YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/5872
KARAR NO : 2021/15468
KARAR TARİHİ : 06.12.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi…. Hukuk Dairesi
i

Dava, aksine Kurum işleminin iptaliyle yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu. Temyiz konusu hükme ilişkin dava, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici 3. maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 438. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının İsviçre’de geçen çalışmalarını 3201 sayılı kanun kapsamında borçlanarak ödediğini, yaşlılık aylığı tahsis talebinin “4” kodu ile prim ödemesi olduğu gerekçesi ile bağlanmadığını, oysa “4” kodunun çalışma karşılığı prim ödemesi olmadığını beyanla yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ile aksine kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı Kurum vekili, davacıya yurt dışı borçlanması sonucu yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için kesin dönüş şartının gerçekleşmesi gerektiğini beyan ederek, davanın reddini istemiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İsviçre Sosyal Güvenlik mercii kayıtları incelendiğinde 4 koduyla yapılan prim ödemelerinin işsizlik ve çalışılmayan sürelerde ödenen primler ile İsviçre’de ikamet edenlere ilişkin olduğunun belirtildiği, davalı kurumun yazısına İsviçre Sigorta merciince verilen 23/08/2017 tarihli cevabi yazıyla çalışması gerekmeyen insanların da katkı payı ödemek zorunda olduğunun, bu katkıların 4 koduyla belirtildiğinin bildirildiği, bu haliyle toplanan deliller ve dosya kapsamına göre İsviçre sigorta merciinin prim ve sigorta sürelerinin çeşitlerine ilişkin çizelgesinde 4 koduyla yapılan prim ödemelerinin işsizlik ve çalışılmayan sürelerde ödenen primler ile İsviçre’de ikamet edenlere ilişkin olduğunun belirtilmesine göre 4 koduyla yatan yurtdışı primlerinin ikamete dayalı olduğu, bunun da davacının İsviçre Sosyal Güvenlik merciiyle ilişkisinin devam ettiği, sonuç olarak 3201 sayılı yasa 6/A – ( a) maddesi gereği davacının yurda kesin dönüş yapmadığı, dolayısıyla yaşlılık aylığı bağlanmasının mümkün olmayıp, kurum işleminin yerinde olduğu gerekçeleriyle;
“Davanın reddine” karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İsviçre Sosyal Güvenlik Merciinden gelen hizmet belgesine göre davacı adına prim ödenmeye devam edildiğinin bildirilmesi karşısında, davacının İsviçre’de sigortalılığının devam edebilmesinin ikamet koşuluna bağlı olduğunun belirgin bulunmasına göre sonuç itibariyle mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle;
“Davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK’nın 353/ 1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine” karar verilmiştir.
V-TEMYİZ NEDENLERİ:
Davacı vekili, müvekkilinin yurt dışında çalışmasının olmadığı, 4 kodunun ikamete dayalı olmayıp aylık bağlanmasına engel teşkil etmediği, davacının son 10 yılda 44 adet yurda giriş ve çıkış kaydının bulunduğu gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ
Dosya içindeki bilgi ve belgelerden davacının yurt içinde 11.04.2016–17.04.2016 tarihleri arası 7 gün 4/1-a kapsamında hizmetinin bulunduğu, 17.02.2017 tarihli borçlanma talebine istinaden 13.11.1987–17.05.2002 arası 5225 gün için 3201 sayılı yasa kapsamında borç tahakkuku yapıldığı, borcun süresinde 18.05.2017 tarihinde Kurum hesabına yatırıldığı, davacının 22.05.2017 tarihli tahsis talebinin 4 koduyla yapılan prim ödemelerinin devam ettiği, dolayısıyla yurda kesin dönüş şartını yerine getirmediğinden Kurumca reddedilmesi üzerine eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.
7247 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesi ile 3201 sayılı Yurtdışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun 6 ncı maddesine; “(C) Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli olarak adlandırılan işlerde çalışanların aylıkları bu madde kapsamında değerlendirilmez ve kesilmez. Bu maddede geçen kısa süreli çalışmaya tabi işler yönetmelikle belirlenir.” hükmü eklenmiş ve eklenen bu hüküm 26/6/2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Anılan maddenin gerekçesinde, “… yurt dışında bulunan vatandaşlarımızın, zorunlu sigorta kapsamında olmakla birlikte sigorta primi ödemesinden muaf olacak şekilde kısa süreli çalışabildiği ve bu çalışmaların da hizmet belgelerinde gösterildiği, yapılan düzenleme ile bu kapsamda çalışan vatandaşlarımıza aylık bağlanabilmesi, aylık alanların ise aylıkları kesilmeksizin ödenmesine devam edilmesinin amaçlandığı, …” belirtilmiştir.
6/11/2020 tarihli ve 31296 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3 üncü ve 12 nci maddeleri ile 6/11/2008 tarihli ve 27046 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin; – 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine “bulunanların” ibaresinden sonra gelmek üzere “kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere” ibaresi eklenmiş, kısa süreli çalışmaya tabi işler ise aynı fıkraya eklenen (k) bendi ile “Yurtdışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi, Ülkemiz dış temsilciliklerince veya sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmış ülke sigorta kurumlarınca düzenlenmiş hizmet belgesinde kayıtlı olan ve ilgili ülke mevzuatına göre elde edilen kazanç üzerinden çalışandan zorunlu sigorta prim kesintisi yapılmadığı bildirilen süreleri” şeklinde tanımlanmış, – 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “herhangi bir ülkede” ibaresi “yurtdışında kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere” şeklinde değiştirilmiştir.
Yasa ve yönetmelik değişikliğini takiben, Sosyal Güvenlik Kurumunca yayınlanan 11.12.2020 tarihli ve Kısa Süreli Çalışmaya Tabi İşler konulu, 2020/51 sayılı genelgede “Kısa süreli çalışmaya tabi işler; … İsviçre hizmet belgelerinde 4 kodlu hizmet (İsviçre sigorta kurumunca hizmet süreleri bildirilirken kullanılmakta olan hizmet cetvellerinde (E-205-CH formu) kısa süreli çalışmaya tabi işlerde geçen süreler nevi belirtilmeksizin 4 kodu ile bildirilmektedir.) olarak gösterilmektedir.” Şeklinde tanımlanmıştır.
Somut olayda; 22.05.2017 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunan davacının dosya içine alınan İsviçre Hizmet cetvelinde 01.01.2016 – 31.12.2017 tarihleri arasında “4” kodunda prim ödemesinin bulunduğu, ancak “4” kodunda yapılan prim ödemelerinin yukarıda yazılı mevzuat ve madde gerekçesi kapsamında aylık tahsisine engel olmadığı anlaşıldığından, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde reddine karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırıdır.
O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi …Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi …Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.12.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.