YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2015/9527
KARAR NO : 2015/9189
KARAR TARİHİ : 14.09.2015

MAHKEMESİ : İSTANBUL (KAPATILAN) 51. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 16/05/2013
NUMARASI : 2007/161-2013/139

Taraflar arasında görülen davada İstanbul (Kapatılan) 51. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 16/05/2013 tarih ve 2007/161-2013/139 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı-karşı davalı E. Dış Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı-karşı davacı İ. D. Oto. San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin davalı İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin tarama gemisi ihalesi yapılacağını öğrenince diğer davalı N.İ. Inc ile irtibata geçerek teknik şartnamede belirtilen özelliklere sahip dip tarama gemisi için anlaşma yaptığını, müvekkilinin bu şirkete güvenerek davalı İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından açılan ihaleye teklif verip ihaleyi kazandığını, davalı N. I. Inc yetkilisinin diğer davalı ile irtibat kurarak tarama gemisi için 650.000 USD proforma faturası üzerinden anlaşma yaptığını ve davalı İ.D.Otobüsleri San ve Tic. A.Ş’nin davalı N. firmasına 45.000 USD teminat mektubu vermeyi kabul ettiğini, davalılar arasında bu şekilde anlaşma olması üzerine müvekkilinin toplam 39.000 USD tutarındaki teminat mektubunu davalı İ. D.Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’ye vererek sözleşme imzaladığını, ancak davalı N. I. Inc’in davalı İ.D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin şartlarına uymayan teminat mektubunu kabul etmeyerek tarama gemisini göndermediğini, sözleşmenin gereğinin yerine getirilemeyeceğini anlayan müvekkilinin davalı İ.D.Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş. ile olan sözleşmeyi feshettiğini, ancak davalı İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin teminat mektubunu irad kaydettiğini, müvekkilinin tamamen iyi niyetle girdiği ihale sonucunda hem komisyon bedeli kazancından olduğunu, hem de 39.000 USD tutarındaki teminat mektubunun paraya çevrildiğini, ardından davalı İ.D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin anılan gemiyi diğer davalıdan satın aldığını ileri sürerek 39.000 USD’nin yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı N. İ. Inc, davaya cevap vermemiştir.
Davalı-karşı davacı İ.D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş. vekili, müvekkilinin bir adet tarayıcı gemi alımı için düzenlediği ihalenin davacı üzerinde kaldığını, bunun üzerine 01.04.2005 tarihli Tarama Gemisi Alımı Sözleşmesi imzalandığını, davacı-karşı davalının 120 gün içinde kullanıma hazır şekilde gemiyi müvekkiline teslimini taahhüt ettiğini, aksi halde cezai şart ödemesi gerektiğini, 120 günlük süre ve verilen 20 günlük ek süre içinde davacı-karşı davalının edimini yerine getirmemesi üzerine müvekkilince sözleşmenin feshedildiğini, davacı ile N. firması arasındaki ilişkinin müvekkilini ilgilendirmediğini, cezai şart tahakkuk ettirilip teminatın irad kaydedildiğini, idari şartname ve sözleşmeye göre müvekkilinin teminat mektubu verme gibi bir yükümünün bulunmadığını, ayrıca karşı davalının yüklendiği sözleşmeden kaynaklanan vergilerin vs. de müvekkili tarafından ödendiğini, bu vergilerin ve ödenmeyince cezai şartın tahsili için takip başlatıldığını, takibe itiraz edildiğini, müvekkilince sözleşmenin feshinin haklı olduğunu, davacı-karşı davalının yükümünü süresinde yerine getirmediği için müvekkilinin N. I. Inc’in ile irtibata geçerek feshedilen sözleşmeden ayrı bir sözleşme ile tarama gemisini satın aldığını savunmuş ve asıl davanın reddini, karşı davada itirazın iptali ile icra inkâr tazminatının tahsilini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, davalı İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan ihalenin davacı üzerinde kaldığı, Normrock firmasının proforma faturasında davalı İ.D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin imzasının bulunduğu, bu faturada “siparişe teminat olarak 45.000 USD banka teminat mektubu/ödeme toplam tutar evrak mukabili nakit olarak ödenecektir.” kaydının yer aldığı, böylece İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin diğer davalıya teminat mektubu verme yükümü altına girip anılan teminat mektubunu N. I. Inc’e ulaştırılmak üzere davacıya verdiği, teminat mektubunu alan davacının sözleşmeyi feshetmesinin çelişkili davranış yasağı kapsamında kaldığı, davalı-karşı davacı İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin teminat mektubunun düzenlendiğini ve alınmayı beklediğini davacı-karşı davalıya 18.05.2005 tarihinden önce bildirmiş olduğuna dair bir belgenin sunulmadığı, dolayısıyla 01.04.2005 tarihli sözleşmede davacının tarayıcı geminin teslimine ilişkin edimi için öngörülen 120 takvim günlük sürenin 18.05.2005 tarihinden başlayarak hesaplanacağı, bu durumda da teslim borcu için öngörülen vadenin 15.09.2005 tarihinde dolduğu, oysa davalı-karşı davacı İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin sözleşmede belirtilen 20 günlük süre tanımalı fesih hakkını, 01.08.2005 tarihli ve 20437 no’lu İstanbul 10. Noterliği’nin ihtarnamesi ve sonrasında 08.08.2005 tarihli ve 21009 no’lu İstanbul 10. Noterliği’nin ihtarnamesi ile kullandığı, davacı-karşı davalının 09.09.2005 tarihli karşı ihtarnamesinden söz konusu ihtarnamelerin 09.09.2005 tarihinden önce davacı-karşı davalı tarafından tebellüğ edildiğinin anlaşıldığı, dolayısıyla davalı-karşı davacı İ.D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin söz konusu fesih ihtarlarının tarihinin, teslim tarihi olan 15.09.2005 tarihinden öncesine ait olması sebebiyle geçerli bir feshin sonuçlarını doğurmadığı, 01.04.2004 tarihli sözleşmenin halen varlığını sürdürdüğü, İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş’nin feshinin de geçerli olmadığı halde davacı tarafından verilen teminatları paraya çevirdiği, davacının diğer davalı N. Inc’e bir sorumluluk yükleyemeyeceği, karşı dava bakımından 01.04.2005 tarihli sözleşmenin geçerli olduğu, davacı-karşı davalının teslim borcunun 15.09.2005 tarihinde muacceliyet kazandığı, buna göre hesaplanan miktarın İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından başlatılan icra takibinde istenen miktarın üstünde bulunduğu, yapılan vergi vs. ödemelerinin hataen olduğundan ya da bir zorunluluk halinden söz edilemeyeceğinden bu kalemlerin de İ. D.Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından istenemeyeceği gerekçesiyle asıl davada davalı N.Inc. hakkındaki davanın reddine, davalı İ. D. Otobüsleri San. ve Tic. A.Ş. hakkındaki davanın kabulüne, 39.000 USD’nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa’nın 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarınca USD’ye uygulanan en yüksek yıllık faiz oranı uygulanmak suretiyle bu davalıdan tahsiline, karşı davanın kısmen kabulüne, karşı davada davalının itirazının kısmen iptali ile takibin 17.774 TL üzerinden takip tarihinden itibaren ticari avans faizi uygulanmak suretiyle devamına, fazlaya dair istemin ve alacak likit olmadığından icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı-karşı davalı E. Dış Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı-karşı davacı İ.D.Oto. San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz etmiştir.
1- Asıl dava, sözleşme uyarınca verilen ve nakte çevrilen teminat mektubu bedelinin iadesi, karşı dava ise sözleşmeye dayalı olarak cezai şart ve sözleşmenin kuruluş masraflarının tahsili amacıyla yapılan icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı ile davalı İ. D. Otobüsleri San. ve Tic A.Ş. arasında imzalanan 01.04.2005 tarihli sözleşmede, sipariş aşamasına davalı Normrock Industries Inc firmasına teminat mektubu verileceğine dair bir hükmün sözleşmede bulunmadığı, buna rağmen davalı N. I. Inc’in düzenlediği proforma faturada teminat mektubu verileceğinin yer aldığı, karşı davacının bu proforma faturayı imzalayıp, fatura düzenleyicisi davalı şirketin muhatap olduğu teminat mektubunu düzenleyerek bu şirkete verilmek üzere davacı-karşı davalı E. Dış Tic. Ltd. Şti.’ye verdiği göz önüne alındığında sözleşme taraflarının, teminat mektubu verilmesini sözleşme koşulu haline getirdiği anlaşılmaktadır. Davacı-karşı davalı E. Dış Tic. Ltd. Şti, davalı-karşı davacıya hitaben düzenlediği 26.07.2005 tarihli ihtarnamesinde İ. D. Otobüsler A.Ş.’nin yüklendiği teminat mektubunu vermediği gerekçesiyle sözleşmenin feshedildiğini bildirmiştir. Davalı-karşı davacı 01.08.2015 tarihli ihtarnamesinde ise, “sözleşme süresinin sona erdiği ve sözleşmede belirtilen 20 günlük ek süre içinde sözleşmeye konu geminin teslim edilmemesi halinde sözleşmenin feshedileceği” ihtar edilmiştir. Davalı-karşı davacı bilahare 02.09.2005 tarihli ihtarnamesinde “20 günlük ek süre içinde de geminin teslim edilmediği ve 23.08.2005 tarihi itibariyle sözleşmenin kendiliğinden feshedilmiş sayıldığı” ihtar edilmiştir.
Davacı-karşı davalı E. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin davalı-karşı davacıya hitaben düzenlediği 26.07.2005 fesih ihtarının muhataba ulaşması karşısında feshin hüküm ve sonuçlarını doğurduğu sözleşmenin fesh edildiği, bu aşamadan sonra İ. D. Otobüsler A.Ş.’nin sözleşmeyi yeniden fesih olanağının bulunmadığı gibi, bu nitelikteki fesih uyarısınında herhangi bir hüküm ve sonuç doğurmayacağının kabulü gerekir. Dosya içeriğinden davalı-karşı davacı İ. D. O. A.Ş.’nin teminat mektubunu düzenlediği ve anılan teminat mektubunun davacı-karşı davalı tarafından teslim alındığına göre, E. Dış Tic. Ltd. Şti’nin “teminat mektubunun verilmediği” gerekçesiyle sözleşmeyi feshi ve bu fesih gerekçesinin E. Dış Tic. Ltd. Şti.’yi bağlaması karşısında; davacı-karşı davalının sözleşmeyi haksız feshettiği anlaşılmaktadır. Bağıtlanan sözleşmenin 8/4. maddesinde “mücbir sebep halleri hariç sözleşmenin feshi halinde kesin teminatın İDO hesabına gelir kaydedileceğinin” düzenlendiği nazara alındığında E. Dış Tic. Ltd. Şti’nin haksız feshine rağmen ödemiş olduğu teminatı geri isteme olanağı yoktur. Bu durumda, asıl davanın reddine karar vermek gerekirken yanılgılı değerlendirme ile kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, kararın davalı- karşı davacı İ. D. Otobüsler A.Ş. yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
2- İ. D. Otobüsler A.Ş. tarafından açılan karşı davanın temyiz incelemesine gelince; bu davada 01.04.2005 tarihli sözleşmenin 4. maddesinde belirtilen cezai şartın tahsili için yapılan takibe vaki itirazın iptali istenmiş olup, sözleşme metni içeriğinden cezai şartın ifaya ekli cezai şart mahiyeti arzettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, sözleşmenin feshedilmiş olması karşısında ifaya ekli cezai şartın istenemeyeceği nazara alınmaksızın bu yöndeki talebin kabulüne karar verilmesi de doğru olmamış, hükmün davacı- karşı davalı E. Dış Tic. Ltd. Şti. yararına bozulması gerekmiştir.
3- Karşı davacının sözleşme masraflarına dair temyiz istemine gelince; 01.04.2005 tarihli sözleşmenin 9.1 maddesinde “ihaleye, sözleşmeye ve taahhüdün tamamının yapılmasına ait bütün vergi, resim ve harçlarla sözleşme masraflarının, Kamu İhale Kurumu’na ödenmesi gereken masrafların yükleniciye ait olduğu” düzenlenmiştir. E.Dış Tic. Ltd. Şti.’nin sözleşmeyi haksız feshettiği de nazara alındığında sözleşmenin anılan maddesinde gösterilen ve davalı-karşı davacı İ. D. O. A.Ş. tarafından sözleşmenin kuruluş aşamasında yapılan masrafların belirlenerek bunların davacı-karşı davalıdan istenebileceği gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesi de doğru olmamış, hükmün bu yönden de davalı-karşı davacı İ. D. Otobüsler A.Ş. yararına bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Yukarıda (1) ve (3) nolu bentte açıklanan nedenlerle kararın davalı-karşı davacı İ. D.Otobüsler A.Ş. yararına, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı-karşı davalı E. Dış Tic. Ltd. Şti. yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harcın istekleri halinde temyiz edenlere ayrı ayrı iadesine, 14/09/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.