YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2020/2495
KARAR NO : 2021/6266
KARAR TARİHİ : 17.05.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No : 2018/1226-2020/427
İlk Derece
Mahkemesi : … 9. İş Mahkemesi
No : 2016/223-2018/108

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı fer’i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı, davalı işverenler nezninde 01.04.1998 ile 08.02.2013 tarihleri arasında minibüs şoforü olarak çalıştığını belirterek, iş bu hizmetlerin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 1998’den 2013’e kadar çalıştığı iddiasının doğru olmadığını, 506 sayılı Yasanın 79. maddesinin gözönüne alınarak son 5 yıllık süreden önceki çalışma iddialarının hak düşürücü süre nedeniyle reddinin gerektiğini, davacının davalı müvekkili nezdinde ilk işe giriş tarihi olarak … kayıtlarında 2004 olduğunu, ancak daha sonra başka işyerlerinde de çalıştığını, davalı müvekkili nezdinde sürekli bir çalışmasının olmadığını, kesintili olduğunu belirterek; davanın reddini talep etmiştir.
Fer’i müdahil Kurum vekili, hizmet tespiti davalarında iddianın resmi ve yazılı belgelerle kanıtlanmasının gerektiğini beyan ederek; davanın reddini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkmesince, davanın kısmen kabulü ile, davacı …’ın; davalı … adına tescilli ve 14.05.2012 tarihinde de … adına devir olunan 1230372.35 işyeri sicil numaralı “Minibüs İşletmesi” işyerinde hakdüşürücü süreye uğramayan 01.04.2004-12.10.2009 ve 15.10.2009-08.02.2013 tarihleri arasında asgari ücretler sürekli ve kesintisiz olarak 3186 gün çalıştığı, bu tarihler arasında davalı ve dava dışı işyerlerinden 1123 günlük çalışmasının fer’i müdahil Kuruma bildirildiği, 2063 günlük çalışmasının ise bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.
İstinaf kanun yoluna başvuran fer’i müdahil Kurum vekili, yazılı delil niteliğindeki resmi Kurum kayıtları karşısında davacının iddiasını yazılı deliller ile ispat etmesi gerektiğini, davanın kısmen kabulü yönünde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
B-BAM KARARI
… 9. İş Mahkemesi’nden verilen 28/03/2018 tarih, 2016/223 Esas ve 2018/108 Karar sayılı kararına yönelik fer’i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Fer’i müdahil Kurum vekili istinaf gerekçeleri ile kararı temyiz etmiş ve kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
İnceleme konusu davada, dava konusu dönemde, davacı adına dava dışı Selim Aksoy unvanlı işyrinden 26.08.2005 – 30.09.2005 arası 36 gün, 27.01.2006 – 01.03.2006 tarihleri arası 36 gün olmak üzere 72 gün; dava dışı … Taşımacılık Ltd. Şti. unvanlı işyerinden 13.10.2009 – 14.10.2009 arası 1 gün olmak üzere bildirimlerin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi ile 5510 sayılı Yasanın 86. maddesidir. 506 sayılı Yasanın 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden anlaşıldı kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Somut olayda, davacının dava dışı işyerlerinden yapılan bildirimlerinin davacıdan sorularak, buradaki çalışmaların gerçek olup olmadığı, sürekli olup olmadığı belirlenmeli; şayet gerçek olmadığı iddia edilirse, iş bu bildirimler iptal edilmesi gerektiğinden bu işverenler davaya dahil edilerek; delilleri sorulmalıdır.
Öte yandan, belirtilen işyerlerinde çalışmalar gerçek ise bu dönemde davalı işyerinde çalışıp çalışmadığı belirlenmeli; her iki işyerinde çalışma ispatlanırsa davalı işyerinde yapılacak tespitlerde ise hak düşürücü süre irdelenmelidir.
Kabule göre de; 14.05.2012 tarihine kadar … adına tescilli plakanın 14.05.2012 tarihinde …’a devredildiği anlaşılmakla; her iki davalı neznindeki çalışmaların dönemler itibari ile ayrılarak; infaza elverişli karar verilmesi gerekirken; mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden yanılgılı değerlendirme ile yazılı biçimde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, fer’i müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1. maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 17.05.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.