YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/10027
KARAR NO : 2023/13420
KARAR TARİHİ : 25.12.2023

MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/570 E., 2022/1253 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2013/225 E., 2021/387 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı …Çelik End. ve Tic. A.Ş. tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçesinde; davacının davalının yanında işçi olarak çalışmakta iken, 31.10.2012 tarihinde iş kazası geçirdiğini, davacının …Çelik Liman Sahasına gelen demir ve ham maddelerin kamyon ve tırlara yüklenmesi ve tahliyesi işlerini yapmakta olduğunu, 1750,00 TL net maaş aldığını, olay günü de sahaya gelen kütük demir ve hammaddelerin vinç yardımı ile taşındığı esnada davacının ayağına 2 ton ağırlığında demir düştüğünü, iş kazasının meydana gelmesinde kusurun tamamen davalıya ait olduğunu, davacının sol ayağında meydana gelen fonksiyon kaybı nedeni ile iş bulamadığı gibi kendi işlerini dahi yapamaz duruma geldiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 2.000 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiş, yargılama sırasında maddi tazminat talebini 122.859,40 TL olarak arttırmıştır.

Davacı vekili birleşen davada; 75.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden yasal faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının kazanın oluşumuna asli kusuru ile sebebiyet verdiğini, davalı şirket tarafından kanunun öngördüğü iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınması gerekli tüm tedbirlerin alındığını,davacıya gerekli eğitimin verildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı işçi …’nın …..Tahmil Tahliye Nakliye İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. işçisi olduğu ve işyerinde yükleme-boşaltma işinde çalıştığı, kazazede işçinin işvereni… Tahmil Tahliye Nakliye İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin …Çelik End. ve Tic, A. Ş.’de yükleme ve boşaltma işlerinde faaliyet gösterdiği, olay günü olan 31.10.2012 tarihi saat 23.30 sıralarında limandaki gemiden tır üzerine demir kütüklerin vinç yardımı ile yüklenmesi işinin yapıldığı, kazalı işçinin de yükleme işinde kütüğe bağlı sapanları çözdüğü, yükleme işinde vinç operatörü ile kazalı işçinin görevli olduğu, bu kişilerden başka görevli personelin olmadığı, vincin …Çelik End. ve Tic. A.Ş.’ye ait olduğu ve operatörünün Diler şirketinin elemanı Şenol Özkan olduğu, kütüklerden birinin tıra yüklenmesi sırasında kazalı işçinin sapanları çözdüğü ancak aşağıya inmediği, tırın üzerinde durmaya devam ettiği, sapanların çözülmesi ile birlikte vincin vira yaptığı, bu esnada kancalardan birinin tır kasasındaki demir kütüğe takıldığı ve kütüklerden birinin dengesinin bozularak kazalı işçinin sol ayağının üzerine düştüğü ve kazanın bu şekilde meydana geldiğinin anlaşıldığı, … Tahmil tahliye Naklıye İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. ilgili işten ve bu işte çalışan işçilerin iş güvenliği ve sağlığından sorumlu bulunduğu, … Tahmil Tahliye Nakliye İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin bu hükümleri tam olarak yerine getirmediği, dava konusu kaza olayının gemiden tıra demir kütüklerin yüklenmesi sırasında meydana geldiği, yükleme işinde kazazede işçi ve vinç operatörü haricinde başka bir işçi görevlendirilmemiş olup kazazede işçinin demir kütüklere ait sapanları çözdüğü söz konusu olaydaki gibi tahmil tahliye işlerinde, işin emniyetli olarak yapılması açısından yeterli sayıda ve aynı zamanda eğitimli personelin bulundurulması gerektiği, ancak söz konusu olayda vinç operatörüne gerekli komutu – verecek, ona uygun ve emniyetli manevrayı yaptıracak, kazalı işçinin güvenliğini sağlayacak işaretçi bulunmadığı, kazalı işçinin hem istifçi hem sapancı hem de işatetçi olarak çalıştığı, dosya kapsamında kazalı işçiye ait serdümenlik sertifikası bulunmadığı ilaveten “işaretçi- sapancı kullanıcı belgesi” şeklinde bir belge de bulunmadığı, bu şartlar altında vinç operatörünün emniyetsiz olarak manevra yapması nedeniyle kancanın kütüklerden birine takılması ve kütüğün takozdan kayması ile kazalının ayağına düşmesi sonucunda kaza olayı meydana geldiği, dolayısıyla dava konusu olayda işveren tarafından yeterli sayıda ve eğitimli eleman bulundurulmadığı, dava konusu olayda işveren tarafından tahmil-tahliye işinin yapılması sırasında yapılan işi denetleyecek, görülen aksaklıklara müdahale edecek formen şeklinde yetkili bir eleman bulundurulmadığı, gerekli tedbirlerin alınmasının çalışanın inisiyatifine bırakıldığı, oysa… Tahmil Tahliye Nakliye İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. ile …Çelik End. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan sözleşmede “8- Firma tarafından yükleme/boşaltma yapan her gemiye sorumlu bir formen görevlendirilecektir.” şeklinde belirtildiği, dava konusu olayda kazalı işçinin sapanları çözdükten sonra araç üzerinden aşağıya inmesi gerekirken inmediği, vincin manevrası sırasında araç üzerinde kaldığı, hatta kendisini araç üzerinde emniyete de almayarak güvensiz davranışlarda bulunduğu, kazalı işçinin eğitimsiz olduğunun bir göstergesi olarak dikkate alınması gerektiği, dava dosyasında her ne kadar kazalı işçiye yarım saatlik (kazalı işçinin ifadesine göre) “İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Kuralları” eğitimine katıldığını gösteren “Katılım Belgesi” olsa da kazanın meydana geliş tarzı dikkate alındığında kazalının işini yaparken karşılaşabileceği risklerin neler olduğu ve bu risklerden kaçınma yollarının işveren tarafından yeterince öğretilmediği dolayısıyla verilen eğitimin yetersiz kaldığı, işçinin çalışma davranışında olumlu değişikliğe yol açmadığı sonucu ortaya çıktığı, oysa işverenin, işçilerine, işlerini emniyetli olarak yapabilmeleri için yeterli bilgi ve yazılı talimatları vermesi, meydana gelebilecek tehlikeler ve ortaya çıkabilecek muhtemel riskleri ve bunlardan kaçınma yollarını da içeren yeterli eğitim ile iş güvenliğine bağlı kalarak çalışması hususunda gerekli bilinci ve alışkanlığını kazandırması gerektiği, kaldı ki işverenin eğitim vermesi gerektiği gibi eğitimleri periyodik olarak devam ettirmesi, işçinin kendisine verilen eğitim ve talimatlara uygun olarak güvenli çalışıp çalışmadığını da izlemesi noktasında gerekli ve yeterli sıklıkta kontrol ve denetimleri yapması ve iş güvenliğini çalışanın inisiyatifine bırakmaması gerektiği sonucuna ulaşılarak… Tahmil Tahliye Nakliye İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin kusurlu olduğu, dava konusu olayda …Çelik End. ve Tic. A.Ş.’ nin alt işveren… şirketinin işaretçi (serdümen) denilen eğitimli eleman görevlendirmemesi, boşaltma yapılacak her gemiye formen görevlendirmemesi, iş güvenliğini çalışanın inisiyatifine bırakması, işçiyi eğitmemesi dolayısıyla alt işverenin sözleşmeye uygun olamayan tarzda yaptığı hatalı çalışmasını göremediği, asıl işveren olarak …Çelik End. ve Tic. A.Ş.’nin, işlerin güvenli bir şekilde yürütülmesi için alt işveren ile yeterli koordinasyonu sağlamadığı, alt işverenin işin yürütümü sırasındaki durumlarını gerektiği kadar ve yeterince izlemediği, görülen aksaklıklar konusunda müdahalede bulunmadığı, gerekli tedbir/ tedbirleri almadığı ya da aldırmadığı, bu amaçla etkin bir kontrol ve denetim mekanizmasını oluşturmadığı sonucuna ulaşılarak …Çelik End. ve Tic. A.Ş.’nin kusurlu olduğu kanaatine varıldığı, davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunmakta olup bu ilişkide …Çelik End. ve Tic. A.Ş. asıl işveren, … Tahmil Tahliye Nakliye İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti. ise alt işveren konumunda olduğu, …Çelik End. ve Tic. A.Ş. asıl işveren statüsünde olduğundan, iş yerinde yeterli güvenlik tedbirlerini alma ve izleme noktasında alt işveren ile birlikte sorumlu olduğu, kazalı işçi …, demir kütüğü tır kasasına koyduktan ve sapanları çözdükten sonra araç üzerinden aşağıya inmesi gerekirken inmediği, vincin manevrası sırasında araç üzerinde kaldığı, ilaveten kazalı işçinin araçta kaldığı gibi araç üzerinde kendini emniyete de almadığı, dolayısıyla kazalı işçi dava konusu olayda güvensiz davranışta bulunarak sol ayağının demir kütük altında kalmasına neden olduğu, bu nedenle kazalı işçinin dikkatsiz, tedbirsiz ve özensiz hareket ettiği, kendisi tarafından veya işin yürütümü nedeniyle doğabilecek tehlikeli durumlardan kaçınmadığı, iş sağlığı ve güvenliği yönünden usuller ve şartlara azami şekilde uymadığı böylelikle dava konusu kazaya neden olduğu, dolayısıyla, kazalı işçi …’nın kusurlu olduğu, alt işveren… Tahmil Tahliye Nakliye İnşaat Taah. Tic. Ltd. Şti.‘nin olayda %50 oranında, asıl işveren …Çelik End. ve Tic. A. Ş.’nin olayda %20 oranında, kazalı işçi … ’nın olayda %30 oranında kusurlu olduğu, bilirkişi ek raporu II. alternatifte yapılan hesaplama doğrultusunda davacı vekilinin ıslah dilekçesi dikkate alınarak maddi tazminat yönünden davanın kabulüne karar verildiği, davacının manevi tazminat talebi yönünden ise; tüm dosya içeriği bir arada değerlendirildiğinde davacının davalılara ait işyerinde çalışmakta iken iş kazası geçirdiği ve kaza sonucu %13,1 oranında iş kaybı yaşayarak malul kaldığı ve kararın kesinleşmiş olduğu, davacının söz konusu olay nedeniyle duyduğu manevi ızdırap ve sürekli malul kalması, tedavi aşamasında yaşadığı bedensel acılar, ruhsal sıkıntılar, tarafların kusur durumları, olayın oluş şekli, maluliyet oranı, olay tarihinden bu yana işleyecek faiz oranları da dikkate alınarak davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği gerekçesiyle ,davanın kabulüne, 122.859,40 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 30.10.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, birleşen Kocaeli 4.İş Mahkemesi’nin 2019/1070 Esas sayılı dosyasındaki manevi tazminat talebi yönünden; davanın kısmen kabul kısmen reddine, 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 30.10.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı… vekili; kusur raporunun hatalı olduğunu, illiyet bağının gözden kaçırdığını, davacının kanca takma-açma işlemi sonrası mahalden uzaklaşmayarak ağır kusuru ile kazaya sebebiyet verdiğini, davacının vinç operatörünün uyarısına rağmen bulunduğu yerden ayrılmadığını, asli kusurlu olduğunu, davalının iş güvenliği konusunda tüm tedbirleri aldığını, davacıya iş güvenliğine ilişkin eğitim ve ekipmanların verildiğini, diğer davalı Diler DÇ’ye ait vincin kapasitesinin altında yük kaldırdığını ve periyodik bakımlarının yapıldığını, kabul anlamına gelmemek üzere ücretin imzalı ücret bordrolarına göre belirlenebileceğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

Davalı Diler DÇ vekili; asıl alt işveren ilişkisi bulunmadığını, davacının kendi işçileri olmadığını, diğer davalı ile yaptıkları sözleşme gereği kendilerinin sorumluluğunun bulunmayacağını, iş güvenliği tedbirlerinin diğer davalı tarafından alınmasına dair taahhüdü bulunduğunu, davacıya gerekli ve yeterli eğitimin verildiğini, mahkeme gerekçesinin hatalı olduğunu, ücretin imzalı ücret bordrolarına göre belirlenebileceğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar arasındaki sözleşme ve tanık beyanlarından asıl alt iş veren ilişkisinin bulunduğu; tarafların iş kazasının oluşumundaki kusur oranlarının tespiti için SGK denetmenince düzenlenen raporda davalı… %50, davalı Diler DÇ %30, davacı işçi %10; dosya kapsamında bilirkişi tarafından düzenlenen 09.09.2014 tarihli raporda davalı… %70 , davacı işçi %30, 30.10.2014 tarihli raporda davalı… %50 , davalı Diler DÇ %20, davacı işçi %30, son alınan heyet bilirkişi raporunda davalı… %50, davalı Diler DÇ %20, davacı işçi %30 olarak tespit edilmiş olup, son iki kusur raporunun olayın oluşumuna ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla mahkemece hükme esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, davacının ücret iddiası, tanık beyanları ve emsal ücret yazı cevapları ile belirlenen ücretinin dosya ve delil durumuna uygun olarak tespit edildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı …Çelik End. ve Tic.AŞ temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı …Çelik End. ve Tic. A.Ş. vekili, asıl alt işveren ilişkisi bulunmadığını, kazanın meydana gelmesinde kendisine atfedilecek kusur bulunmadığını, ücretin imzalı ücret bordrolarına göre belirlenebileceğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigortalının iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezliğe uğraması sonucu maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun’un 55 inci, 74 üncü ve 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesi, 4857 sayılı İş Kanun’un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun 4 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.