YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/1
KARAR NO : 2022/15958
KARAR TARİHİ : 14.12.2022

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
No :

Dava, yaşlılık aylığının iptali ile ayıkların tahsiline yönelik davalı kurum işleminin iptalini, davalı Kurum tarafından iptal edilen 2926 ve 1479 sayılı Kanun kapsamında geçen çalışmalarına ilişkin hizmet sürelerinin tespiti ile yaşlılık aylıklarından yapılan kesintilerin iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili, müvekkilinin talebine istinaden 01.08.2000 tarihinden geçerli 1479 sayılı Yasaya göre yaşlılık aylığı bağlandığını, daha sonra yapılan inceleme sonucunda 01.08.1988-31.08.1988 tarihleri arasında 4/I-a kapsamında çalışması olduğu gerekçesi ile çakışan tarım hizmetleri ile 1479 sayılı Yasaya tabi isteğe bağlı hizmetlerinin, neticeten yaşlılık aylığının iptal edildiğini 108.749,82 TL borç ileri sürerek, davalı Kurumun 21.06.2016 tarihli ve …sayılı işleminin iptaline, davalı Kurum tarafından çıkarılan borcun ve faizlerinin iptaline, davalı Kurum tarafından iptal edilen esnaf ve tarım hizmet sürelerinin ve primlerinin yeniden geçerli sayılmasına, kısmi aylığın tam aylığa çevrilmesine, davalı Kurum tarafından yersiz kesilen bedellerin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının 01.08.1988-31.08.1988 tarihleri arasındaki 4/a kapsamındaki çalışmalarının olması nedeniyle hizmetlerinin güncellendiğinin, 1479 sayılı Kanuna tabi aylığı iptal edilerek 2926 sayılı Kanuna göre aylık bağlandığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
“Davanın kabulü ile,
1-) Davalı kurumun 21/06/2016 tarih VA8808225 sayılı işlemin iptaline,
2-) 01/04/1988 – 10/08/1998 tarihleri arasında 130 gün,
15/08/1990 – 13/09/1990 tarihleri arasında 29 gün,
14/08/1991 – 29/08/1991 tarihleri arasında 11 gün,
04/08/1992 – 14/09/1992 tarihleri arasında 35 gün,
02/08/1993 – 31/08/1993 tarihleri arasında 30 gün,
01/08/1998 – 31/08/1998 tarihleri arasında 30 gün,
Olmak üzere toplam 265 gün 5510 sayılı yasanın 4/I-a bendi kapsamında,
2-)01.08.1985 – 31.03.1988 tarihleri arasında 960 gün,
11.08.1988 – 14.08.1990 tarihleri arasında 723 gün,
14.09.1990 – 13.08.1991 tarihleri arasında 329 gün,
30.08.1991 – 03.08.1992 tarihleri arasında 333 gün,
15.09.1992 – 01.08.1993 tarihleri arasında 316 gün,
01.09.1993 – 14.02.1995 tarihleri arasında 523 gün,
31.08.1995 – 30.06.1997 tarihleri arasında 661 gün,
olmak üzere toplam 3845 gün 5510 sayılı Yasanın 4/I-b (4) alt bendi (… tarım) kapsamında,
3-)15.02.1995 – 30.08.1995 tarihleri arasında 195 gün zorunlu,
18.07.1997 – 21.07.2000 tarihleri arasında 03 yıl 03 gün (1083 gün) 1479 isteğe bağlı sigortalı,
25.03.1963 – 25.03.1965 tarihleri arasında 720 gün askerlik borçlanması olmak üzere toplam 1998 gün 5510 sayılı Yasanın 4/I-a bendi (… Esnaf) hizmetinin geçerli sayılması gerektiği, toplam hizmetinin 6108 gün olduğunun tespitine,
4-)Davacıya 2829 sayılı Yasanın 8.maddesi gereği 01.08.2000 tarihinden geçerli toplam 6108 gün hizmet süresi üzerinden mülga 1479 sayılı Yasaya göre yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine,
5-)… Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün davacı adına 108.749,82 TL borç çıkarılmasına ilişkin 21.06.2016 tarihli ve 8.808.225 sayılı işleminin iptali ile davacıdan tahsil edilen tutarların davacıya iadesi gerektiğinin tespitine” karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
“I-Davalı kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Hakkında istinaf başvurusunda bulunulan ilk derece mahkemesi kararının yeniden esas hakkında hüküm kurulmak üzere ortadan kaldırılmasına,
II-Sübut bulmayan davanın reddine,” karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davacı vekili, kararın eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Davacı vekili, müvekkilinin talebine istinaden 01.08.2000 tarihinden geçerli 1479 sayılı Yasaya göre yaşlılık aylığı bağlandığını, daha sonra yapılan inceleme sonucunda 01.08.1988-31.08.1988 tarihleri arasında 4/I-a kapsamında çalışması olduğu gerekçesi ile çakışan tarım hizmetleri ile 1479 sayılı Yasaya tabi isteğe bağlı hizmetlerinin, neticeten yaşlılık aylığının iptal edildiğini 108.749,82 TL borç ileri sürerek, davalı Kurumun 21.06.2016 tarihli ve …sayılı işleminin iptaline, davalı Kurum tarafından çıkarılan borcun ve faizlerinin iptaline, davalı Kurum tarafından iptal edilen esnaf ve tarım hizmet sürelerinin ve primlerinin yeniden geçerli sayılmasına, kısmi aylığın tam aylığa çevrilmesine, davalı Kurum tarafından yersiz kesilen bedellerin iadesine karar verilmesini talep etmiş, davanın kabulüne dair verilen karar Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yönetmelik ve kanun hükümlerine atıf yapılarak kaldırılmış ve davanın reddine karar verilmiş ise de verilen kararın hatalı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın esasını, davacının, 01.08.2000 tarihinden itibaren 1479 sayılı Kanun kapsamında bağlanan yaşlılık aylığına esas hizmet sürelerine dahil edilmeyen ve 506 sayılı Kanun kapsamında 01.08.1988-31.08.1988 tarihleri arasında geçen çalışmalarının aynı dönemde 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık süreleri bulunması nedeniyle çakışan sigortalılık süreleri iptal edilerek yaşlılık aylığının iptalini gerektirip gerektirmeyeceği noktasında toplanmaktadır.
Davacının 21.07.2000 tarihli tahsis talebine istinaden 25.03.1963-25.03.1965 tarihleri arasında 720 gün askerlik borçlanması, 01.08.1985-14.02.1995 tarihleri arası 3433 gün 2926 sayılı Yasa kapsamında, 15.02.1995-30.08.1995 tarihleri arasında 195 gün 1479 sayılı yasa kapsamında zorunlu, 18.07.1997-21.07.2000 tarihleri arasında 1479 sayılı yasa kapsamında isteğe bağlı 1083 gün olmak üzere toplam 5431 gün üzerinden 1479 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, davalı kurum tarafından bilahare yapılan inceleme neticesinde davacının aylık tahsis talep tarihinde 01.08.1988-31.08.1988 tarihleri arasında fasılalarla 506 sayılı Yasa kapsamında hizmeti bulunduğunun anlaşılması üzerine 506 sayılı Yasa kapsamında hizmeti ile çakışan … hizmetinin ve 1479 sayılı Kanun kapsamında bağlanan yaşlılık aylığının iptal edildiği, buna göre davacının 01.08.1985 – 31.03.1988, 11.08.1988 – 14.08.1990, 14.09.1990 – 13.08.1991, 30.08.1991 – 03.08.1992, 15.09.1992 – 01.08.1993, 01.09.1993 – 14.02.1995, 31.08.1995 -31.07.1998, 01.09.1998 – 21.07.2000 tarihleri arasında 4914 gün Tarım Bağkur hizmeti, 15.02.1995-30.08.1995 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında 195 gün zorunlu Esnaf … hizmeti, 01.04.1988 – 10.08.1988, 15.08.1990 – 13.09.1990, 15.08.1990 – 13.09.1990, 14.08.1991 – 29.08.1991, 04.08.1992 – 14.09.1992, 02.08.1993 – 31.08.1993, 01.08.1998-31.08.1998 tarihleri arasında 265 gün 506 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığı, 720 gün askerlik borçlanması kabul edilerek 6094 gün üzerinden 2926 sayılı Yasa kapsamında 01.08.2000 tarihinden itibaren aylık bağlandığı, davacıya iptal edilen aylıkları nedeniyle 108.749,82 TL borç çıkartıldığı, davacının 506 sayılı Yasa kapsamında hizmeti ile çakışan … hizmetinin kısmen iptali nedeniyle 21.07.2000 tarihli hesap özetinde 15.240.170,00 TL fazla ödemesinin oluştuğu belirlenmiştir.
2926 sayılı Kanunun 6. maddesinde belirtildiği şekilde çekişmeli dönemde 506 sayılı Kanun kapsamında SSK sigortalılığı ya da 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu … sigortalılığı varsa ve bu sigortalılık süresi makul süreyi aşmışsa, HGK.nun 14.02.2007 gün, 2007/21-73-71 sayılı ve 14.03.2012 gün, 2011/10-804-152 sayılı kararları göz önünde bulundurularak sigortalılığın sona erdiği olgusu da dikkate alınması gerekmektedir.
Somut olaya dönüldüğünde, davacıya 1479 sayılı Yasa kapsamında yaşlılık aylığı bağlanırken dikkate alınmayan ve 506 sayılı Yasa kapsamında geçen sigortalı çalışmalarına ilişkin 01.08.1988 – 31.08.1988 tarihleri arasında bildirilen 10 günlük sürenin yukarıda belirtilen Hukuk Genel Kurulu kararında belirtildiği üzere makul süre olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup yaşlılık aylığına esas her iki sigortalılık geçerli olduğundan kurum işlemi hatalıdır. İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın kabulüne dair verilen kararın Bölge Adliye Mahkemesi tarafından ortadan kaldırılması suretiyle davanın reddine karar verilmiş olması hukuka uygun olmayıp davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken eldeki davada uygulanması mümkün olmayan kanun hükümlerine yer verilerek davanın reddi hatalıdır.
Bölge Adliye Mahkemesince, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin davalı kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine ilişkin kararı bozulmalıdır.
SONUÇ : … Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle HMK’nın 373/2 maddesi gereği BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 14.12.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.