YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/1754
KARAR NO : 2023/12488
KARAR TARİHİ : 06.12.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/142 E., 2022/9 K.
KARAR : Kabul
Taraflar arasında Mahkemesinde görülen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin proje çizim işleri yaptığını, … Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğünden 2005 yılında almış olduğu Avrupa Yakası 2, 3 ve 4. Etaplar Proje Yapım İşlerinin 2008 yılında bitirildiğini, bu işler için Kuruma bildirimlerinin zamanında yapıldığını, istihdam ettikleri ve işyerinde çalışan personellerin primlerinin zamanında ödendiğini, bildirgelerin zamanında verildiğini, 3 adet proje işinin Kuruma bildirilen işçiler ile yapıldığını, işin bitimi ve kabullerinin yapımından sonra teminatların çözümü için Beşiktaş Sosyal Güvenlik Merkezine başvurulduğunu, ancak taraflarına şirket unvanı ve adresi de yanlış yazılarak… işyeri sicil numarası ile yeni bir işyeri dosyası açılıp haksız ve mükerrer prim borcu ile idari para cezası tahakkuk ettirildiğini, bu tahakkuklara itiraz edilmesine rağmen itirazın reddedildiğini ileri sürerek, Kurum tarafından re’sen açılmış olan, unvanının ve adresinin müvekkili şirketle ilgisi olmayan… sicil numaralı işyeri dosyasının ve müvekkili şirkete tahakkuk ettirilmiş olan fark prim borcunun iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
2.Davacı vekili mahkememizin 13.01.2022 tarihli celsesinde talep sonucunu açıklığa kavuşturarak; açmış oldukları davada taleplerinin, davaya konu prim alacaklarının yasal dayanağı olan Kurum işleminin iptaline yönelik olduğunu beyan etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 27.03.2013 tarihli ve 2011/794-2013/137 sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Daire kararında; “…davacının kendisine tebliğ edilen prim borcu ve idari para cezasının iptali için öncelikle idari yargıya başvurduğu, idari yargı tarafından ayrı dava açılması için dilekçenin reddine karar verilmesi üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmış ise de, 16.08.2011 tarihinde açılan işbu davanın, yukarıda ayrıntısı belirtilen hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı dosya kapsamından denetlenemediğinden (geri çevirme kararlarımızla da söz konusu eksiklikler tam olarak ikmal edilemediğinden), mahkemece söz konusu hususun incelenip sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir…” gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile “…Dosya kapsamında bulunan kayıtlardan, davacı şirkete ait işyerlerinden Kuruma bildirilen işçilikler ile … Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü’nce dava dosyası kapsamına sunulmuş olan 2. etap işinin 12 kişi ile 360 günde tamamlandığı, 3. etap işinin 11 kişi ile 523 günde tamamlandığı, 4. etap işinin ise 11 kişi ile 522 günde tamamlandığına dair kayıtların birbiri ile uyuştuğu görülmektedir.
Bununla birlikte, dava konusu prim borçlarının yasal dayanağı olan Kurum işlemi sonrasında davacı işyerine uygulanmış olan idari para cezası ile ilgili olarak … 3. İdare Mahkemesinin 2011/2241 E. 2013/68 K. sayılı dava dosyasında idari para cezasının iptaline karar verilmiş olduğu. Danıştay 15. Dairesi’nin 2013/9872 E. 2017/4638 K. sayılı ilamı ile karann onanarak kesinleştiği görülmüştür.
Yukarıda belirtildiği üzere davacı işyerinin … Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü’nden ihale ile almış olduğu Avrupa Yakası Trafik Sirkülasyon ve Geometrik Düzenleme Uygulama Projesi 2, 3 ve 4. etap işlerinde davalı Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmemiş işçiliğin bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Kurum tarafından davacı işyeri aleyhine tahakkuk ettirilen prim borçlarının iptali gerektiği kanaatine varılmıştır…” gerekçesiyle
“Davanın kabulü ile, Davaya konu davacı iş yerine uygulanmış olan prim alacaklarının yasal dayanağı olan kurum işleminin iptaline,” dair karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurumun asgari işçilik uygulamasının yerinde olup olmadığına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 ncü maddeleri, 506 sayılı Kanun’un 79, 80, 83, 130 ncı maddeleri
3. Değerlendirme
1.Dosya kapsamı incelendiğinde, Kurum işlemine dayanak denetmen raporunda, 07.12.2005-01.12.2008 tarihleri arasında işin yapıldığı, davacı işverenin bu işleri kendi işçileri ile yaptığına dair bir iddiasının bulunmadığı gibi var ise de bunu ortaya koyacak belgeleri sunmadığı belirtilerek asgari işçilik hesaplaması yapıldığı, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davacıya ait … ve … sicil nolu iş yerlerinden yapılan bildirimler ile davaya konu iş için ihale makamınca sunulan evraklardan 2. Etap için 12, 3. Etap için 11, 4. Etap için 11 kişilik yapılması gereken bildirimlerin uyumlu olduğu bildirilmiş ise de, hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmıştır.
2.Dava, ihale makamı … Büyükşehir Belediye’sinin Avrupa Yakası Trafik Sirkülasyon ve Geometrik Düzenleme Uygulama Projesi 2, 3 ve 4. etap işlerinde çalıştırılan ve çalıştırılması gereken işçilerin tespiti ve buna göre davalı Kurumun asgari işçilikten kaynaklı işleminin yerinde olup olmadığına ilişkin olmakla, her ne kadar yapılması gereken bildirimler ile davacının … ve … sicil nolu iş yerlerinden yapmış olduğu bildirimlerin uyumlu olduğundan hareket edilmiş ise de işbu dava konusuna ilişkin işin niteliği faaliyet alanı ve yapılması gereken işler dikkate alındığında, davacının belirtilen iş yerlerinden bildirimi bulunan işçilerin ihale makamınca belirtilen sayısı kadarının dava konusu işlerde çalışıp çalışmadığı araştırılmamıştır
3.Mahkemece, işbu davaya konu yapılan işin niteliği ve süresi de dikkate alınarak, davacı işverenin iş yerlerinden bildirimi yapılan işçilerin hangilerinin tam olarak bu işte çalışıp çalışmadığı araştırılmalı, davacının … ve … sicil nolu iş yerlerinin faaliyet alanı, ilgili dönemde yaptıkları iş ile bildirimlerin uyumlu olup olmadığı, fazla bildirimin bulunup bulunmadığı ile bulunması durumunda bu kişilerin işbu dava konusunda çalışıp çalışmadığı, bazı personellerin aynı anda her iki iş yerinde de çalıştığının iddia edilmesi durumunda, yapılan her iki iş özelinde bu durumun mümkün bulunup bulunmadığı ayrıntılı olarak irdelenip elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine, 06.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.