YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2012/17584
KARAR NO : 2013/22164
KARAR TARİHİ : 28.11.2013
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
Dava, davacının 01.07.1997-14.04.2006 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davacının davasının kısmen kabulü ile, 01.10.1999-31.12.1999 arası 90 gün, günlük 3.79.-TL, 01.01.2000-31.03.2000 arası 90 gün, günlük 4.00.-TL, 01.04.2000-31.07.2000 arası 120 gün,günlük 5.00.-TL, 01.08.2000-31.03.2001 arası 240 gün,günlük 5.00.-TL, 01.04.2001-31.12.2001 arası 270 gün,günlük 7.00.-TL, 01.01.2002-31.03.2002 arası 90 gün, günlük 7.40.-TL, 01.04.2002-30.06.2002 arası 90 gün, günlük 9.26.-TL, 01.07.2002-31.03.2003 arası 270 gün,günlük 10.91.-TL, 01.04.2003-30.06.2003 arası 90 gün, günlük 13.10.-TL, 01.07.2003-01.01.2004 arası 180 gün, günlük 15.26.-TL, 01.01.2004-30.06.2004 arası 180 gün, günlük 18.32.-TL, 01.07.2004-31.12.2004 arası 180 gün, günlük 14.80.-TL, 01.01.2005-31.12.2005 arası 360 gün, günlük 16.29.-TL, 01.01.2006-14.04.2006 arası 103 gün, günlük 17.70.-TL ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.
Bu tür hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi icap ettiği, Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı 506 sayılı Yasa’nın 79/10. ve 5510 sayılı yasanın 86/9. maddesi olan bu tür davalarda, öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren, tarafından verilip verilmediği, ya da çalıştıklarının Kurumca tespit edilip edilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu yasal koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, Yasanın kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.
Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de, çalışmasının konusu, sürekli, kesintili, mevsimlik mi olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre isticvap olunmalı, işyerinin kapsam kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli, mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlendikten sonra ücret konusu üzerinde durulmalı tespiti istenilen sürenin evvelinde ve sonrasında beyyine başlangıç sayılabilecek ödeme belgeleri ve sair bu nitelikte bir belge yoksa Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu madde 288’de … sınırları taşan ücret alma iddialarında … delil aranmalı bu sınırlar altında kalan ücret alma iddialarında ücret miktarları tanıklardan sorulmalı 506 sayılı Yasa’nın madde 3 B ve D’de olduğu gibi ücretin sigortalı sayılmanın koşulu olan durumlarda ücret alma olgusunun var olup olmadığı özellikle saptanmalıdır. Bu davalarda işverenin kabulünün tek başına hukuki bir sonuç doğurmayacağı göz önünde tutulmalıdır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının dava konusu edilen dönem içinde davalı işyerinden Kuruma hiç bildiriminin yapılmadığı, dava konusu dönem sonrasında 14/04/2006-27/04/2009 tarihleri arasında 1139059 sicil numaralı davalı işyerinden hizmet bildiriminin yapıldığı, dönem ve ücret bordrolarının bulunmadığı, tanık beyanlarının alındığı ancak tanık beyanları arasında çelişki bulunduğu anlaşılmaktadır.
Yapılacak iş, davalı apartmana komşu olan tanıkları tespit etmek, çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtlamak, davacının eşinin ne iş yaptığını ve davalı işverene karşı hizmet tespiti davası açıp açmadığını belirlemek, davalı apartmana ait apartman defterini getirtmek ve davacının çalışmaları ile ilgili herhangi bir kayıt veya belge bulunup bulunmadığını, dava konusu dönem içinde davalı apartmanda çalışan başka bir kapıcı bulunup bulunmadığını belirlemek, apartmandaki daire sayısını tespit etmek, davacının çalışmasının part-time olup olmadığını araştırmak, part-time çalışma olduğu anlaşılırsa gerektiğinde bilirkişi düşüncesine de başvurulmak suretiyle davacının günde kaç saat çalışmış olabileceğini belirlemek, giderek haftalık ve aylık çalışma sürelerini tespit etmek, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi gereğince 7.5 saat çalışma bir günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu hususu açıkça saptanmak ve çıkacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile … şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacı ile davalılardan Aydınkent Apartman Yönetimi adına Yönetici Türkan Yücel’e iadesine, 28/11/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.