YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2020/2942
KARAR NO : 2020/7744
KARAR TARİHİ : 28.12.2020

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işveren şirkete ait işyerinde 17.10.1998 – 30.03.2004 tarihleri arasında yeraltında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, bozma ilamına uyulmak suretiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davacı … davalılardan Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Davacı, 17.10.1998 – 30.03.2004 tarihleri arasında davalı şirket işyerinde hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz çalıştığının ve çalışmalarının yeraltında geçtiğinin tespitini talep etmiş, Mahkemece, 17.10.1998 – 31.12.2000 tarihleri arasında yeraltında kesintisiz çalıştığının tespiti ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Yasa’nın geçici 7. maddesi kapsamında uygulama alanı bulan 506 sayılı Yasa’nın 79/10 maddesidir. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Dosya kapsamından, davacının 17.11.1998 – 30.03.2004 tarihleri arasında davalı şirket işyerinde yeraltında çalıştığına dair Dairemizce bozulan ilk hükmün, davacı tarafından temyiz edilmediği anlaşılmakla, davalı Kurum lehine usuli kazanılmış hak gözetilmelidir. Bu halde; 17.11.1998 – 31.12.2000 dönemine ilişkin kabul yerinde olacaktır.
Ne var ki, talep sonu olarak belirlenen süre bakımından eksik araştırma ile karar verildiği, dinlenilen bordro tanıklarının beyanlarının bu hususu tam olarak aydınlatamadığı, farklı farklı çıkış tarihlerinin belirtildiği görülmekle, davalı işyerinden kayıtlara geçmiş ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan, dinlenenlerin dışında resen bordro tanıklarından yeteri kadarı dinlenmek suretiyle, davacının çalışma süresinin sonu araştırılmalı, tereddüte mahal vermeyecek şekilde belirlenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Kabule göre de, mahkeme tarafından tespit edilen çalışma süresi içerisinde davalı işyerinden davacı adına yeraltında geçen çalışma bildirimleri olduğu görülmekle, bildirilen bu sürelerin dışlanmaması da uygun bulunmamıştır.
Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davacı … davalılardan Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 28/12/2020 gününde oybirliğiyle karar verildi.