YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/9214
KARAR NO : 2023/11184
KARAR TARİHİ : 13.11.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2101 E., 2023/1365 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … Anadolu 18. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/362 E., 2020/276 K.
Taraflar arasındaki hizmet tespiti, sigorta başlangıç tarihinin ve prime esas kazanç tespitinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalının evinde 15.05.2006 – 01.08.2007 tarihleri arasında çalışmışlığının tespiti, sigortalılık başlangıç tarihinin 15.05.2006 tarihi olarak tespiti ve prime esas kazancının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının esas olduğu, aksinin usul ve yasaya uygun olarak ispatının gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının eşi …’in davalının evinde bahçe ve havuz bakımı ve evin bazı işlerinin yapılması amacı ile işe alındığını ve 19.06.2006 tarihinde Kuruma kaydının yapıldığını, …’in, eşi olarak tanıttığı …’i ve kızları …’i de getirerek müştemilata yerleştirdiğini, evde bu kişiden evvel … isimli kişinin çalıştığını ve Kurum kayıtlarına göre 07.06.2006 tarihinde işten ayrılınca yerine …’in başladığını, sadece …’in işe alındığını, yanında eşinin de işe alınmadığını, …’in 9 ay kadar çalıştıktan sonra haber vermeden işi terk ettiğini, bunun üzerine 14.03.2007 tarihinde çıkışının verildiğini, …’in 14.03.2007 tarihinde evden ayrılmasından sonra …’in de ayrıldığını, bir süre sonra ise kalacak yeri olmadığını beyan ederek bir süre müştemilatta kalmasına izin verilmesini hatta iş talebinde bulunduğunu, bunun üzerine …’in 01.08.2007 tarihinde işe alınarak Kuruma bildirildiğini, … işe alınıncaya kadar evin temizlik işlerine haftada bir ve iki defa gündelikçi kadın geldiğini, davacının asgari ücretle işe alındığını, müştemilatta kalıp ev yemeğinden yediğini, ücretinin banka hesabına her ay ödendiğini, ayrıca başka bir hesaptan her ay 100 TL si evin görünmeyen ihtiyacı olarak para yatırıldığını, davacının kızının kurs okul masraflarının davalıca karşılandığını, davacının 01.08.2007-16.10.2009 tarihleri arasında ev işinde çalıştığını, sonrasında istifa ederek işten ayrıldığını, 3 ay ara ardından tekrar 16.01.2010 tarihinde işe başlatıldığını, bu tarihten itibaren Haziran 2016’ya kadar çalışıp Haziran 2016’da ihtar çekmek suretiyle işi bıraktığını, davacının bu süreler haricinde çalışmasının bulunmayıp ücretinin de bildirilen şekilde olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı … ev iş yerinde 01.10.2011-31.12.2011 tarihleri arası 90 gün, günlük 69.84-TL, 01.01.2012 – 31.05.2012 tarihleri arası 150 gün günlük 69,84-TL, 01.06.2012 – 30.06.2012 tarihleri arası 30 gün günlük 71,54-TL, 01.07.2012 – 31.12.2012 tarihleri arası 180 gün günlük 74,25-TL, 01.01.2013 – 30.06.2013 tarihleri arası 180 gün günlük 69,94-TL, 01.07.2013 – 31.12.2013 tarihleri arası 180 gün, günlük 74,36-TL, 01.01.2014 – 30.06.2014 tarihleri arası 180 gün günlük 69,94-TL, 01.07.2014 – 31.12.2014 tarihleri arası 180 gün günlük 74,36-TL, 01.01.2015 – 30.06.2015 tarihleri arası 180 gün günlük 69,94-TL, 01.07.2015 – 31.12.2015 tarihleri arası 180 gün günlük 74,36-TL, 01.01.2016 – 21.06.2016 tarihleri arası 171 gün günlük 69,94-TL prime esas kazanç ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacının taleplerinin ispatlandığını, … bahçe işleri yaparken davacının ev işlerini yaptığını, davacının birikim hesabını davalının evinin yakınındaki Paşabahçe Beykoz şubesinden 03.11.2006 tarihinden açmış olduğunu, tanıkların davacının işe giriş tarihini doğrulamış olduklarını, müvekkilin ikamet kaydını 2006 yılında çalıştığı adresi vermiş olduğunu, prime esas ücretin davalı işverence eksik gösterildiğinin ispatlandığını, prime esas kazancı her yıl için aylık 1500 TL ücretten hesaplanmasının hatalı olduğunu, banka hesap kayıtları ile tanık beyanlarının ispatlandığını, davacının birikim hesabının dikkate alınmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulünü talep etmiştir.
2. Davalı vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacının eşi ile birlikte, eşinin hizmetli olduğu meskende kendilerine tahsis edilen bölümde ikamet ettiğini, evin özel giderleri için özel şoför … vasıtası ile verilen paralar dahi, tanık anlatımında ücret ödemesi haline getirilmeye çalışıldığını, banka kaydı ile davacı tarafın beyanlarının birbirine uymadığını, …’nın evinde sigortalı olarak çalışmaya başlayan …’in SSK kaydı Haziran 2006’da yapıldığını, 9 ay çalıştıktan sonra 14.03.2007 tarihinde, …’ya haber vermeden işini terk ettiğini, bunun üzerine …’in de evden ayrıldığını, bir süre sonra …’in eve geri döndüğünü, 1.8.2007 – 16.10.2009 tarihleri arasında evde çalıştığını, ayrılıp 3 ay sonra tekrar geri döndüğünü, 16.01.2010 tarihinde işe girişinin yapıldığını, Haziran 2016 da ihtarname çekerek işten ayrıldığını, davacı tarafından prime esas kazanç iddiasının ancak yazılı belgelerle ispatı mümkün olduğunu, evin rutin giderleri için her ay düzenli olarak ev market ihtiyaçları için davacıya yapılan bir ödeme söz konusu olduğunu, karara esas alınan banka ödemelerinin davacının maaş ödemeleri olmadığını, salt ev ihtiyaçları için mutfak ihtiyaçları ile gerekli olan miktar olduğunu, karara dayanak yapılan banka ödemelerinin hatalı değerlendirildiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddini talep etmiştir.
3.Feri Müdahil Kurum vekilinin İstinaf Sebepleri
Çalışma olgusu kuşkuya yer vermeyecek şekilde ispat edilemediğini, ücret ispatında HGK emsal kararları gereği HMK 200’deki yazılı sınırları aşan ücret alma iddiaları yazılı delille ispat gerektiğini, dava kısmen kabul edildiği halde Kurum aleyhine vekalet ücretinin yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 04.11.2011 tarihinden itibaren hizmet süresi sonuna kadar düzenli olarak yatan 1500 TL maaş ödemesi ve yazılı delil olarak kabul edilerek aylık prime esas kazanç ile davacının sunduğu belgeler, tüm dosya kapsamı, toplanan delillerden, tanık beyanlarından davacının davalı işveren yanında 15.05.2006-01.06.2016 tarihlerinde hizmet akdi ile ev hizmetlerinde çalıştığı, bildirilmeyen süreler için davacının davasında haklı olduğu ve emsal ücretler, banka kayıtları ve tanık beyanlarına göre prime esas kazanç açısından davasını kısmen ispat ettiği, davacının eski eşi … ile birlikte müştemilata gelip kaldıkları, …’in görevinin bahçe havuz bakımı vesair işler olduğu, …’in 19.06.2006- 14.03.2007 döneminde çalıştığı, bu dönemde başkaca sigortalı çalışan bulunmadığı, davacının sigorta girişinin 01.08.2007 tarihinde yapıldığı, bu dönemden önce çalıştığına dair kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı, davacının … ile müştemilata gelip yerleştiği ev işlerinde çalıştığına ve … ve işten ayrılmasına rağmen davacının villada kalmaya devam etmesi döneminde çalıştığına dair davacının kardeşi dışında tanık bulunmadığı, 19.06.2006-31.07.2007 tarihleri arası çalışma iddiasının ispatlanamadığı, banka kaydı ve yazılı deliller nazara alınarak 01.10.2011-21.06.2016 tarihleri arasındaki dönem için prime esas kazanç açısından kısmen kabul kararın yerinde olduğu anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf sebeplerini tekrarlar temyiz talebinde bulunmuştur.
Davalı … vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.
Feri müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarlar temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalının evinde 15.05.2006 – 01.08.2007 tarihleri arasında çalışmışlığının tespiti, sigortalılık başlangıç tarihinin 15.05.2006 tarihi olarak tespiti ve prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrasıdır. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 86 ncı maddesi hükümlerdir.
Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.
3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti, sigortalılık başlangıç tespiti ve prime esas kazanç tespiti davası olup, hizmet tespiti açısından öncelikle davacı ve eşinin 01.08.2007 tarihi öncesinde davalıya ait iş yerinden daha sonra çağrılıp çağrılmadıkları, bu şekilde çalışmaya ara verip vermedikleri hususu araştırılarak hak düşürücü süre irdelenmeli, hak düşürücü süre yoksa işe giriş bildirgesi öncesinde davacının eşinin bu iş yerinden bildirimleri bulunması karşısında davacıya taleplerinin somutlaştırılması kapsamında ne iş yaptığı, kocasının ne iş yaptığı ayrıntılı sorulmalı, yaptığı işin kocaya yardım niteliğinde bulunup bulunmadığı, ayrı bir hizmet akdi bulunup bulunmadığı üzerinde durulmalı, … İnsan Kaynakları ve Eğitim Danışmanlık Ltd. Şirketinden işe alım sözleşmeleri celp edilmeli, bu iş yerinde çalışan … ile davacının eski eşi tanık olarak dinlenmeli, daha önce dinlenen tanıklardan şoför ve bahçıvan tekrar dinlenmeli, bu kapsamda ayrıntılı beyanları alınmalı çelişkiler giderilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.11.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.