YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2013/9636
KARAR NO : 2013/14306
KARAR TARİHİ : 24.06.2013

……

Davacı, davalı şirketler nezdinde geçen ve kendisine ait olan hizmetlerinin diğer davalı …….adına kayıtlı sosyal sigorta sicil numarasına kayıt edildiğini, bu nedenle 1985/3.dönem, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1997, 1998, 1999 yıllarında tüm yılların, 1991/1.ve 2.dönem, 1996/3.dönemdeki geçen çalışmalarının sigortalı çalışma olarak tespitini istemiştir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulüne 1990/1 döneminde 30 gün,1990/2 döneminde 119 gün,1990/3 döneminde 120 gün,1991/1 döneminde 110 gün,1991/2 döneminde 29 gün 614814.34 sicil sayılı davalılardan……adına kayıtlı işyerinden, 1996/3 döneminde 60 gün,1997 yılında tamamen,1998 yılında tamamen,1999/1 döneminde 120 gün,1999/2 döneminde 74 gün süre ile …… sayılı işyerinde geçem çalışmalarının sigortalı çalışma olarak tespitine karar verilmiştir.
Hükmün, davalı Kurum ve davalılardan…… avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
1-Dosyadaki yazılara, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Husumet konusu, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur. Eldeki gibi sigortalı hizmetlerin saptanmasına yönelik davalarda elde edilecek hükmün sigortalılık hakları yönünden uygulayıcısı konumundaki davalı Kurum tarafından yerine getirilebilmesi için, her ne kadar hukukumuzda buna dair bir hüküm bulunmamakta ise de; Kurumun işverenle birlikte zorunlu dava arkadaşı ve yasal hasım konumunda olduğu doktrin ve Yargıtay tarafından kabul edilmiş bir ilkedir.
Eldeki davada da, Mahkemece davacının çalışmalarının tespit edildiği,1000487 sayılı işyerinin dava dışı …..simli şirkete ait olduğunun anlaşılması karşısında, öncelikle, işveren olduğu anlaşılan…… maddesi de gözönünde tutularak davaya dahil edilmeli ve anılan şirketin tüm delilleri toplanmalı, sonucuna göre karar verilmelidir.
./..
3-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesidir. Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Davaya konu somut olayda, Mahkemece davacının, davalılardan….. ait işyerinden gelen dönem bordroları dikkate alınarak 1990 ile 1992 yılları arasında geçen dönem bakımından kabulü yerinde ise de, diğer işyerinde geçen çalışmaları bakımından verilen kabul kararının eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkemece, davaya dahil edilmeksizin aleyhine hüküm kurulan …. Şti.’nde bulunan tüm dönem bordroları getirtilmeli, burada yer alan bildirge ve bordrolarda yer alan bilgilerle, davacının ad ve soyadının doğum tarihi ve kütük numaralarının uyuşup uyuşmadığı incelenmeli, çelişkiler olursa davacıya çelişkilerin giderilmesi imkanı tanınmalı, bu işyerinde tespiti istenen dönembakımından davacının çalışmalarını bilebilecek konumda olan diğer çalışanların beyanlarına başvurulmalı,bu tür davalarda geçerli olan resen araştırma ilkesi de göz önünde tutularak, talep konusu dönem içerisinde davadışı şirketten tüm kayıtlar getirtilmeli, bu işyerinde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığının belirlenerek, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Mahkemece açıklanan ilkeler ışığında araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum ve davalılardan …..avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davalılardan…. iadesine, 24.06.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
…..