YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/12011
KARAR NO : 2023/10896
KARAR TARİHİ : 07.11.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/81 E., 2022/179 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında Mahkemece görülen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılar …, … ve … Mermer A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 07.12.2001 tarihinde meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığını iddia ederek maddi ve manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalılar KMM … Mermer Sanayi ve Ticaret A.Ş., … ve … vekilleri cevap dilekçesinde özetle;, davayı kabul etmediklerini, davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.

2.Davalı … cevap dilekçesinde özetle; olayda hiçbir kusurunun olmadığını, görevinin de bulunmadığını, aleyhine açılan davanın reddi ile diğer davalı … Şirketi yetkililerince saflığından, iyiniyetinden ve zor durumundan faydalanıp imzalattıkları belgeler var ise bu belgelerin gerçeği yansıtmaması nedeniyle iptal edilmesine geçersiz sayılmasına karar verilmesini, Mahkeme masraflarını karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 18.11.2009 tarihli ve 2003/1099 Esas, 2009/757 Karar sayılı kararı ile işgücü daimi kaybı ya da müstakbel gelir kaybı olarak 40.000 TL, ücret kaybından dolayı 282,98 TL olmak üzere toplam 40.282,98 TL maddi tazminatın, takdiren 60.000 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 07.12.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacıya verilmesine, davacının ücret kaybından dolayı fazlaya ilişkin talebi ile tedavi vesair taleplerinin reddine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile davalılardan … Mermer Mad. San. Tic. AŞ., … ve … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 26.10.2010 tarih ve 2010/3902 Esas – 2010/10534 Karar sayılı ilamında özetle; davacı yararına hükmolunan 60.000,00 TL manevi tazminatın fazla olduğu, Mahkemece yapılacak işin; tecrübeli bir taş, mermer kesim ve döşeme ustasının asgari ücretle ve bu ücret civarında bir ücretle çalışmasının hayatın olağan akışına ve yaşam deneyimlerine uygun olmadığı da dikkate alınarak, Maden Mühendisleri Odasından, emsal mermer kesim işçisinin günlük veya aylık net ücretini sormak ve tüm deliller bir arada değerlendirilerek davacının gerçek ücretini tespit edip yukarıdaki ilkeler gözetilerek davacının maddi zararını bilirkişiye yeniden hesaplattırmaktan ibaret olduğu, kabul ve uygulamaya göre de davacının 40.000,00 TL olan maddi tazminat istemini 06.10.2009 tarihli dilekçe ile ıslah yoluyla artırdığı ve 172.816,00 TL’ye çıkardığı halde hüküm kurulurken maddi tazminatın ıslah suretiyle artırıldığı göz ardı edilerek dava dilekçesindeki istemle sınırlı biçimde maddi tazminata karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

3.Bozma kararına uyan Mahkemenin 10.03.2016 tarihli ve 2011/167 Esas, 2016/216 Karar sayılı kararı ile davanın ıslah edilmiş haliyle kısmen kabulü ile iş gücü daimi kaybından dolayı müstakbel gelir kaybı 170.525,05 TL ile ücret kaybı 196,15 TL’ nin toplam 170.711,20 TL maddi tazminatın, takdiren 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 07.12.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

4.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan …, … ve … Mermer Mad.İşletmeleri San. Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

5. (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 28.02.2019 tarih ve 2017/5252 Esas – 2019/1440 Karar sayılı ilamında özetle; Mahkemece, Dairenin bozma ilamına uyulduğu ve yargılamaya devam edildiği, bozma ilamı dışında kalan hususlar yönünden yeniden yeni verilerle hesap raporu alındığı, yukarıda ifade edilen usulü müktesep haklara riayet edilmeden karar verildiği, yapılacak işin; bozma sonrası hükme esas alınan ücretin esas alınarak 03.06.2009 tarihli bozma öncesi hükme esas alınan hesap raporundaki diğer bütün verilerin aynı kalması suretiyle yeni bir hesap raporu alınması ile usulü kazanılmış haklara riayet edilerek rapor neticesine göre bir karar vermekten ibaret olduğu belirtilerek Mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak Mahkemece yeniden yapılan yargılamada, bozma ilamında belirtilen hususlar dikkate alınmak suretiyle ilk bozma öncesi 03.06.2009 tarihli hükme esas alınan hesap raporundaki ücret olarak bozma sonrası hükme esas alınan ücret olarak değiştirilip diğer bütün veriler aynı kalmak suretiyle yeniden rapor düzenlendiği, 09.12.2021 tarihli rapora göre 673,560,026 TL maddi zarar hesabı yapıldığı, davalı vekilinin davacı tarafın önceki hükmü temyiz etmemesi nedeniyle oluşan kazanılmış hakkın ve önceki aşamalarda verdiği ıslah dilekçesinin dikkate alınmasını talep ettiği, bu kapsamda bozma ilamı öncesinde düzenlenen 19.09.2006 tarihli heyet kusur raporunda işverenin gerekli denetim mekanizmasını kurmaması nedeniyle %50 oranında, şirket müdürü …’nin güvenlik önlemleri alınmasını işçilere bırakması nedeniyle %10 oranında, fenni nezaretçi …’nin % 5 oranında, ustabaşı …’ın bağlantı hortumlarını kontrol etmeden makinenin kullanımı için işçilere izin vermemesi gerektiğinden % 5 oranında, kendi can güvenliğini korumada tecrübeli bir işçi olması da gözetilerek gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden kazazede işçinin %30 oranında kusurlu olduğunun belirtildiği, 09.12.2021 tarihli usulüne uygun ve hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda önceki yargılamadaki usulü kazanılmış hak dikkate alınarak yalnızca ücret değişikliği yönünden yapılan hesaplama raporu, HMK’nın 176/2 nci maddesi gereğince bir yargılamada yalnızca bir kez ıslah yapılabileceği dikkate alınarak davacının maddi ve manevi tazminata hak kazandığı, davalıların kusurluluk durumları gereğince müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları kanaatine varılmış, son bozma ilamı öncesi 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/167 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda hükmedilen maddi ve manevi tazminat kararına karşı davacı tarafın hükmü temyiz etmediği yalnızca davalı tarafın hükmü temyiz ettiği, bu hali ile her ne kadar bozma ilamı sonrası düzenlenen 09.12.2021 tarihli hesap raporunda daha yüksek miktar tespit edilmiş ise de önceki yargılamada hükmün davacı tarafından temyiz edilmemesinin miktar itibariyle davalı lehine usulü kazanılmış hak sayılması gerektiği ve önceki yargılama miktarının aşılamayacağı anlaşılmakla davanın ıslah edilmiş haliyle ve davalı lehine kazanılmış hak gözetilerek kısmen kabulü ile iş gücü daimi kaybından dolayı müstakbel gelir kaybı 170.525,05 TL ile ücret kaybı 196,15 TL’ nin toplam 170.711,20 TL maddi tazminatın, takdiren 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 07.12.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafın fazlaya ilişkin talebinin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar …, … ve … Mermer A.Ş. vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalılar …, … ve … Mermer A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; 09.12.2021 tarihli bilirkişi raporunun, usulü müktesep hak kurallarına aykırı bir şekilde tanzım edildiğini, uyulan Yargıtayın bozma kararı gereği, 03.06.2009 tarihli hesap bilirkişi raporunda yer alan ücrete ilişkin tespitler dışındaki ‘Bilinen Aktif Dönem’ için 07.12.2001 – 31.12.2009 tarihleri arası; ‘Bilinmeyen Aktif Dönem’ için 01.01.2010 – 01.03.2025 tarihleri arası; ‘Bilinmeyen Pasif Dönem’ içinde 02.03.2025 – 05.11.2033 tarihleri baz alınarak davacının zarar hesabı yapılması gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK Geçici 3/2 nci maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nın 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun 2 nci maddesi gereğince uygulanma olanağı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 5 inci maddesi ve iş kazasının tespit tarihi itibariyle yürürlükte olan mevzuat hükümleri dikkate alındığında 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 41, 42, 43, 44, 46 ve 47 nci maddeleri ile 332 nci maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 77 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun’un 21 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, 03.06.2009 tarihli hesap raporu sonrası tüm peşin sermaye değerinin tenzil edildiği, esas alınan ücret farkının cüzi olduğu ve bu durumun sonuca etkili olmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davalılar …, … ve … Mermer A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

2. Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgililere yükletilmesine,

3. Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

07.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.