YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/12721
KARAR NO : 2023/13546
KARAR TARİHİ : 27.12.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1817 E., 2023/1408 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/366 E., 2022/238 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Bulancak Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından …numara ile adına resen işyeri tescili yapıldığını, adına yapılan resen işyeri tescili ve buna dayalı işe giriş bildirgelerinin aylık prim ve hizmet belgelerinin istenmesi işlemlerine karşı 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddesi 7 nci fıkrası uyarınca yasal süresi içinde SGK’ya itiraz başvurusunda bulunduğunu, kurumca bu itirazın reddedildiğini, … Köyü No:1 Piraziz/… adresinde tarafına ait herhangi bir işyeri bulunmadığını, ilgili adreste tarafına ait bir bina inşa ettirmek amacıyla müteahhit … ile götürü usul ile kaba inşaat sözleşmesi imzaladığını, ilgili sözleşmenin konusu olan binanın inşası amacıyla müteahhit … tarafından çalıştırılan işçilerle hiçbir hukuki ilişkisinin bulunmadığını, işçilerin …’in işçileri olduğunu ve onun emir ve talimatları doğrultusunda çalıştıklarını, ayrıca … Köyü No:1 Piraziz/… adresinde kaba inşaat yaptırılması işinin herhangi bir ticari amaç taşımadığını, ilgili binanın kendisi tarafından mesken olarak kullanılmak üzere inşa ettirildiğini, açıklanan bu sebeplerle … Bulancak Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından …numara ile adına yapılan resen işyeri tescilinin iptalini ve tescil edilen işyeri dosyasının terkinini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davaya konu Kurum işleminin davalıya ait iş alanında meydana gelen iş kazası neticesinde yapılan incelemede …, …, …, … ve …’un sigortasız çalıştırıldığının tespitinden kaynaklandığını, inşaat sahibi … ile … arasında eser sözleşmesi olduğu iddia edilse de …’in inşaat sahibi adına işçi temin ettiği, nalburdan inşaat malzemesi aldığı ve malzeme bedellerinin inşaat sahibi tarafından ödendiğini, açılan davaya konu olayda …’in konut inşaatı için … ile anahtar teslimi anlaşma yaptığını ve işverenin … olduğunu iddia etmesine rağmen taraflar arasında yapıldığı ve imzalandığı anlaşılan kaba inşaat sözleşmesinde hafriyat ve temel kazılması gibi hususların nasıl yapılacağının açık olarak ifade edilmediğini, davacının yapılan işin eser sözleşmesinden kaynaklı olduğunu, adı geçen kişiler ile hizmet ilişkisi olmadığını iddia etmiş ise de kurum denetmenlerince hazırlanan 23.06.2020 tarih 120139/10/İR/10 sayılı inceleme raporu ile bu beyanının doğru olmadığının tespit edildiğini açıklanan bu sebeplerle haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davada alınan beyanlar, kolluk araştırma tutanağı ve kamu tanıklarının beyanları, kurum müfettişine verilen ifadeler ve tespitler, olayın oluş şekli ve davacının beyanları birlikte değerlendirildiğinde; kazazedenin davalının değil onlara bu işi veren …’in talimatları doğrultusunda inşaat yapım işinde çalıştığı, bahse konu işin de belirli süreli bir çalışmayı değil daha çok bir neticenin meydana getirilmesi amacına yönelik olduğu, çalışanlara bu neticenin sonucu olarak ücret ödendiği, bu şekilde bahse konu kişilerin zaman esasına göre değil, netice esasına göre çalışma yaptığı anlaşıldığından, davacı ile dahili davalılar arasındaki iş ilişkisinin eser sözleşmesine dayandığı kanaatine varılarak taraflar arasında iş sözleşmesi bulunmadığından Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından davacı … TC kimlik numaralı … adına yapmış olduğu resen işyeri tescil işleminin iptaline, dahili davalıların davacı …’e bağlı olarak 5510 sayılı Kanun’un 4/1-a kapsamında çalışmadığının tespitine, bu doğrultuda Kurum tarafından resen işlem yapılan 16880107876 TC kimlik numaralı …, … TC kimlik numaralı …, …TC kimlik numaralı …, …TC kimlik numaralı … ve … TC kimlik numaralı …’un işe giriş bildirgelerinin, aylık prim ve hizmet belgelerinin, işten ayrılış bildirgelerin istenmesine dair işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemenin kanaatinin aksine Kurumca tespit olunan çalışmaların niteliği gereği eser sözleşmesinin konusu olamayacağını, davacının iddiası ve mahkemenin takdirinin aksine kurum denetmelerince hazırlanan 23.06.2020 tarih 120139/10/İR/10 sayılı İnceleme Raporu ile ortada bir eser sözleşmesi olmadığı tespit olunmuş olmasına rağmen, Mahkemenin iş bu tespiti yok sayan kararının kabul edilmesinin de mümkün olmadığını, 5510 sayılı Kanun’un 59 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; ”Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarının görevleri sırasında tespit ettikleri kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir.” hükmünün yer aldığını, hükmün açık olduğunu, Mahkemenin tarafsızlığı şüpheli tanık beyanlarına dayanarak resmi belgelere dayalı kurum raporunu hiçe sayan kararının kabul görmesinin mümkün olmadığını, her ne kadar Mahkemenin gerekçesi tanık beyanlarına dayanmakta ise de tanıkların beyanları incelendiğinde kesin bir dille hizmet ilişkisinin var olmadığı sonucuna varılmasının mümkün olmadığını, resmi belge hükmündeki kurum denetmen raporunun fiziki ve resmi araştırma ve incelemeler neticesinde oluştuğundan aksinin soyut tanık beyanları ile çürütülmesinin mümkün olamayacağını belirterek kararı istinaf etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, davacı ile dahili davalılar arasındaki iş ilişkisinin eser sözleşmesine dayandığı şeklindeki mahkeme kabulünün yerinde olduğu, Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı SGK vekilinin istinaf talepleri yerinde görülmemiş ve istinaf talebinni esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve özellikle tanık beyanları ile dosyada bulunan deliller kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.