YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/1641
KARAR NO : 2021/13814
KARAR TARİHİ : 10.11.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili, müvekkilinin eşi …’ın … yılında vefat etmesi üzerine ölüm sigortasından tahsis talebi yönünden Kuruma yaptığı müracaat sonucunda yeterli prim ödeme gün sayısının olmadığının bildirildiğini, müvekkilinin eşi …’ın … yılında … cezaevi döneminde … Döküm San. Tic. A.Ş.’de 6 ay gibi bir süre tam ve eksiksiz çalışmasına rağmen, çalışmalarının tamamının bildirilmediğini beyanla, müvekkilinin eşi …’ın, davalı işverene ait işyerindeki çalışmalarının eksik gösterilmesinden dolayı çalıştığı hizmetlerin tespiti ile bu hizmetlerin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı vekili, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.
Fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili, 5 yıllık hak düşürücü sürenin söz konusu olduğunu, davacının iddiasını yazılı belgeler bağlamında somut ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili,eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
” … İş Mahkemesinin …. tarih, … Karar sayılı kararına yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davacı vekili, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.” Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Eldeki davada,davacı murisinin 1980 yılında … Karabağlar cezaevi döneminde,davalı …Döküm San. Tic. A.Ş.’de 6 ay gibi bir süre tam ve eksiksiz çalıştığı ancak bildirimlerinin eksik yapıldığı iddiası karşısında mahkemece yazılı şekilde kurulan hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden;6111.35 sicil numarasında tescilli ve Akçay Cad. No:8 Gaziemir/… adresinde kurulu “Dökümcülük” işyerinin, 26.7.1962 tarihinde davalı … Döküm San. Tic. A.Ş. adına 3308 sayılı İş Kanunu ve dolayısıyla 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı,… E Tipi Kapalı İnfaz Kurumu Müdürlüğünün müzekkere cevabında, 1.2.2019 günlü yazı ile sorulan …’ın … tarihinde Balıkesir Ağır Ceza Mahkemesinin 1980/21 içt kararı ile verilen 8 yıl 24 ay 40 gün hapis cezasına hükümlü olarak … Ceza İnfaz Kurumundan sevk geldiği, 22.9.1982 tarihinde … Ağır Ceza Mahkemesinin 1982/207-186 E.K. sayılı kararı ile aynı gün tahliye edildiği,davalı işveren … Döküm San.Tic.A.Ş.ne ait işyerinde çalışmasına izin verilmesi hususunda yapılan arşiv taramasında ise bilgi ve belgeye rastlanmadığının belirtildiği, … T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün müzekkere cevabında, 1.2.2019 tarihli yazı ile … hakkında istenilen hususlar hakkında Kurumlarının Uyap kayıtları tetkikinde, adı geçenin … Ağır Ceza Mahkemesinin … gün ve … sayılı ilamı ile verilen 8 yıl 24 ay 40 gün hapis cezasını infaz eder şekilde 8.5.1980 tarihinde suç konumu itibariyle … Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan nakil geldiği, ilgilinin hapis cezasını infaz ederken … tarihinde … Kapalı Ceza infaz Kurumuna nakil edildiğinin kayıtlarının tetkikinden anlaşıldığı, Ceza İnfaz Kurumunda kaldığı süreler içerisinde herhangi bir yerde çalışması için izin verilip verilmediğine dair arşiv kayıtlarında ise bilgiye rastlanılmadığının belirtildiği, anlaşılmaktadır.
Mahkemece,davacı murisin mahkumiyeti nedeniyle hangi tarihte tutuklandığı,tutukluluk süresinin ne kadar sürdüğü ve bu süre içinde hangi cezaevinde bulunduğu,mahkumiyetinin infaz süresinin ne kadar sürdüğü,davalı işyerinin … adresli olması ve davacı murisin de bir süre … Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda da kaldığı anlaşılmakla özellikle adı geçen infaz kurumuna hangi tarihte geldiği ve ne kadar süre kaldığı belirlenmeli,buna göre dava konusu dönemde davalı işyerinde çalışması bulunan başkaca bordro tanıkları da dinlenmek suretiyle çalışma hususu irdelenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.
İlk Derece Mahkemesince, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ : … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1. maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 10.11.2021 gününde karar verildi.