YARGITAY KARARI
DAİRE : 12. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2021/6438
KARAR NO : 2023/3726
KARAR TARİHİ : 09.10.2023
MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2018/2685 E., 2018/3230 K.
DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat
HÜKÜM :İlk derece mahkemesi hükmünün kaldırılarak davanın kısmen kabulüne
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 08.11.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 01.08.2016 tarihinde gözaltına alındığını, 15 gün gözaltında kaldıktan sonra 16.08.2016 tarihinde adli kontrol kararı ile serbest bırakıldığını, müvekkilinin 02.08.2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığını ve 675 sayılı KHK ile 2910.2016 tarihinde görevden ihraç edildiğini, müvekkili hakkında Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen 2017/41509 sayılı soruşturma dosyası kapsamında Kovuşturmaya Yer Olmadığına dair karar verildiğini, müvekkilinin haksız yere gözaltına alınması nedeniyle 100.000,00 TL maddi 400.000,00 TL manevi tazminatın gözaltına alınma tarihi olan 01.08.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte hazineden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı vekili 23.11.2017 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesi ile lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesini talep etmiştir.
3.Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 16.02.2018 tarihli ve 2017/415 Esas, 2018/94 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
4. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin, 26.11.2018 tarihli ve 2018/2685 Esas, 2018/3230 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı vekili ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun’un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 6 ncı maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, davacı vekilinin temyiz talebinin esastan reddi ile hükmün onanması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacı vekilinin temyiz sebepleri
1.Maddi tazminat talebinin kabul edilmesi gerektiğine,
2.Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna,
ilişkindir.
III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;
A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü:
Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının 2017/3060 sayılı yazıları ve eklerinin incelenmesinde; tazminat davasının davacısı olan …’nın 01/08/2016 tarihinde gözaltına alındığı, Diyarbakır 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 16/08/2016 tarih 2016/316 Sorgu sayılı kararı ile adli kontrol şartı ile serbest bırakılmasına karar verildiği, davanın süresinde açılmış olduğu tespit edilmiştir.
UYAP’tan bakıldığında ve gelen cevabi yazıda davacının gözaltında kaldığı tarihlerin Diyarbakır 2017/41509 sayılı soruşturma sayılı dosyasında mahsubuna ilişkin herhangi bir kararın olmadığı, açılmış başkaca bir tazminat davasının olup olmadığına ilişkin UYAP kaydı alınarak dosyasına konulmuştur.
Bilirkişinin hazırlamış olduğu 05/02/2018 tarihli rapor, raporunun içeriği, dayandığı gerekçe ve yapılan hesaplama dikkate alındığında, bu yöndeki rapor maddi tazminat miktarının belirlenmesinde hükme dayanak yapılmış, davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiş olup, fazlaya ilişkin talebinin takdiren reddine karar veriliştir.
Davacının üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında geçirdiği süre gözetilmek suretiyle, zenginleşme sonucu doğurmayacak şekilde, hak ve nesafet kurallarına uygun makul bir miktar olarak 2.500,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü:
”Maddi tazminat kararına yönelik istinaf taleplerinin değerlendirilmesinde; davacının 01/08/2016 tarihinde gözaltına alınıp, Diyarbakır 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 16/08/2016 tarih ve 2016/316 sorgu sayılı kararı ile adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığı, davacının Diyarbakır Adliyesinde zabıt katibi olarak görev yaptığı, 01/08/2016 tarihinde açığa alınarak 29/10/2016 tarihinde meslekten ihraç edildiği, Diyarbakır C.Başsavcılığının 10/07/2016 tarihli yazısında davacının gözaltında kaldığı süreyide kapsar şekilde açıkta kaldığı süre boyunca her ay maaşının 2/3’ünün ödendiği, haksız gözaltında kalınan 01/08/2016-16/08/2016 tarihleri arasındaki maaşının eksik ödenmesinden kaynaklı oluşan maddi zararının idari mercilerden talep edilebileceği, bu kapsamda oluşan zararın maddi tazminat kapsamına dahil edilemeyeceği, mahkemece maddi tazminat talebinin reddine karar vermek gerekirken kısmen kabulüne karar verildiğinden, davalı hazine vekilinin istinaf başvurusu bu yönüyle yerinde görüldüğünden 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince maddi tazminata ilişkin istinaf talebinin kabulü ile Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 16/02/2018 tarih ve 2017/415 esas 2018/94 karar sayılı hükmünün KALDIRILMASINA,” karar verilmiştir.
IV. GEREKÇE
Tazminat talebinin esasını oluşturan Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının 2017/41509 soruşturma sayılı dosyası kapsamında davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 01.08.2016-16.08.2016 tarihleri arasında 15 gün gözaltında kaldığı, yapılan soruşturma sonunda 26.09.2017 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, kararın itiraz edilmeksizin kesinleştiği, gözaltına alınma tarihi itibariyle davanın 5271 sayılı Kanun’un 142 nci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen süre içerisinde yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.
Davacının Temyiz İstemi Yönünden;
1.Maddi tazminat talebinin kabul edilmesi gerektiğine lişkin temyiz sebebi yönünden;
5271 sayılı Kanun’un 141 inci maddesine göre ”suç soruşturması veya kovuşturması sırasında” uygulanan koruma tedbirlerine karşı devlet aleyhine tazminat davasının açılabileceği belirtilmiş olup, davacının gözaltı koruma tedbiri bittikten sonra 29.10.2016 tarihinde kamu görevinden ihraç edildiği anlaşılmakla, davacının gözaltına alındığı tarihte memurluk görevinin devam ettiği, davacının ihraç sebebiyle zarara uğradığını belirterek maddi tazminat talebinde bulunmuş ise de idareye başvurması gerektiği anlaşıldığından maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
2.Hükmedilen manevi tazminat miktarının az olduğuna ilişkin temyiz sebebi yönünden;
Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilen manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, gözaltına alınmasına neden olan olayın cereyan tarzı, gözaltında kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti yapıldığından hükmedilen manevi tazminat miktarında isabetsizlik görülmemiştir.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesinin, 26.11.2018 tarihli ve 2018/2685 Esas, 2018/3230 Karar sayılı kararında davacı vekili tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden aynı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 09.10.2023 tarihinde karar verildi.