YARGITAY KARARI
DAİRE : 20. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2011/1466
KARAR NO : 2011/1690
KARAR TARİHİ : 24.02.2011

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılardan Hazine tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:
K A R A R
Davacı …, 06.11.2000 tarihli dilekçesiyle Keşirler köyü 1469 sayılı parselden müfrez 2274 sayılı parseli 65 yıldan fazla süredir zilyet ederken, DHMİ Genel Müdürlüğünün 1998 yılında yaptığı havalın ile ilgili kamulaştırma yapıldığı ve kendisinin taşınmazından çıkarıldığını, süreyi kaçırdığı için tesbite itiaz edemediğin, ancak 1469 sayılı parselle ilgili Kadastro Mahkemesi dosyasında taşımazın 1469-A1 ve 1469-A2 olarak gösterilen bölümlerin kendisinin zilyetliğinde olduğunun saptandığını, taşınmazın babası … kendisine kaldığı, kadastro sırasında içindeki ağaçların kadastro çalışmalarında kayda geçirildiği, kamulaştırma nedeniyle zeminin bozulduğu, taşınmazın 1967 yılından beri kendi zilyetliğinde olduğu, kamulaştırma ve kadastro tesbit tarhi itibariyle yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının gerçekleştiği, tapu kaydının iptali ve adına tapuya tescili, bunun mümkün olmaması halinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1000,00.-TL’sinin davalılardan tahsili ile kendisin verilmesini istemiş, 26.01.2006 tarihli dilekçesiyle istediği tazminat miktarını 9.207,31.-TL’ye yükseltmiştir. Mahkemece, kamulaştırmayı yapan idarenin taraf sıfatı taşımayacağı, taşınmazın kamulaştırmadan önce mülkiyetinin davacıya ait olduğunun saptandığı gerekçesiyle, davalı devlet … meydanları İşletmeleri Genel müdürlüğü aleyhine açılan davanın pasif husumet nedeniyle REDDİNE, Hazine aleyhine açılan davanın ıslah talebi gözetilerek KABULÜNE, çekişmeli Keşirler köyü 2274 sayılı parselin kamulaştırma öncesi mülkiyetinin davacı İsaoğlu … Danacıya ait olduğunun TESBİTİNE, VE TAŞINMAZIN DAVA TAİRHİNDEKİ RAYİÇ DEĞERİ OLARAK BELİRLENEN 9.207,31.-YTL tazminatın dava tarihi olan 06.11.2000 gününden itibaren değişen oranlarda yasal faziziyle birlikte davalı … Hazinesinden alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, hüküm davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.
Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, tapu iptal ve tescile ilişkindir.
Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde ilk orman kadastrosu 1946 yılında yapılıp 29.01.1947 tarihinde kesinleşmiş, daha sonra 1975 yılında aplikasyon ve 1744 sayılı Yasa ile değişik 6831 sayılı Yasanın 2. madde uygulaması yapılıp, 30.09.1975 tarihinde ilan edilerek dava tarihinden sonra kesinleşmiştir.
Mahkemece çekişmeli taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin idari işlemin Danıştay red kararı ile birlikte kesinleştiği, kamulaştırmayı yapan yönetime karşı ayın davası açılamayacağı, eski malike karşı açılacak davanın mülkiyetin tesbiti ve tazminat davası olarak açılacağı gerekçesiyle, Devlet … Meydanları İşletmesi aleyhine açılan davanın husumetten reddine
karar verilmişse de, somut olayda tescil, mülkiyetin tesbiti ve tazminat davasının terditli olarak açıldığı ve dava sırasında çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerin kamulaştırılmasına ilişkin işleminin iptali istemiyle açılan davanın red edilip, Danıştay’ın onama kararından sonra kesinleştiği, başka bir deyişle kamulaştırma işleminin dava sırasında kesinleştiği, Kamulaştırma işleminin kesinleşmesiyle kamulaştırılan taşınmazların mülkiyetinin kamulaştırılan yönetime geçeceği, bu nedenle çekişmeli taşınmazın Medeni Yasanın 713. Maddesine göre tapuya tescili istemiyle açılan davada davalı … Meydanları İşletmesinin de davalı sıfatının bulunduğu gözetilmeden, Devlet … meydanları İşletmesi aleyhine açılan davanın husumetten reddine karar verilmesi yasal olmadığı gibi,
Davacı, dava dilekçesinde terditli olarak, ilkin dava dilekçesinde sınırları bildirilen taşınmazın Medeni Yasanın 713. Maddesi gereğince, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle adına tapuya tesciline karar verilmesi, İkinci olarak, eğer tapuya tescili mümkün olmaz ise kamulaştırma tarihine kadar yararına zilyetlikle edinme koşullarının oluştuğu, bu nedenle mülkiyetinin kendisine ait olduğunun tesbitini, Üçüncü olarak mülkiyetinin tesbiti mümkün olmaz ise taşınmazın bilirkişilerce belirlenen değerine göre hesap edilen 9.207,31.-TL tazminatın davalı yönetimlerden alınarak kendisine verilmesini istemiş, mahkemece davacının ulaşmak istediği hakkın terditli olarak ileri sürülen bu istemlerden sadece birisi olduğu, esasen bu istemlerin biri diğerinin yerine geçebilecek türden olduğu, aynı anda bu istemlerden ikisi yada üçünün kabulüne karar verilmeyeceği gözetilmeden, birbirinin yerine geçecek terditli istemlerden, hem çekişmeli taşınmazın mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tesbitine hem de, çekişmeli taşınmazın yerine ikame olunacak tazminatın davalı yönetimden alınarak davacı gerçek kişiye verilmesine hükmedilmiş, bu şekilde dava aşılmıştır.
Diğer taraftan; Orman kadastrosu ve 2/B tutanak ve haritalarının uygulanmasına dayalı araştırma, inceleme ve keşif sonucu düzenlenen uzman bilirkişi raporunda, çekişmeli Keşirler köyü 1469 sayılı parselden müfrez 2274 sayılı parselin, … Köyü sınırları içinde kaldığı kabul edilerek 1946 yılında orman tahditi yapıldığı , bu çalışmada orman sınırları içinde bırakıldığı, devlet … meydanları işletmeleri tarafından yapılan kamulaştırma tarihine kadar davacı yararına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluştuğunun belirlendiği gerekçesiyle,an taşınmazların daha sonra makiye ayrılması nedeniyle, 7 Numaralı Orman Kadastro Komisyonuna bağlı 4 numaralı ekip tarafından düzenlenen 17.11.1975 ün ve 1 nolu tutanak ile … köyünde orman olarak sınırlandırılacak yer bulunmadığının belirlendiği, taşınmazın bulundu yerde 1957 ve 1967 yıllarında makiye ayırma işlemi yapıldığı, 1951 yılında yapılan makiye ayırma işlemine konu edilmediği, 1957 yılında kısmen, 1967 yılında ise tamamen makiye ayrıldığı, boş arazi olarak kullanıldığı, eğimin %1-2 olduğu bildirilmiş, mahkemece çekişmeli parselin kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları dışında bırakıldığı halde, beyan hanesine 6831 Sayılı Yasanın 2/B Maddesi gereğince Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yer olduğuna ilişkin olarak konulan şerhin yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle, 2/B şerhinin silinmesine karar verilmişse de,
Hükme dayanak yapılan uzman bilirkişi raporunda çekişmeli parselin 1946 yılında yapılıp kesinleşen orman kadastrosunda ne gibi işlem gördüğü bildirilmemiş, taşınmazın bulunduğu yerde 1946 yılında yapılan orman kadastrosuna ilişkin tutanak ve haritalar getirtilmemiş, bu tutanak ve haritalar uygulanmamış, yörede 1744 sayılı Yasa döneminde 1975 yılında yapılan aplikasyon ve 2/B işleminde, çekişmeli parselin bulunduğu yerin, 17.11.1975 tarih ve 1 numaralı tutanakla, öncesi orman sınırları içindeki orman sayılan yer olduğu halde, makiye ayrılması nedeniyle, 6831 Sayılı Yasın 1/J maddesi gereğince orman sınırları dışında mı bırakıldığı, yoksa 3116 Sayılı Yasa döneminde yapılan orman tahditinde orman sınırları dışında olması ve sonra da bu yörede 1957 ve 1967 yıllarında yapılan makiye ayırma işlemlerinde makiye ayrılması nedeniyle orman olarak sınırlandırılacak bir yer bulunmadığının belirlendiği hususu yöntemince araştırılmamıştır.
Çekişmeli parselin 1957 yılında makiye ayrıldığı bildirilmişse de, 6831 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesinden sonra, 5653 sayılı Yasa ile değişik 3116 sayılı yasanın 1. maddesi hükmüne göre kurulan makiye ayırma komisyonlarının yasal hiçbir dayanağı kalmamıştır.
Çekişmeli parselin bir an için makiye ayrıldığı kabul edilse dahi, makiye ayrılan yerlerde, özel yasaları gereği oluşturulan tapu kayıtları dışındaki kayıtlar ile zilyetliğe değer verilmez. Makiye ayrılan yerler ile Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler kazandırıcı zamanaşımı yoluyla edinilemez. Yargıtay’ın bir çok kararında kabul edildiği gibi, şayet 1946 yılı orman tahditinde orman olarak sınırlandırılan bir yerin, geniş çevresi ile birlikte makiye ayrılması nedeniyle, 1946 orman kadastrosu yok sayılarak, devlet ormanlarını orman sınırları dışında bırakılmasına dair bir işleme hukuken değer verilemez. başka bir deyişle, hangi gerekçeyle olursa olsun, orman kadastro komisyonu tarafından 1946 yılında yapılan orman tahditini yok sayan, 1975 yılındaki işleme hukuken değer verilemez.
Dosya kapsamından çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde havaalanı kamulaştırması yapıldığı anlaşılmaktadır. çekişmeli parselin öncesinde arsa olarak sahiplenilirken, etrafındaki kişi parselleri ile birlikte kamulaştırmaya konu edildiği ve kamulaştırılan kişi parselleri ile birlikte 15.03.2001 tarihinde tel örgü içine alınarak, davacı gerçek kişinin zilyetliğine son verildiği anlaşılmaktadır. Hükme dayanak raporu düzenleşen Mülk Bilirkişisi, Ziraat Uzmanı Bilirkişi ve İnşaat Mühendisi bilirkişi raporunda, çekişmeli taşınmazın değerinin belirlenmesinde kıstas olarak etrafındaki kişi parsellerinin kamulaştırma bedellerinin ve bu kamulaştırma bedellerinin artırılmasına ilişkin davaların neticesinde yargı kararları ile belirlenen değerler gözetilmemiş, çekişmeli taşınmazın … Meydanları İşletmesince tel çit içine alındığı 15.03.2001 tarihine kadar, Davacının geriye dönük olarak taşınmazdan edindiği yararların ekonomik değeri olup olmadığı, var ise yararlanmanın TL karşılığı değeri hesaplattırılmamış, bu yaralanmaya göre belirlenen tazminattan, hakkaniyete uygun makul bir indirim yapılıp yapılamayacağı raporda tartışılmamış, Davacı taraf, çekişmeli taşınmaz için belirlenecek tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsilini ve kendisine ödenmesini istediği halde, infazda zorluğa yol açacak ve istemin aşılması sonucunu doğuracak biçimde “tazminatın dava tarihinden itibaren değişen oranlarda yasal faiziyle birlikte davalı … Hazinesinden alınarak davacıya ödenmesine,” şeklinde hüküm kurulmuştur.
O halde, mahkemece çekişmeli parselin 2981 Sayılı Yasa hükümlerine göre ifraz edildiği 1448 sayılı parselin tapu kaydı ve dayanakları ile bu kayıt başka bir parselden ifraz edilmişse bu parsellerin tapu kayıtları, çekişmeli parselin bulunduğu yerde 1946 yılında yapıldığı anlaşılan orman tahditine ilişkin işe başlama, çalışma ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile 1946 yılı orijinal orman tahdit haritası renklendirilmiş onaylı fotokopisi, çekişmeli taşınmazın çevresindeki kamulaştırılan parsellerin kamulaştırılması ve kamulaştırma bedellerinin belirlenmesine, bu değerlere itiraz edilmiş yada kamulaştırma bedellerinin artırılması için dava açılmışsa, bu konuda verilerek kesinleşmiş mahkeme kararları ve dayanağı olan bilirkişi rapor ve krokileri, çekişmeli parselin belediye mücavir alanı içinde bulunup bulunmadığı, belediye hizmetleri , telefon ve elektirik hizmeti gibi hizmetlerden yararlanıp yararlanmadığı, 1/5000 ve 1/1000 lik planlarının bulunup bulunmadığı var ise bu planlarda ne şekilde nitelendirildiği, ilgili yönetimlerden getirtilerek dosya eklenmeli, daha sonra, önceki bilirkişiler dışında halen … ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman yüksek orman mühendisleri arasından seçilecek üç orman mühendisi ve bir harita mühendisinden veya olmadığı takdirde bir tapu … memurundan oluşturulacak bilirkişi kurulu, üç ziraat uzmanı, emlak alım satımında uzman bir mülk bilirkişisi ve bir inşaat mühendisi bilirkişi aracılığıyla yeniden yapılacak keşifte 2 Eylül 1986 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 6831 Sayılı Orman Yasasına Göre Orman Kadastrosu ve Aynı Yasanın 2/B Maddesinin uygulanması Hakkındaki Yönetmeliğin 54. maddesi uyarınca hazırlanan Orman Kadastrosu Teknik İzahnamesinin 49. maddesinde … “orman sınır noktası ve hatların uygulanmasında tutanaklardan, orman kadastro haritasından, … fotoğraflarından, varsa ölçü karnelerinden, nirengi, poligon, röper noktalarından yararlanılır. Sınırlama tutanakları ile orman kadastro haritaları arasında çekişme olduğunda ölçü değerleri ve tutanaktaki ifadeler arazinin durumuna göre incelenir, hangisi daha çok uyum gösteriyorsa ve gerçek duruma uygun ise o esas alınır.” hükmü ile 15.07.2004 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Orman Kadastrosunun
Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin “Teknik İşler” başlıklı Dokuzuncu Bölümde … esaslar göz önünde bulundurularak uygulama yapılmalı, yerel bilirkişi beyanlarına başvurularak yerinde bulunmayan orman sınır noktaları, bulunanlardan hareketle tutanak ve haritalarda … mevkii, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu, aplikasyon ve 2/B madde uygulama tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan … fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6-7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, anlatılan yöntemle bulunan ilk orman kadastrosu, aplikasyon ve 2/B madde uygulaması ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeği çevrilerek, çekişmeli taşınmazın orman kadastrosu aplikasyon ve 2/B madde haritalarına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde, ayrı renkli kalemlerle gösterilip keşfi izleme olanağı sağlanmalı, aynı ya da yakın orman sınır hatlarında, dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde gösterilerek bilirkişilerden müşterek imzalı rapor ve kroki alınmalı, ilk orman kadastro harita ve tutanakları ile aplikasyon ve 2/B madde harita ve tutanaklarının uyumsuz olması halinde yukarıda … Yönetmelikler ile Teknik İzahnamelerde … tutanakların düzenlenmesine esas alınan … fotoğrafı ve memleket haritası ile desteklenen ve gerçek duruma uygun düşen tutanaklara değer verileceği düşünülmeli,
Yapılan araştırma, inceleme ve bilirkişi raporlarıyla, çekişmeli taşınmazın kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla edinilecek yerlerden olmadığının belirlenmesi halinde davanın reddine karar verilmeli,
Çekişmeli taşınmazın kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla edinilecek yerlerden olduğunun ve davacı yararına bu koşulların oluştuğunun belirlenmesi halinde; Mülk bilirkişisi, İnşaat Mühendisi ve Ziraat Uzmanı Bilirkişiden oluşan kurula, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde Havaalanı için yapılan kamulaştırma sırasında komşu parseller için kamulaştırma bedeli belirlenmesine ilişkin idare kararları, bu bedellerin artırılmasına ilişkin yargı kararları, çekişmeli taşınmaz için emsal oluşturacak komşu parseller için tapu sicilinde yapılan satışlar ve harici satışlar ile kiralamalara ilişkin belge ve sözleşmeler, vergi değerleri, ecrimisil değerleri gözetilerek, çekişmeli taşınmazın havaalanı arazisi olarak tel örgü içine alındığı 15.03.2001 tarihindeki rayiç değeri ile taşınmazın bu tarihe kadar olan kullanım şekline ve objektif ölçülere uygun olarak, davacı tarafın taşınmazdan sağladığı yararların ekonomik değeri, başka deyişle makul indirim miktarı hesaplattırılmalı, belirlenen rayiç değerden indirilerek çekişmeli taşınmazın gerçek değeri ve dava tarihindeki değeri hesaplattırılmalı oluşacak sonucu göre bir karar verilmelidir.
Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı Hazinenin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA 04.02.2011 günü oybirliği ile karar verildi.