YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2013/8742
KARAR NO : 2013/18280
KARAR TARİHİ : 08.10.2013

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
DAVALILAR :

Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan Kurum ve …vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R

Dava, davacının 01/08/1991 ile 09/07/2004 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti ile işçilik alacakları istemine istemine ilişkindir.
Mahkemece, bozma ilamına uyularak işçilik alacağı tefrik olunmuş ve davacının dahili davalı … ve davalı … San. Ve Tic.Ltd.Şti. aleyhindeki hizmet tespitine ilişkin davasının kısmen kabulü ile;
a)-01/08/1991 ile 08/05/1996 tarihleri arasında , 1991 yılında 150 gün,1992 yılında 360 gün, 1993 yılında 360 gün,1994 yılı 1.dönemde 90 gün,1995 yılının 1.dönemde 60 gün,2.dönemde 120 gün,3.dönemde 120 gün, 1996 yılı 1.dönemde 106 gün, 2.dönemde 8 gün dahili davalı …’a ait işyerinde, 08/05/1996 ile 09/07/2004 tarihleri arasında ,1996 yılı 2.dönemde 112 gün,3.dönemde 120 gün,1997 yılında 360 gün, 1998 yılında 180 gün,1999 yılında 360 gün, 2000 yılı 1.dönemde 120 gün, 2.dönemde 120 gün,3.dönemde 60 gün,2001 yılında 360 gün,2002 yılında 360 gün, 2003 yılında 360 gün, 2004 yılı 1.dönemde 120 gün, 2.dönemde 69 gün , davalı … San. Ve Tic.Ltd.Şti.’ne ait işyerinde , 506 sayılı kanun kapsamında günün asgari ücreti ile, çalışmış olduğunun tespitine,
b)Tespitine karar verilen zorunlu SSK’lı hizmetleri ile çakışan isteğe bağlı sigortalılık hizmet sürelerinin iptaline,
c)-Tespit edilen hizmet sürelerinin ,davacının diğer SSK’ya bildirilen hizmetleri ile birleştirilmesine,
d)-Davacı tarafın, dahili davalılardan … ve … aleyhindeki hizmet tespitine ilişkin tüm taleplerin, davalı şirket ile … aleyhindeki fazlaya dair hizmet tespit taleplerinin reddine , karar verilmiştir.
506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespit davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması salt bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması koşuluyla, bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken komşu işyerleri kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir. Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527,30.6.1999 gün 1999/21-549-555,5.2.2003 gün 2003/21-35-64,15.10.2003 gün 2003/21-634-572,3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 10.11.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının 1994,1995 ve 1996 yıllarındaki kısmi çalışmalarının dahili davalı … tarafından Kurum’a bildirildiği,02.09.2000-30.09.2000 tarihleri arasındaki 29 günlük çalışmasının dahili davalı … tarafından bildirildiği, 03.10.2000-31.12.2000 tarihleri arasındaki 29 günlük çalışmasının dahili davalı … tarafından bildirildiği, 01.11.2000-31.12.2000 tarihleri arasındaki kısmi çalışmasının davalı şirket tarafından bildirildiği, davacının 22.12.2009 tarihli celsede Antalya’ya gidip gezdiği sürelerin öncesi için feragat ettiği; ancak bu sürenin hangi tarih aralığını kapsadığının davacıya açıklattırılmadığı ve tanık beyanlarına kıyasla 1998 yılının 6 ayı olarak mahkemece değerlendirildiği, davacının 11.01.2010 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini daraltarak 01.04.1994-09.07.2004 tarih aralığı için talepte bulunduğu, dinlenen davacı ve davalı tanıklarının beyanlarının çelişkili olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda; davacı 11.01.2010 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini daraltarak 01.04.1994-09.07.2004 tarih aralığı için tespit istemiştir. İlk bozma ilamına konu hükümde ise 01.04.1994-31.05.2004 tarih aralığı için tespite karar verilmiş ve davacı temyiz etmemiş, davalıların bir kısmı temyiz etmiştir. O halde 01.04.1994-31.05.2004 tarih aralığı için temyiz etmeyen davacı aleyhine, temyiz eden davalılar yararına usulü kazanılmış hak oluştuğundan bu tarih aralığını aşacak şekilde tespit kararı verilmesi hatalıdır.
Davacının, 02.09.2000-30.09.2000 tarihleri arasındaki 29 günlük çalışması ile 03.10.2000-31.12.2000 tarihleri arasındaki 29 günlük çalışmasının dahili davalı … ve … tarafından bildirildiği anlaşıldığından hükme esas alınan bilirkişi raporundaki gibi bu şahıslar yanındaki çalışmaların bulunmadığının varsayıılması hayatın olağan akışına aykırıdır. Dahili davalılar … ve … tarafından Kurum’a bildirilen süreler dışlanmalıdır.
İşveren şirketin Kurum nezdindeki ihtilaf konusu döneme ait dönem bordroları celp edilmeden dinlenen davalı ve davacı tanıklarının ifadeleri davacının çalıştığı süreleri tam olarak belirlemeye elverişli değildir.
Davacının 22.12.2009 tarihli celsede Antalya’ya gidip gezdiği sürelerin öncesi için feragat ettiği; ancak bu sürenin hangi tarih aralığını kapsadığının davacıya açıklattırılmadığı anlaşılmakla davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği, bu nedenle araştırmanın özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği düşünülerek fiili çalışmanın varlığı yöntemince araştırılmadan eksik inceleme ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Yapılacak iş; yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda 01.04.1994-31.05.2004 tarih aralığındaki davacı çalışmalarının tespiti için işverenin Kurum nezdindeki ihtilaf konusu döneme ait dönem bordroları celp edilerek tespiti istenen dönemde çalışması bulunan bordro tanıklarının adresini … Kurumu ve zabıta marifetiyle araştırıp, tespit ederek bu tanıkları dinlemek, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya bunların tanıklığıyla yetinilmediği taktirde, … ilgili il müdürlüğünden, gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarının; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek ve dahili davalılar tarafından bildirilen süreleri dışlamak, davacıya Antalya’ya gidip gezdiği tarih açıklattırılarak ,davacının celsedeki feragati değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve, hukuki olgular gözetilmeksizin ve yukarıda belirtilen hususlara uygun araştırma yapılmaksızın hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekili ile şirket vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ :Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan …ne iadesine, 08/10/2013 gününde oy birliği ile karar verildi.