YARGITAY KARARI
DAİRE : 14. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2011/3289
KARAR NO : 2011/4321
KARAR TARİHİ : 04.04.2011

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 23.02.2010 gününde verilen dilekçe ile geçit hakkı istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın kabulüne dair verilen 11.10.2010 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
K A R A R

Dava, Türk Medeni Kanununun 747.maddesine dayalı olarak geçit hakkı tesisi istemiyle açılmıştır.
Davalı vekili, mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinden geçit tesisi edilemeyeceğini, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, bilirkişi krokisinde (F) harfi ile gösterilen ve tapulama harici boş kıraç arazi olduğu saptanan davacının 5 sayılı parseli yararına geçit tesis edilmiştir.
Hükmü, Hazine temyiz etmiştir.
Türk Medeni Kanununun 748/3.maddesi uyarınca geçit haklarının tapu kütüğüne tescil edilmesi zorunlu olduğundan, geçit irtifakının tapulu taşınmazlar üzerinden kurulması gerekir. Mahkemece bu kural gözardı edilmek suretiyle, tapulama harici bir yerden geçit tesisi yasaya uygun düşmemiştir.
Geçit hakkı taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak hakkı olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit gereksiniminin nedeni, taşınmazın niteliği ile bu gereksinimin nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakârlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.
Denilebilir ki, geçit hakkı istemine ilişkin davalarda davacının, dava konusu üzerinde tam bir tasarruf yetkisi bulunmamaktadır. Kısaca, mahkeme hakiminin komşuluk hukuku ilkelerinden hareketle geçit kurulacak yeri belirlemesi gerekir.
Bu durumda mahkemece, davacının 5 sayılı parselinin geçit ihtiyacı içinde olduğu gözetilerek civardaki uygun güzergahlardan geçit alternatifleri belirlenmeli, bu taşınmaz malikleri aleyhine dava açmak üzere davacıya mehil verilmeli, açılırsa eldeki dava ile açılan dava dosyası birleştirilmeli, davacının geçit ihtiyacı yöntemince karşılanarak istem hükme bağlanmalıdır.
Değinilen bütün bu yönler bir yana bırakılarak tapuda kayıtlı olmayan taşınmaz üzerinden geçit kurulması doğru görülmemiş, bu sebeple kararın bozulması gerekmiştir.
SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 04.04.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.