YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/55
KARAR NO : 2023/521
KARAR TARİHİ : 19.01.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/2151 E., 2022/2088 K.
DAVA TARİHİ : 09.10.2019
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/262 E., 2020/169 K.
Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının eşinden boşanması ile davalı kurumca babasından yetim aylığı bağlandığını, boşandıktan sonra annesi ile birlikte yaşayıp yetim aylığı aldığını, daha sonra … ilinde yaşayan kızının yanında yaşamaya başladığını, davalı kurumca yetim aylığının kesildiğini ve kesilme işlemine ilişkin belgelerin davacının … ilinde bulunan adresine yazı geldiğini, davacının hiç bir geliri ve çalışmasının olmadığını belirterek davacının yetim maaşının iptal kararının iptali ile kesilmeye başladığı tarih olan 17.03.2019 tarihinden itibaren yeniden maaş bağlanmasına ve şimdilik 100,00 TL alacağın yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini ve davacının sosyal haklardan faydalanmasına dair ithiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın zaman aşımına uğradığını, davacının beyanlarının soyut nitelikte olduğunu, davacının eşinden boşandıktan sonra eşi ile birlikte yaşadığının tespit edilmesi üzerine yetim aylığının kesilme işleminin kanuna uygun olduğunu belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davacı … ile eşi …’in 1993 yılında boşandıkları, boşanma sonrasında davacı …’e başvurusu üzerine kendisine davalı SGK tarafından yetim aylığının bağlandığı, daha sonradan kurum tarafından davacının boşanmış olduğu eşi ile boşanmış oldukları dönemde eylemli olarak birlikte yaşama olgusu içinde bulundukları tespit edilmesi üzerine yetim aylığının kesildiği ve davacı tarafça yetim fiilen birlikte yaşama gerekçesi ile kesilen yetim aylığının yeniden bağlanması talebi ile açılan iş bu davada, davacının babasının 22.05.1999 tarihinde vefat ettiği, davacı ile eşinin boşanmış olduğu 1993 yılında davaya konu yetim aylığının sebebi babasının hayatta olduğu, davacının babasından yetim aylığı almak amacı ile boşanmış olamayacağı, davalı kurum tarafından davalı … hakkında düzenlenen denetmen raporunun 2019 yılına olduğu, ekindeki beyanların ise 2018 yılında alındığı, davacının adres bilgilerinin ise 2013 tarihinden itibaren … ilinde bulunduğu, davacının dava konusu dönem içerisinde yapılan seçimlerde … ilinde oy kullandığı, eşinin ise aynı seçimlerde …’ta oy kullandığı, davacı ve davalının sağlık hizmeti almış oldukları hastanelerin tarih ve bulundukları şehirlerin birbirinden farklı olduğu, kolluk tarafından tutulan 02.03.2020 tarihli tutanakta davacının eşi birlikte yaşamadığını ve bu durumun tanık beyanları ile desteklendiği, SGK Denetmen raporunda alınan beyanların yargılama aşamasında alınan beyanları ile uyumlu olmadığı, yargılama aşamasında alınan yeminli beyanlarında birlikte yaşamadıklarını beyan ettikleri anlaşıldığından davalı kurumun davacıya ödenen yetim aylıklarının kesilmesi işleminin uygun olmadığı belirtilerek, Davacının davasının kabulü ile davacı …’in 2100227405 tahsis numaralı dosyasından almakta olduğu yetim maaşının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptali ile kesildiği tarih olan 17.03.2019 tarihinden itibaren yeniden bağlanmasına, 100,00 TL yetim maaşının kesildiği tarihten itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkil Kurum Başkanlığı’nın ikametgâhı … olduğunu, davanın … İş Mahkemesinde açılması gerektiğinden yetki itirazının mahkemece dikkate alınmadığını, dava yasal süresi içerisinde açılmadığından zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının boşanması sonucu müteveffa babasından almış olduğu maaş, yapılan araştırma sonucu boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı gerekçesiyle kesildiğini, davacının dava dilekçesinde … ilinde kızıyla yaşadığını beyan ettiğini, fakat davacı adına hiç bir abonelik mevcut olmadığını, dinlenen tanık beyanlarında davacının boşandıktan sonra boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı ortada olduğunu, yapılan araştırmalarda … hastane sisteminden yapılan sorgulamada davacının ve eski eşi … genel itibari ile … Merkezde bulunan sağlık birimlerinden hizmet aldığı birkaç kez … ilinden sağlık hizmeti aldığı tespit edildiğini, yine … ilinde sağlık hizmetlerinden faydalandığı dönemde adres olarak… Mah. gösterdiği telefon olarak … alan kodlu telefon bildirdiği tespit edildiğini, nüfus idaresinden yapılan araştırmada davalı 2007 tarihinde adresini … yolu Sok. … olarak, 2013 yılında… kuyu sok … olarak, 2018 yılında … ilinde bir adresi beyan ettiğini, yine yapılan araştırmada davacı adına kayıtlı hiç bir abonelik bulunmadığını, yine davacı eski eşinden boşandıktan sonra eski eşinden hamile kaldığını, yine boşandıktan sonra davacının çektiği banka kredisine boşandığı eşinin kefil olduğunu, kurum araştırma inceleme raporunda da tanık beyanlarının davacının boşandığı eşiyle birlikte yaşadığını ortaya koymakta olduğunu, sayın mahkeme sırf davacı babası ölmeden önce boşandığı gerekçesi davanın kabulüne karar verdiğini, davacı farklı gerekçelerle boşanmış olsa da babasından maaş aldığı dönemde eski eşiyle birlikte yaşadığının açık olduğunu, yapılan araştırma sonucu tüm maddi delillerin davacının boşandığı eşiyle birlikte yaşadığını ortaya koymakta olduğunu, mahkemenin yeterli araştırma ve incele yapmadığını yine kurumca tespit edilen olgulara kararında dikkate almadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yetim aylığını kesen kurum işleminin iptali ile aylığın yeniden bağlanması istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı yasanın 56/son fıkrasıdır. Maddenin başlığı gelir ve aylık bağlanamayacak haller olup, maddeye göre; “ölen sigortalının hak sahiplerinden; … eşinden boşandığı halde eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96. madde hükümlerine göre geri alınır. “,
Madde 96 hükmüne göre “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;
a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,
……….itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır…”
Aynı yasanın 59. maddesinin başlığı kurumun denetleme ve kontrol yetkisi olup maddeye göre; “bu kanunun uygulanmasına yönelik işlemlerin denetimi, kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eli ile yürütülür …”, maddenin 2. fıkrasında “kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarına görevleri sırasında tesbit ettikleri kurum alacağını doğuran olay ve bu olaya ilişkin işlemler, yemin hariç her türlü delile dayandırılabilir. Bunlar tarafından düzenlenen tutanaklar aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir…” şeklinde düzenlenmiştir.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı SGK vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
19.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…