YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/6713
KARAR NO : 2010/11929
KARAR TARİHİ : 21.09.2010

Davacı, dava dilekçesi ve 21.01.2010 havale tarihli beyan dilekçesi kapsamında, isteğe bağlı ……..sigortalılığının iptaline ilişkin kurum işleminin iptali ile 20.05.1985 tarihinden itibaren isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalılığının tespitini, öncelikle dava tarihinden itibaren aksi takdirde prim borcunun ödendiği 17.07.2008 tarihini izleyen aybaşı tarihi olan 01.08.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkeme, davacının 20.05.1985 tarihinden itibaren isteğe bağlı …sigortalısı olduğunun tespiti ile prim ödemeyi takip eden aybaşı tarihi olan 01.08.2008 tarihi itibariyle emekli aylığına hak kazandığının tespitine biçiminde hüküm tesis etmiştir.
Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ….tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Somut olayda; davacı, 1983 yılında intikal eden giriş bildirgesine ve kahveciliğe dayalı 14.01.1983 tarihli vergi kaydına istinaden aynı tarih itibariyle Kuruma kayıt ve tescil edilmiştir. Tescile esas vergi kaydının 20.05.1985 tarihinde sona erip daha sonra 29.06.1989-30.06.1989 döneminde devam ettiği, sicil kaydının 31.12.1984-27.12.1993 ve 29.06.1989-04.01.2006 arası olduğu, 14.01.1983 tarihinde başlayan …..aydının ise 27.12.1993 tarihine kadar devam ettiği, öte yandan, 26.10.1989-15.12.1989 arası dönemde 49 gün, 20.07.1991-30.09.1991 arası dönemde ise 40 gün 506 Sayılı Yasaya tabi zorunlu ….çalışmaları mevcut olan davacının, ayrıca isteğe bağlı ….. sigortalılığına ilişkin olarak 12.04.1995 tescil ve 27.05.1998 terk tarihli dilekçelerinin mevcut olduğu ve 600 günlük askerlik süresinin …. borçlanılıp bedelinin 18.09.1996 tarihinde ödendiği, …… tarafından, vergi kaydı ve ilk dönem sicil kaydı ile isteğe bağlı tescil ve terk dilekçeleri gözetilerek, davacının önce, 14.01.1983-27.12.1993 arası dönemde zorunlu …….. 12.04.1995-27.05.1998 arası dönemde de isteğe bağlı …sigortalısı sayıldığı, 27.04.2006 tarihli tahsis talebi üzerine ise ikinci dönem sicil kaydının ve zorunl….alışmaların varlığının anlaşılması ve 5362 sayılı Yasa kapsamında oda kaydının 15.08.2005 tarihine kadar yenilenmediği gerekçe gösterilip
sicil kaydının anılan tarihte sona ereceği kabul edilerek davacının 14.01.1983-25.10.1989, 16.12.1989-19.07.1991, 01.10.1991-15.08.2005 arası dönemlerde zorunlu ….sayılıp 22 yıl 2 ay hizmet verilerek isteğe bağlı sigortalılığın iptal edildiği, ilki 15.08.1994 tarihinde olmak üzere 24.06.1998 tarihine kadar muhtelif aylarda prim ödeyen davacının en son prim ödemesinin 17.07.2008 tarihinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanaklarından bulunan ve 01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Kanunun 24. maddesine göre, bir kimsenin zorunlu ……..sigortalısı olabilmesi için, meslek kuruluş kaydı ile birlikte, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışması gerekir. Öte yandan 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 Sayılı Yasanın 6. maddesi ile değişik 1479 sayılı Yasanın 24. maddesinde; zorunlu……sigortalısı olmak için ticari kazanç veya serbest meslek kazancı dolayısıyla gerçek veya götürü usulde gelir vergisi mükellefi olma, gelir vergisinden muaf olanların da meslek kuruluşuna kayıtlı olması hükmü yer almaktadır. Yine 22.03.1985 tarihinde 3165 Sayılı Kanunla getirilen düzenleme ile de kendi nam ve hesabına çalışanlardan vergi mükellefi olan, esnaf siciline veya meslek kuruluşuna kaydı olanların Bağ-Kur sigortalısı olacağı belirtilmiştir. Gerçekten, 1479 sayılı Kanunun 24. maddesine göre kural olarak herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın varlığı şart olup, ayrıca çalışmanın maddede belirtilen şekliyle vergi kaydına veya oda ve esnaf sicil kaydına dayanması gerekir.
Bu hale göre;
a-) Vergi, oda ve sicil kaydının varlığı karşısında, mahkemece, davacı talebi de gözetilmek suretiyle, davacının niza konusu dönemde kendi nam ve hesabına fiilen çalışmasının varlığı yöntemince araştırılarak, sicil kaydının sona erdiği 04.01.2006 tarihine kadar 1479 Sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalılık niteliğinin bulunup bulunmadığının irdelenip belirlenmemesi,
b-) Bu yönde, isteğe bağlı ….igortalılığının, zorunlu….. sigortalılığının başlamasıyla sona ereceği de gözetilmek suretiyle, davacının, 04.01.2006 tarihi ile dava tarihi olan 13.09.2006 tarihi arasında isteğe bağlı …..sigortalılık koşullarının araştırılmaması, diğer taraftan (a) bendi kapsamında zorunlu … sigortalısı sayılamadığı takdirde, bu dönem yönünden isteğe bağlı …..sigortalılık koşullarının ayrıca araştırılıp irdelenmemesi,
c-) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 388. maddesinde, “Hüküm sonucu kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, istek sonuçlarından her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında birer birer, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir” hükmünün, 389. maddesinde ise, ”Verilen karar ile iki tarafa tahmil ve bahşedilen vazife ve haklar şüphe ve tereddüdü mucip olmayacak surette gayet sarih ve açık yazılmalıdır.” hükmünün öngörülmesi karşısında, kabule konu sigortalılık süresi sonu belirtilmeksizin ve çakışan diğer zorunlu sigortalılık süreleri gösterilmeksizin, 20.05.1985 tarihinden itibaren isteğe bağlı …..igortalılığının tespitine biçiminde hüküm tesis edilip, anılan usul hükümlerine aykırı hareket edilmesi,
d-) Tahsis koşullarının, yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde ve kısmi aylık bağlama koşulları da gözetilerek değerlendirme yapılması gereğine uyulmaması yerinde görülmemiştir.
Mahkemece, yukarıda açıklanan maddi ve hukukî olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve değerlendirme sonucu verilen karar usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde; davalı Kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün BOZULMASINA, 21.09.2010 gününde oy birliğiyle karar verildi.