YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2020/3927
KARAR NO : 2021/3336
KARAR TARİHİ : 06.04.2021

MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen davada Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce bozmaya uyularak verilen 17.05.2019 tarih ve 2016/1020 E. – 2019/767 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenildiği ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, davacının, 26.09.2014 tarihinde, davalılardan Özrenk Boya …. Ltd. Şti.’ne … ve … nolu çekleri, Gaziantep Boya … Ltd. Şti.’ne ise …ve…nolu çekleri avans/hatır çeki olarak verdiğini, çeklerin verilmesi sırasında çek teslim bordrosu düzenlendiğini ve çeklerin hatır çeki olduğuna dair 04.09.2014 tarihli sözleşmenin imzalandığını, davalı Özrenk Boya … Ltd. Şti.’nin … nolu çeki 28.04.2014 tarihli 144.257,60 TL bedelli faturayla, … nolu çeki 16.10.2014 tarihli 83.104,70-TL bedelli faturayla ilişkilendirerek davalı … şirketine temlik ederek, bedellerini tahsil ettiğini, yine davalı Gaziantep Boya … Ltd. Şti.’nin …ve…nolu çekleri 18.09.2014 tarihli 120.230,33 TL bedelli faturayla ilişkilendirerek davalı … şirketine temlik ederek, bedellerini tahsil ettiğini, taraflar arasında herhangi bir mal alışverişi bulunmadığını, söz konusu çekler sebebiyle davacının davalılara gerçek anlamda borçlu olmadığını, gerekli istihbarat çalışmasını yapmayan ve çeklerin teyitini almayan davalı … şirketinin de herhangi bir talepte bulunamayacağını ileri sürerek, davacının söz konusu çekler nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitini, çeklerin iptalini ve davalılar aleyhine tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı …. vekili, … ve … nolu çeklerin 28.04.2014 ve 16.10.2014 tarihli faturalara, …ve…nolu çeklerin ise 18.09.2014 tarihli faturaya istinaden temlik alındığını, yapılan işlemlerin 6361 Sayılı Yasa hükümlerine uygun olduğunu belirterek, davanın reddine ve davalı aleyhine tazminata karar verilmesini istemiştir.
Davalı Gaziantep Boya Kimya Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir.
Davalı Özrenk Boya Kimya Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamada, faktoring işleminin tarafları olan müşteri, faktoring şirketi ve borçlu arasındaki ilişkiler açısından 6361 Sayılı Kanun’un 9/2 ve buna bağlı olarak 6098 Sayılı TBK’nın 188/1. maddeleri hükmünün uygulanması gerektiği, 6098 Sayılı TBK’nın 188/1. maddesinin, ”Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları, devralana karşı da ileri sürebilir.” hükmünü içerdiği, davalı Özrenk … Ltd. Şti. ile faktoring şirketi arasında imzalanan sözleşme kapsamında, davaya konu … nolu çekin, alacak bildirim formunun 05.09.2014 tarihinde düzenlenmesinden sonra 28.04.2014 tarihli fatura ile ilişkilendirilerek davalı … şirketine temlik edildiği, faturanın, davalı Özrenk … Ltd. Şti. tarafından davacı adına düzenlendiği ve davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun bilirkişi raporu ile tespit edildiği, yine davaya konu … nolu çekin, 05.11.2014 tarihli alacak bildirim formundan sonra 16.10.2014 tarihli fatura ile ilişkilendirilerek davalı … şirketine temlik edildiği, davacı ile davalılar Özrenk …. Ltd. Şti. ve Gaziantep Boya …. Ltd. Şti. arasında imzalandığı ileri sürülen 04.09.2014 tarihli sözleşme ekindeki davaya konu çeklerin de yer aldığı listenin imzasız olduğu, her zaman düzenlenmesinin mümkün olduğu, davacının, davaya konu çekleri davalılara avans/hatır için verdiğini ispat edemediği, …ve…nolu çeklerin, davalı Özrenk … Ltd. Şti. tarafından, alacak bildirim formunun 29.09.2014 tarihinde düzenlenmesinden sonra 18.09.2014 tarihli fatura ile ilişkilendirilerek davalı … şirketine temlik edildiği, anılan çeklerin, davacı tarafından davalı Gaziantep …. Ltd. Şti. emrine düzenlendiği ve davalı Özrenk …. Ltd. Şti.’ne ciro yoluyla geçtiği, 18.09.2014 tarihli faturanın davalı Özrenk …. Ltd. Şti. tarafından davalı Gaziantep …. Ltd. Şti. adına düzenlendiği, yani davalı Özrenk …. Boya Ltd. Şti.’nin anılan çekleri, davalı Gaziantep Boya …. Ltd. Şti.’nden olan faturalı alacağına dayalı olarak davalı … şirketine ciro ve temlik ettiği, davacı anılan çeklerde faktoring ilişkisi dışında kaldığından 6361 Sayılı Kanun’un 9/3. maddesi uyarınca bedelsizlik iddiasının davalı … şirketine karşı ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine, koşulları oluşmadığından davalı … şirketinin tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu 29.05.2015 keşide tarihli 54.700 TL bedelli ve 15.05.2015 keşide tarihli 35.000 USD bedelli çeklerin keşidecisi davacı, lehtar ve birinci cirantası davalı Özrenk Boya … Ltd. Şti., hamili ise davalı ….’dir. Yine dava konusu 19.06.2015 keşide tarihli 54.000 TL bedelli ve 22.05.2015 keşide tarihli 60.000 TL bedelli çeklerin keşidecisi davacı, lehtar ve birinci cirantası davalı Gaziantep Boya … Ltd. Şti., ikinci cirantası Özrenk Boya … Ltd. Şti. olup, hamili davalı ….’dir. Davacı ile davalılardan Özrenk Boya … Ltd. Şti. ve Gaziantep Boya … Ltd. Şti. arasında çeklerin bedelsiz olduğu ve hatır çeki olarak düzenlendiği konusunda 04.09.2014 tarihli sözleşme imzalanmıştır.
6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2 maddesi ”Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez” hükmünü içermektedir. Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 Sayılı Yasanın 9/2 ve 6098 sayılı TBK’nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def’ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 Sayılı Yasanın 9/2. ve TBK’nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def’ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır. Davacı tarafından, davacının keşideci, davalı Özrenk Boya …. Ltd. Şti.’nin lehtar, faktoring şirketinin de hamil konumunda bulunduğu 29.05.2015 keşide tarihli 54.700 TL bedelli ve 15.05.2015 keşide tarihli 35.000 USD bedelli çekler yönünden 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/2 maddesi uyarınca bedelsizlik iddiası davalı … şirketine ve diğer davalı şirketlere karşı ileri sürülebileceğinden bu iki çek yönünden davanın kabulü gerekirken reddi doğru görülmemiştir.
6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/3. maddesi “Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.” hükmünü içermektedir. Dava konusu, davacının keşideci, davalı Gaziantep Boya …. Ltd. Şti.’nin lehtar ve birinci ciranta, Özrenk Boya … Ltd. Şti.’nin ikinci ciranta, davalı … şirketinin de hamil konumunda bulunduğu 19.06.2015 keşide tarihli 54.000 TL bedelli ve 22.05.2015 keşide tarihli 60.000 TL bedelli çeklerle ilgili olarak davalı Gaziantep …. Ltd. Şti. ve davalı Özrenk …. Ltd. Şti. yönünden yukarıda belirtilen sözleşmeye göre çeklerin bedelsiz veya hatır çeki olduğundan davalı şirketler yönünden davanın kabulü, davalı … şirketi yönünden ise davacının üçlü faktoring ilişkisi içerisinde yer almadığı, 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 9/3. maddesi uyarınca faktoring şirketinin çekleri iktisap ederken kötü niyetli olarak çekleri iktisap ettiğinin ispatı gerektiği, ispatlanamaması halinde davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmeden karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği peşin temyiz harcının isteği halinde temyiz eden davacıya iadesine, 06.04.2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.