YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/3647
KARAR NO : 2023/5229
KARAR TARİHİ : 01.11.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1062 E., 2021/1053 K.
KARAR : Davanın reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : … Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/33 E., 2021/100 K.
Taraflar arasındaki harici satıma dayalı tapu iptali ve tescil, ikinci kademede temliken tescil davasından dolayı İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile hükmün kaldırılmasına gerekçe düzeltilerek yeniden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilerek Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 548 parselde kayıtlı taşınmazın 15.12.1964 tarihinde davalıların murisi …, … ve … tarafından adi yazılı satış senedi ile … oğlu … … isimli kişiye satıldığını, … … mirasçılarının da 12.01.1989 tarihli düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile murislerinin harici satım ile devraldığı hisseleri davacıya sattıklarını, aynı gayrimenkul satış vaadi sözleşmesiyle 547 parsel sayılı taşınmazdaki hisselerini de sattıklarını, davacının satın aldıktan sonra 547 ve 548 parsellerin üzerine beş katlı bir bina yaptığını, kadastro çalışmaları sırasında …, … ve …’in 548 parsel sayılı taşınmazı kendi adlarına tespit ve tescil ettirdiklerini, bu tespite yapılan itiraz sonucunda tespit gibi tesciline karar verildiğini, tapu dışı satım şartlarının davacı lehine gerçekleştiğinin açık olduğunu, bu nedenle tespitin iptal edilerek taşınmazın davacı adına tesciline karar verilmesi gerektiğini; mahkemenin bu taleplerini kabul etmemesi halinde 4721 sayılı TMK’nın 724 üncü maddesi uyarınca tapu iptali ve tescilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1. Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre geçirildikten sonra açılmış olan davanın reddi gerektiğini, taşınmaz mülkiyetinin devrini öngören sözleşmelerin resmi şekilde yapılmasının zorunlu olduğunu, 10 yıllık zamanaşımı süresinin geçirildiğini, davacının iyiniyetli olmadığını, müvekkilleri tarafından davacı aleyhine men’i müdahale davası açılmış olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
2. Davalı … Mal Müdürlüğü temsilcisi cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz hakkında … Kadastro Mahkemesinin 2007/60 Esas, 2012/5 Karar sayılı dosyası ile kesinleşmiş bir karar bulunduğunu, bina değerinin taşınmaz değerinden az olduğunu, yapı ve binaların iyiniyetle yapılmadığını, davacının davaya konu parsele ilişkin Hazine hissesini satın alma talebinin olduğunu, bu bağlamda Hazinenin mülkiyetini kabullendiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında davanın reddine karar vermiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, davacının Kadastro Mahkemesindeki davada taraf olmadığını, binanın davacı tarafından yapılmadığı kabul edilse bile dava dışı … …’in, davalılar murislerinden taşınmazı satış senedine dayanarak alması nedeniyle iyiniyetli olduğunu, iyiniyetle satın … kişinin de kendisine satanların iyiniyetinden faydalanacağını, binanın … kısmı ile arsa değerinin de kıyaslaması hatalı olup binanın tamamının değeri ile taşınmaza isabet eden kısmın arsa değerinin hesaplanması gerektiğini, davanın sadece TMK’nın 724 üncü maddesi değil aynı zamanda TMK’nın 725 … maddesi kapsamında da değerlendirilmesi gerektiğini dile getirmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “…devir sözleşmelerinin her ikisinde de 3402 sayılı Kanun 40. madde uyarınca kadastro kesinleşmeden önce tarafların, tapu sicil müdürlüğüne, kadastro mahkemesine bildirimde bulunmadıkları, bu nedenle yapılan devrin geçerliliğinden bahsedilemeyeceği, tapu iptali ve tescil davasının bu gerekçeyle reddi gerektiğinden davacı tarafın istinaf başvurusunun gerekçe yönünden kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına gerekçenin düzeltilmesi suretiyle davanın reddine, temliken tescil talebinin reddine yönelik istinaf itirazının ise esastan reddine” karar vermiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesindeki beyanlarına ek olarak 3402 sayılı Kadastro Kanunu 40/1’de yapılan düzenlemenin Tapu Sicil Müdürlükleri tarafından yapılacak akit ve tescil işlemlerine ilişkin olduğunu, gayrimenkul satış vaadi sözleşmeleri için uygulama alanı olmadığını, hükmün bozulması gerektiğini dile getirmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, harici satışa dayalı tapu iptali ve tescil ikinci kademede temliken tescil istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
4721 sayılı Türk Medeni Kanun’un 706 ncı maddesi, 724 üncü maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 237 nci, 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 26 ve 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 89 uncu maddesi.
3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Dava konusu taşınmazın kadastro tespiti 19.10.1957 tarihinde davalıların murisleri adına yapılmış olup taşınmazın öncesi de tapuludur. Tapulu taşınmazların harici satışı, geçersiz olduğundan harici satışla taşınmazı devralan … …’in mirasçılarının düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi sözleşmesi yaparak dava konusu taşınmazı devretmesi de geçersiz olduğundan bu sebebe dayalı açılan tapu iptali ve tescil davasının reddi gerekmektedir.
3. Bölge Adliye Mahkemesince temliken tescil hukuki sebebine dayalı tapu iptali ve tescil isteminin reddedilmesinde isabetsizlik yok ise de; sözleşmeye dayalı tapu iptali ve tescil isteminin bu gerekçeyle reddi gerekmektedir.
4. Ne var ki, verilen hüküm sonucu itibariyle doğru olduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 370/2 nci maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün gerekçe bölümünün bu şekilde değiştirilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi hükmünün gerekçesinin değiştirilmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
01.11.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.