YARGITAY KARARI
DAİRE : 5. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/4916
KARAR NO : 2023/11407
KARAR TARİHİ : 21.11.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/1274 Esas, 2021/1915 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 6. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/202 Esas, 2019/679 Karar
Taraflar arasındaki bedeli mükerrer ödenen davacı payının iptali ve idare adına tescili ile mükerrer ödenen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekilice istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde; … ili, … ilçesi, … Mahallesi 1607 ada 18 parsel sayılı taşınmazın hissedarı dava dışı …’in … 30. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2000/137 Esas, 2000/731 Karar sayılı dosyasında müvekkili idareye karşı dava açtığı, yapılan yargılama sonunda davacının … 1607 ada 18 parsel sayılı kayıtlı 3322,00 m² yüzölçümlü taşınmazdaki 5/64 payına karşılık 259,53 m² yer için tapu kaydının “tapudan yol olarak” terkinine denilerek hükme bağlandığını ve anılan hükmün de 26.01.2001 tarihinde kesinleştiğini, kamulaştırma bedeli ödenen 259,53 m²lik hissenin belediye başkanlığı adına tapuda tescil işlemi yapılamadığı, 1607 ada 18 nolu parsel sayılı taşınmazın 81200 nolu parselasyon planı kapsamında düzenlenmeye alınarak düzenleme sonucunda … adına kayıtlı 259.53 m² hissenin 169.85 m²si 23499 ada 1 parsele, 58,20 m²si ise 23093 ada 3 parsellere şuyulandırıldığı, 23499 ada 1 parseldeki 169.85 m² hisse 01.10.2009 tarihli ve 8955 yevmiye no ile intikal ve 12.10.2009 tarihli ve 9274 yevmiye no ile iştirakın feshi işlemleri ile … varisleri ve varislerden …, …, …, …, … ve … adlarına kayıtlı toplam 127.39 m² hisse 03.10.2010 tarihli ve 15674 yevmiye ile davalı …’e satıldığı, davacı … söz konusu hisseyi aldıktan 2 ay sonra imar uygulaması ile oluşan 23499 ada 1 parselin yolda kaldığından bahisle 01.02.2011 tarihinde … 24. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/48 esas sayılı dosyasından belediye aleyhine kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat davası açtığı, açılan davada belediye aleyhine sonuçlandığı temyiz talebinin Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 26.11.2012 tarihli ve 2012/15297 Esas, 23959 Karar sayılı kararı ile onanma, karar düzeltme talebi aynı Dairenin 2013/4529 Esas, 2013/7649 Karar sayılı kararı ile reddedilerek kararın 18.04.2013 tarihinde kesinleştiği, önceden kamulaştırma bedeli ödenmiş bir hisse için ikinci kez kamulaştırma bedeli ödemeye maruz bırakıldığı, dava konusu hisse 12.07.2013 tarihli ve 18711 yevmiye nolu işlemle yol olarak terk edildiği, davacı mahkemece belirlenmiş kamulaştırma bedelinin … 20. İcra Dairesinin 2013/2582 Esas sayılı dosyasından 19.06.2014 tarihinde 222.836,00 TL olarak tahsil edildiği, tahsil edilen bedel daha önce yargılaması yapılan ve kesin hükümle sonuçlanan kamulaştırmasız el atma davasında ödemesi yapıldığı, kamulaştırmasız el atma davası ile hükme bağlanıp mülkiyeti … Büyükşehir Belediye Başkanlığına geçen … ili, … İlçesi, … Mahallesi, 1607 ada 18 parseldeyken imar sonucu 23499 ada 1 parsele giden ve davalı …’e satılan 127.39 m² hissenin kayıtlarda ihya edilerek tapuda iptali ile müvekkil belediye adına tesciline, ayrıca hisse ile ilgili ikinci kez kamulaştırmasız el atma davası sonucu davalı …’e ödenen 222.836,00 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile iadesine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın davalıca tapuda herhangi bir şeh ve beyan bulunmadığından tapuya güven ilkesi gereğince satın alındığını, el atma davası açıldığını ve kararın kesinleştiğini, yargılanmanın yenilenmesi talebinin red edildiğini ve kararın onanarak kesinleştiğini, kesin hüküm itirazlarının bulunduğunu, zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazlarının bulunduğunu, iyiniyetin korunması gerektiğini, tescil kararı tapuya getirilmediği için davacının kusurulu olduğunu, önceki maliklere rücu yapılması gerektiğini, talep edilen bedelin ödenen bedelden fazla olduğunu, yargılama gideri, harç ve avukatlık ücretinin talep edilemeyeceğini, davanın süresi içinde açılmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve mükerer ödenen el atma tazminatının tespiti ile davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflarınca açılan el atma davasının sonuçlanarak kesinleştiğini, yargılamanın iadesi talebinin reddedildiğini ve onanarak kesinleştiğini, tapuda devre ya da davaya engel bir şerh ya da beyanın bulunmadığını, iyiniyetli olunduğunu, tapuya güven ilkesi uyarınca iyiniyetin korunması gerektiğini, 222.836,00 TL ödenmesine karar verilmişse de, taraflarına icra müdürlüğünce 202.174,27 TL ödendiğini, harç ve damga vergisi kesintilerinin de bedele dahil edilmiş ve faizin faizine hükmedilmiş olduğunu, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin de tahsiline karar verilmesinin yanlış olduğunu, faizin başlangıç tarihinin hatalı olduğunu, sadece asıl alacak olan 130.956,00 TL ve bunun faizine hükmedilmesi gerektiğini, bedelin taşınmazı müvekkile satan kişiler ile Hazineden tahsili gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile … ili, … ilçesi, … Mahallesi 1607 ada 18 parsel hissedarı dava dışı …’in … 30. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2000/137 Esas, 2000/731 Karar sayılı dosyasında taşınmazdaki 5/64 payına (259,53 m²) isabet eden bölüme el atıldığından bahisle Büyükşehir Belediyesi adına açtığı tazminat davasının yargılaması sonunda 23.355,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren faizi ile birlikte idareden alınarak davacıya verilmesine, dava konusu taşınmazdaki malik …’e ait tapu kaydının “tapudan yol olarak” terkinine dair kararın temyiz edilmeksizin 26.01.2001 tarihinde kesinleştiği ve bedelin davacıya ödendiği, kamulaştırma bedeli ödenen 259,53 m²lik hissenin belediye başkanlığı adına tapuda tescil ve yola terkin işleminin yapılamadığı, 1607 ada 18 nolu parselin 81200 nolu parselasyon planı kapsamında düzenlenmeye alınarak düzenleme sonucunda … adına kayıtlı 259.53 m² hissenin 169.85 m²’si 23499 ada 1 parsele 58,20 m²si ise 23093 ada 3 parsellere şuyulandırıldığı, 23499 ada 1 parseldeki 169.85 m² hisse 01.10.2009 tarih ve 8955 yevmiye no ile intikal ve 12.10.2009 tarihli ve 9274 yevmiye no ile iştirakın feshi işlemleri ile … varisleri ve varislerden …, …, …, …, … ve … adlarına kayıtlı toplam 127.39 m² hissenin 03.10.2010 tarih ve 15674 yevmiye ile davalı …’e satıldığı, malik …’in 23499 ada 1 parselin yolda kaldığından bahisle 01.02.2011 tarihinde … 24. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/48 Esas sayılı dosyasında belediye aleyhine kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat davası açtığı açılan davanın kabulü ile paya isabet eden 130.956,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren faiziyle davalı belediyeden tahsiline, payın yol olarak terkinine dair kararın Yargıtay denetiminden geçerek 18.04.2013 tarihinde kesinleştiği, bedelin … 20. İcra Dairesinin 2013/2582 sayılı dosyasından 19.06.2014 tarihinde 222.836,00 TL olarak tahsil edildiği, davacı idare tarafından taşınmazdaki aynı paya ilişkin mükerrer ödeme yapıldığı tespit edilmesi üzerine … 24. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/401 Esas, 2014/506 Karar sayılı dosyasında yargılamanın iadesi talebinde bulunduğu, talebin reddine dair kararın Yargıtay 5. Hukuk Dairesinden denetiminden geçerek kesinleştiği, ilk karar ile tapuda payın iptali ve yol olarak terkinine dair kararın kesinleşmesi ile mülkiyetin idare lehine geçtiği, bundan sonraki yapılacak işlemlerin hüküm doğurmayacağı, sonradan satın alma yoluyla malik olan …’in sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak satın aldığı maliklere karşı dava yoluna gidebileceği anlaşılmış olup mükerrer ödemeden kaynaklı alacağın tahsiline ilişkin iş bu davanın kabulüne dair kararda mahkemenin vaka ve hukuki değerlendirmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı arasındaki mükerrer ödenen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili hususundadır.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. İlk karar ile ölü malik … tarafından açılan ve kesinleşen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, taşınmazdaki davacı payı karşılığına hükmedilerek payın terkinine karar verilmesine rağmen, terkin işlemi gerçekleştirilmeden, şuyulandırma işlemleri neticesi başka parsele giden ve davalı …’e satılan ve daha önce bedeli ödenmiş olan bir kısım paya ilişkin olarak, davalı tarafından açılan ve kesinleşen kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında hüküm altına alınan bedelin ferileriyle birlikte icra dosyasına ödenmesi neticesi, davacı idare tarafından aynı paya yönelik olarak mükerrer ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
3. Bu nedenle davanın kabulüne ilişkin olarak İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince reddine karar verilmesinde esas yönü ile bir isabetsizlik görülmemiştir.
4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, aşağıda belirtilen husus haricindeki temyiz itirazları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
5. Davacı idarece ödeme tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi talep edilmesine rağmen, davalı tarafından açılan kamulaştırmasız el atma davasının kabulüne ilişkin kararın kesinleşmesi tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesi bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; (1) numaralı bendinde yeralan “18.04.2013” tarihinin çıkartılmasına, yerine “19.06.2014” tarihinin yazılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.