YARGITAY KARARI
DAİRE : 19. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/9029
KARAR NO : 2010/11368
KARAR TARİHİ : 14.10.2010

Mahkemesi :Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki karşılıklı menfi tespit-alacak davasının bozma kararına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı esas davanın kabulüne karşı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı … tarafından duruşmasız davalı-karşı davacı ve dahili davalı vekillerince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı-karşı davalı vek.Av…. ile davalı-karşı davacı vek.Av…. ve dahili davalı vek.Av…. gelmiş, diğer davalı tarafından kimse gelmemiş olduğundan onun yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-K A R A R-

… …Tekstil San.ve Tic.AŞ.tarafından açılan asıl davada, davacının keşideci olduğu, davalı … Tekstil Gıda Turz.San.ve Tic.AŞ.emrine düzenlenen …’e ciro edilen 01.04.2005 keşide tarihli, 50.000,00 YTL’lik çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti, birleşen davada ise çeki ciro yoluyla alan davalı …’in iyiniyetli hamil olmadığı iddiası ile açılan menfi tespit davasıdır. Anılan davalı … tarafından icra takibine konu edilmiş, takipten sonra alacak …’e temlik edilmiştir.
Birleşen … 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/252 esas sayılı dosyasında; davacı … Tekstil AŞ.vekili, müvekkilinin davalı … …Tekstil AŞ.’ye 25/03/2005 ve 30/03/2005 tarihli faturalarla toplam 428.276,13 YTL tutarlı mal sattığını, bunun 50.000,00 YTL’lik kısmı için 01.04.2005 keşide tarihli çeki verdiğini, davalıdan 378.276,13 YTL bakiye alacakları olduğunu bildirerek 378.276,13 YTL’nin faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
… …Tekstil AŞ.vekili, birleşen davaya karşı verdiği cevap dilekçesinde; davacıdan mal alınmadığını, faturaların muhasebecisiyle elden bırakıldığını, 01.04.2005 günlü ihtarname ile faturalara itiraz edilerek iade edildiğini ileri sürerek birleşen alacak davasının reddini istemiştir.
Asliye Hukuk Mahkemesi 15/09/2006 günlü kararı ile dosya … Asliye Ticaret Mahkemesine devredilmiştir(gönderilmiştir).

../..
(2)
Esas Karar
2010/9029 2010/11368
Mahkemece yapılan yargılama ve alınan bilirkişi raporu sonucunda, taraf defterlerinin tasdiksiz olup, lehe delil olma özelliği bulunmadığı, satıcı … Tekstil AŞ.’nin sevk irsaliyelerinin aslını ibraz edemediği, teslim ile ilgili yemin de teklif etmediği, bu nedenle … …Tekstil AŞ.’nin açtığı menfi tespit davalarının kabulüne, …Tekstil AŞ.’nin 50.000,00 YTL’lik çekle gerek … Tekstil AŞ.’ye, gerekse ciro yolu ile hamil olan …’e borçlu olmadığının tespitine, %40 kötüniyet tazminatının …’den alınarak …Tekstil AŞ.’ye ödenmesine, … Tekstil AŞ.’nin açtığı birleşen alacak davasının reddine karar verilmiş, hükmün menfi tespit davasının davalıları … Tekstil AŞ., … ve temlik alan … vekili ile birleşen davada davacı … Tekstil AŞ.vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce 2008/7148 esas, 2009/1327 karar, 20.02.2009 günlü kararla;
“1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, … Tekstil AŞ.’nin birleşen alacak davası ile ilgili temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2-Hükmü temyiz eden vekillerinin menfi tespit davasına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; çek bir tediye vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir. Çekin bu amacın dışında bir nedenle verildiğinin davacı tarafından HUMK’nun 288.ve devamı maddeleri gereğince ispat edilmesi gerekir. Davacının iddiasını usulüne uygun delillerle kanıtlayamadığından menfi tespit davasının reddi gerekirken yazılı gerekçe ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir”gerekçesiyle yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle … Tekstil AŞ.’nin birleşen alacak davasına yönelik temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle menfi tespit davalarına ilişkin hükmün davalılar yararına bozulmasına karar verilmiş, iş bu karara karşı da davacı-birleşen davalı … …Tekstil San.ve Tic.AŞ.vekili ile davalı-birleşen davacı vekili tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmuş, Dairemizce adı geçen tarafların karar düzeltme istemleri 30.06.2009 günlü kararla reddedilerek dosya yerine geri çevirmekle mahkemece yeniden yapılan yargılama sonunda;
“Yargıtay 19.Hukuk Dairesi Başkanlığı’nın 2008/7148 esas, 2009/1327 karar sayılı ilamı ile … Tekstil AŞ.’nin birleşen alacak davası ile ilgili temyiz itirazlarının reddine” karar verildiği, bu durumda bu dosya ile birleşen … 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/252 esas sayılı dosyası ile … Tekstil Gıda Tur.San.Tic.AŞ.tarafından, … …Tekstil San.ve Tic.AŞ.aleyhine açılan alacak davasının reddine ilişkin hükmün kesinleştiği, bu suretle … Tekstil AŞ.’nin malları teslim etmediği hususunun da kesinleştiği, bu malların karşılığı olarak verilen dava konusu 50.000,00 YTL çekin bedelsiz kaldığının çekişmesiz olup, her ne kadar kural olarak çek bir tediye vasıtası olup, mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekmekte olup, bu amacın dışında bir nedenle verildiğinin davacı tarafından HUMK’nun 288.ve devamı maddeleri gereğince ispat edilmesi gerektiği hususu sabit ise de; dava konusu 50.000,00 YTL’lik çekin teslim edilmeyen malın karşılığı verildiğinin kesinleşen karar ve tarafların beyanları ile çekişmesiz hale geldiğinden önceki kararda direnilmesine”karar verilmiş, iş bu kararın davalı-birleşen dosya davacısı … Tekstil AŞ.vekili, birleşen dosya davalısı … ile temlik alan … vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya bu suretle kendisine gelen Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Esas 2010/19-177, karar 2010/200, 7.4.2010 günlü kararı ile;

../..
(3)
Esas Karar
2010/9029 2010/11368
“…yerel mahkemece; her ne kadar bozma ilamında yazılı hususlar doğru ise de; alacak davasının kesinleştiği,bu nedenle menfi tespit davasının da kesin hüküm nedeniyle reddinin gerektiği gerekçesi ile önceki hüküm oluşturulmuştur.
Bilindiği üzere; direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için mahkeme bozmadan esinlenerek yeni herhangi bir delil toplanmadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir. (HUMK 429.mad.)
Eş söyleyişle; mahkemenin yeni bir delile dayanarak ve/veya gerekçesini değiştirerek vermiş olması halinde, direnme kararının varlığından söz edilemez.
Somut olayda ise;bozma ilamından sonra ise ilk gerekçede hiç yer verilmeyen, bozma ilamından esinlenerek tamamen yeni oluşturulan gerekçelerle hüküm kurulmuştur. Mahkemenin direnme olarak adlandırdığı bu karar gerçekte direnme olmayıp, bozmadan esinlenerek oluşturulmuş; yeni bir hükümdür.
Yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının inceleme mercii ise Hukuk Genel Kurulu değil; Özel Dairedir.
Hal böyle olunca; dosyanın yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için Özel Daireye gönderilmesi gerekir…”gerekçesiyle dosya temyiz incelemesinin yapılması için Dairemize gönderilmiş olmakla, dosyanın incelenmesi sonunda;
Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı-birleşen dosya davacısı … Tekstil Gıda Turizm San.ve Tic.AŞ.vekili ile birleşen dosya davalısı … ve temlik alan … vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA, vekili Yargıtay duruşmasında hazır bulunan davacı-birleşen dosya davalısı … …Tekstil San.ve Tic.AŞ. yararına takdir olunan 750.00.-TL. duruşma vekalet ücretinin davalı-birleşen dosya davalısı … Tekstil Gıda Turizm San.ve Tic.AŞ.ve birleşen dosya davalısı … ile temlik alan …’ten alınarak davacı-birleşen dosya davalısı … …Tekstil San.ve Tic.AŞ.’ye verilmesine, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 14.10.2010 gününde oyçokluğuyla karar verildi.

(Muhalif)
TL
2.970.00.-O.H
2.227.00.-P.H
0.743.00.-Kalan

Aslı gibidir.
Karşılaştırıldı. S:D

(4)

– KARŞI OY YAZISI –
Esas Karar
2010/9029 2010/11368

Mahkemece Dairemizin 20.02.2009 tarih, 2008/7148 esas, 2009/13287 karar sayılı bozma kararına karşı direnilmiş ise de, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, temyize konu yerel mahkeme kararının niteliği itibariyle direnme kararı olmayıp bozma kararından esinlenerek oluşturulmuş yeni bir hüküm olduğunu belirterek dosyayı temyiz incelemesi için Dairemize göndermiştir.
Mahkemece yeni bir hüküm oluşturulmuş ise de bu hüküm, Dairemizin 20.02.2009 tarihli bozma kararının gerekleri yerine getirilmeden oluşturulmuştur.
Zira, Dairemiz bozma kararında özetle; “… Tekstil AŞ.’nin birleşen alacak davası ile ilgili temyiz itirazları reddedilmiş,hükmü temyiz eden vekillerinin asıl dava olan menfi tespit davasına ilişkin temyiz itirazları yönünden, çek bir tediye vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerektiği, çekin bu amacın dışında bir nedenle verildiğinin davacı tarafından HUMK’nun 288. ve devamı maddeleri gereğince ispat edilmesi gerektiği, davacının iddiasını usulüne uygun delillerle kanıtlayamadığından menfi tespit davasının reddi gerekirken yazılı gerekçeyle hüküm kurulmasının doğru görülmediği” belirtilmiştir.
Bozma kararından sonra yapılan yargılama neticesinde, yerel mahkemece, … Tekstil AŞ.tarafından açılan alacak davasının (mal tesliminin kanıtlanamadığı gerekçesiyle) reddine ilişkin hükmün kesinlemiş olduğu, böylece asıl davada menfi tespit talebine konu olan çek karşılığında mal teslim edilmediği hususunun kesin hükme bağlanmış olması nedeniyle çekin karşılıksız kaldığı gerekçesiyle menfi tespit davasının kabulüne karar verilmiştir.
Kesin hükümden söz edilebilmesi için her iki davanın taraflarının, konularının ve dava sebeplerinin aynı olması gerekir.
Yerel mahkemenin kesin hüküm olarak değerlendirdiği birleşen … 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2005/252 esas sayılı dava dosyasında davacı durumundaki … Tekstil AŞ, … …Tekstil AŞ.’ye sattığı toplam 67.212 kg pamuk ipliği karşılığında kesilen iki faturadan dolayı toplam 428.276,13 YTL alacaklı olduğunu, bu alacağa karşılık 50.000 YTL miktarlı çek aldıklarını, bu çek düşüldükten sonra kalan bakiye 378.276,13 YTL alacağın faiziyle birlikte tahsili talebinde bulunmuştur. Yani menfi tespit davasının konusunu oluşturan çek, birleştirilen davaya konu edilmemiştir. Birleştirilen dava, taleple bağlılık kuralı gereğince 378.276,13 YTL üzerinden görülüp sonuçlandırılmıştır. Başka bir anlatımla bu kısım yönünden taraflar arasında kesin hüküm oluşturabilir. Dava konusu çek ise, birleştirilen davanın konusu dışında kaldığından kesin hüküm nedeniyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.
Bu durumda mahkemece, Dairemiz bozma kararında belirtilen gerekçelerle menfi tespit davasının reddine karar verilmesi gerekirken somut olaya ve bozma kararımıza uygun düşmeyen gerekçelerle yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru olmaması nedeniyle hükmün bozulması gerektiğini düşündüğümden sayın çoğunluğun onama yönündeki görüşüne katılamıyorum.