının doğru olmadığını, bir kısım çalışanların üyeliklerinin geçersiz olduğunu, bunun tespiti için üye çalışanların üyelik tarih ve saatlerini gösterir şekilde belgelerin getirtilmesi gerektiğini, üye işçilerin diğer sendika üyeliklerinin kontrol edilmesi gerektiğini, işçilerin bilgileri dışında üye yapıldığını, son aylarda … sözleşmesi sonlandırılanların olduğunu, bu durumun gözetilmediğini, müvekkili Şirketin tüm çalışanlarının sayısının toplamda daha fazla olduğunu, dava konusu uyuşmazlığa ilişkin tanıkların da dinlenerek müvekkili Şirkette fiilî çalışan sayısının tespit edilmesi gerektiğini, müvekkilinin işkolunun yanlış tespit edildiğini, davalı … ile müvekkil Şirketin işkolunun aynı olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Bakanlık yazısının 11.11.2022 tarihinde davacı işverene tebliğ edildiği, davanın bu tarihi takip eden 6 … günü içinde açıldığı, davacı işverence aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunduğu iddia edilmediğinden başvuru tarihinde işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının Sendika üyesi olmasının yeterli olduğu, yetki tespitine göre işyerinde 129 işçi çalıştığı, bunlardan 68’inin davalı Sendika üyesi olduğu, bu hususun yapılan bilirkişi incelemesiyle de teyit edildiği, 6356 … Kanun’un 42 nci maddesine göre sendika üyesi işçilerin listesinin işverene verilmesi gerektiğinden bahsedilemeyeceği, davalı Sendika üyesi olan işçilerin sendika üyeliklerinin geçersizliği hususunun somut olarak ortaya konulmadığı, işçi sayısının tespitinde, SGK’ya bildirilen çalışan sayısının dikkate alınması gerektiği, davacının genel ve soyut nitelikteki istinaf nedenlerine değer verilmediği gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde belirttiği sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 6356 … Kanun’un 41 inci ve devamı maddeleri kapsamında yetki tespitine itiraz istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 2709 … … Cumhuriyeti Anayasası’nın “Toplu … sözleşmesi ve toplu sözleşme …” kenar başlıklı 53 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu … sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.”

2. 6356 … Kanun’un “Yetki” kenar başlıklı 41 inci maddesinin birinci fıkrası şu şekildedir:
“Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birinin üyesi bulunması şartıyla işçi sendikası, toplu … sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde başvuru tarihinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının, işletmede ise yüzde kırkının kendi üyesi bulunması hâlinde bu işyeri veya işletme için toplu … sözleşmesi yapmaya yetkilidir.”

3. 6356 … Kanun’un “Yetki tespiti için başvuru” kenar başlıklı 42 nci maddesi ise şöyledir:
“(1) Toplu … sözleşmesi yapmak isteyen işçi sendikası Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini ister. İşveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren de Bakanlığa başvurarak yetkili işçi sendikasının tespitini isteyebilir.
(2) Bakanlık, kayıtlarına göre başvuru tarihi itibarıyla bir işçi sendikasının yetkili olduğunu tespit ettiğinde, başvuruyu, işyeri veya işletmedeki işçi ve üye sayısını, o işkolunda kurulu işçi sendikaları ile taraf olacak işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene altı … günü içinde bildirir.
(3) İşçi sendikasının yetki şartlarına sahip olmadığının ya da işyerinde yetki şartlarına sahip bir işçi sendikasının bulunmadığının tespiti hâlinde, bu bilgiler sadece başvuruyu yapan tarafa bildirilir.
(4) Sigortalılığın başlangıcı ile sona ermesine ilişkin bildirimlerden yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılmayanlar, yetkili işçi sendikasının tespitinde dikkate alınmaz.
(5) Yetki tespiti ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.”

4. 6356 … Kanun’un “Yetki itirazı” kenar başlıklı 43 üncü maddesi de şöyledir:
“(1) Kendilerine 42 nci madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren; taraflardan birinin veya her ikisinin yetki şartlarına sahip olmadığı veya kendisinin bu şartları taşıdığı yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren altı … günü içinde mahkemeye yapabilir.
(2) İtiraz dilekçesi görevli makama kayıt ettirildikten sonra mahkemeye verilir. Kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin yüzde birinden daha az üyesi bulunan işçi sendikası, yetki itirazında bulunamaz.
(3) İtiraz dilekçesinde veya ekinde somut delillerin yer almaması hâlinde itiraz incelenmeksizin reddedilir. İşçi ve üye sayılarının tespitinde maddi hata ve süreye ilişkin itirazları mahkeme altı … günü içinde duruşma yapmaksızın kesin olarak karara bağlar. (Değişik cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bunların dışındaki itirazlar için mahkeme, duruşma yaparak karar verir ve bu karar hakkında istinaf yoluna başvurulması hâlinde bölge adliye mahkemesi bir ay içinde kararını verir. (Ek cümle: 12/10/2017-7036/34 md.) Bu karara karşı temyiz yoluna başvurulması hâlinde Yargıtay bir ay içinde kesin olarak karar verir.
(4) 42 nci maddenin üçüncü fıkrası uyarınca kendisine yetki şartlarına sahip olmadığı bildirilen işçi sendikası, altı … günü içinde yetkili olup olmadığının tespiti için dava açabilir. Mahkeme açılan davayı o işkolunda çalışan işçilerin en az yüzde birini üye kaydeden işçi sendikaları ile işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işverene de bildirir. Mahkeme davayı iki ay içinde sonuçlandırır.
(5) İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durdurur.”
5. 6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 … Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 … Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Somut uyuşmazlık hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi gereken nitelikte olduğundan 6100 … Kanun’un 266 ncı maddesine aykırı olarak İlk Derece Mahkemesince bilirkişi raporu alınması hatalı ise de bu durum sonuca etkili görülmediğinden eleştiri ile yetinilmiştir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 … Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.