YARGITAY KARARI
DAİRE : 5. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/4281
KARAR NO : 2023/8931
KARAR TARİHİ : 16.10.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Tüketici Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2023/130 Esas, 2023/156 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A.Eskişehir Tüketici Mahkemesinin 04.10.2018 Tarihli ve 2018/245 Esas, 2018/1467 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda; davalıdan satın alınan devremülkün yatırım amaçlı alındığı anlaşılmakla kira gelirine ilişkin eldeki istemde davacının ticari amaçla hareket ettiğinden talep ve sözleşmeye göre tüketici vasfında olmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
B. Eskişehir 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 13.12.2018 Tarihli ve 2018/1006 Esas, 2018/1241 Karar Sayılı Kararı
Taraflar arasındaki ilişkinin devremülk satış sözleşmesinden kaynaklandığı, davacının geri alım hakkı ile iadesini ve de devremülkün güncel rayiç bedeli ile kira tazminatı istemine ilişkin bir (1) adet D 3 Blok 4. Kat 38 numaralı devremülkün satışından kaynaklandığı (amacı kiraya vererek gelir elde etmek olsa da sonuçta tüketici boyutunda kalması) gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.
Eskişehir Tüketici ve Eskişehir 3. Asliye Hukuk Mahkemelerinin karşılıklı görevsizlik kararları üzerine yargı yerinin belirlenmesi için dosya Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesine gönderilmiş ve Dairece 22.09.2022 tarihli ve 2022/1385 Esas, 2022/1211 Karar sayılı kararıyla Eskişehir Tüketici Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiştir.
C.Yargı yeri belirlenmesinden sonra; Eskişehir Tüketici Mahkemesinin 24.01.2023 Tarihli ve 2022/1004 Esas, 2023/52 Karar Sayılı Kararı
Davanın taşınmazın aynına yönelik olduğu ve hisseli gayrimenkul satış sözleşmesine konu olan devre mülkün Afyonkarahisar ili, İhsaniye ilçesinde olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
D. Afyonkarahisar 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Tüketici Mahkemesi sıfatıyla) 02.03.2023 Tarihli ve 2023/130 Esas, 2023/156 Karar Sayılı Kararı
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın gayrimenkulün aynına yönelik olmayıp alacak istemine yönelik olduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 12 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan kesin yetki kuralının somut olayda uygulanamayacağı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, alacak istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanunu’nun 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanun’un (634 sayılı Kanun) “Devre mülk hakkı” başlıklı 57 nci maddesi şöyledir:
“Mesken olarak kullanılmaya elverişli bir yapı veya bağımsız bölümün ortak maliklerinden her biri lehine bu yapı veya bağımsız bölümden yılın belli dönemlerinde istifade hakkı, müşterek mülkiyet payına bağlı bir irtifak hakkı olarak kurulabilir. Bu hakka devre mülk hakkı denir.”
3.6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un (6502 sayılı Kanun) 73 üncü maddesinin beşinci fıkrası şöyledir:
“Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.”
4. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”
5.6100 sayılı Kanun’un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesinin 4 üncü fıkrası
şöyledir.
” Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”
C. Değerlendirme
1. Dosya kapsamından, uyuşmazlık taraflar arasında düzenlenen devremülk sözleşmesindeki geri alım taahhüdünün kullanılması ve ödenmeyen kira bedelinin tahsili istemi olup, dava dilekçesi ve dosya kapsamından taşınmazın aynına ilişkin bir dava olmadığı anlaşılmaktadır.
2. 6502 sayılı Kanun’un 73 üncü maddesinin beşinci fıkrasında tüketici davalarının, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabileceği belirtilmişse de bu kural 6100 sayılı Kanun’un yetkiye ilişkin kurallarının yanında bir ek yetki kuralıdır.
3. Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.
4. Somut olayda, kesin yetkinin bulunmadığı ve usulüne uygun süresinde bir yetki itirazı olmadığı tespit edilmekle bu durumda davanın ilk açıldığı mahkeme yetkili hale geleceğinden uyuşmazlığın, davanın ilk açıldığı yer mahkemesi olan Eskişehir Tüketici Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Eskişehir Tüketici Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
16.10.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.