YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/16861
KARAR NO : 2023/2505
KARAR TARİHİ : 26.04.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
KARAR : Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine
Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonunda Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının kısmen onanmasına, kısmen bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı asıl ve birleşen dosya davacısı Hazine temsilcisi, birleşen dosya davacısı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Kadastro sonucunda … ili … ilçesi … Mahallesi çalışma alanında bulunan 199 ada 3 parsel 11.890,92 metrekare, 203 ada 8 parsel 58,69 metrekare, 204 ada 1 parsel 1.317,31 metrekare, 204 ada 4 parsel 1.473,32 metrekare, 204 ada 7 parsel 1.127,14 metrekare, 205 ada 2 parsel 268,31 metrekare ve 235 ada 7 parsel 9.908,69 metrekare yüzölçümü ile tarla vasfıyla davalılar adına tescil edilmiştir.
2. Asıl ve birleşen dosya davacısı Hazine temsilcisi, dava konusu 199 ada 3 parsel, 203 ada 8 parsel, 204 ada 1, 4 ve 7 parsel, 205 ada 2 parsel ve 235 ada 7 parsel … taşınmazların Devletin Hüküm ve Tasarrufu altındaki yerlerden olduğu iddiasıyla Hazine adına tapuya tescil edilmelerini istemiştir.
3. Birleşen dosya davacısı …, dava konusu 204 ada 1 parsel … taşınmazı satın aldığı bu nedenle adına tescilini olmadığı taktirde ödeme yaptığı tarihteki miktarın dava tarihi itibariyle reel değerinin yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini istemiştir.
4. Birleşen dosya davacısı … vekili, dava konusu 204 ada 4 parsel … taşınmaz yönünden davacı ile taşınmazın maliki … arasında … Noterliğinde gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi düzenlendiği ve bedelinin ödendiği iddiasıyla davacı adına tesciline karar verilmesini istemiştir.
5. Birleşen dosya davacısı … …, dava konusu 204 ada 4 parsel … taşınmaz yönünden taşınmazın maliki … arasında … Noterliğinde gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi düzenlendiği ve bedelinin ödendiği iddiasıyla adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir. Yargılama aşamasında davasını …’ya devretmiştir.
II. CEVAP
1. Davalılar, Hazinenin davaları yönünden davanın reddini savunmuşlardır.
2. Davalı …, birleşen dosya davacısı … …’un davasını kabul ettiğine dair vekiline talimat verdiğini, birleşen 2009/128 Esas … dava dosyasının 28.10.2009 tarihli celsesinde belirtilmiştir.
3. Davalı … duruşmalarda alınan beyanında, birleşen dosya davacısı … davasının reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 08.02.2008 tarihli ve 2007/89 Esas, 2008/35 Karar … kararı ile “Hazinenin davasının kısmen kabul kısmen reddine, 204 ada 1, 4 ve 7, 205 ada 2, 199 ada 3 … parsellere yönelik davaların ispatlanamadığından reddine, 235 ada 7, 203 ada 8 … parsellere yönelik davanın kabulüne, 235 ada 7 … parselin orman, 203 ada 8 … parselin köy boşluğu olarak Hazine adına tapuya tesciline” karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davacı Hazine temsilcisi temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesinin 15.09.2009 tarihli ve 2009/10175 Esas, 2009/13310 Karar … kararıyla çekişmeli 199 ada 3 parsel … taşınmaz yönünden temyiz itirazlarının reddiyle hüküm onanmış, çekişmeli 203 ada 8, 204 ada 1, 4 ve 7, 205 ada 2 parsel … taşınmazlar yönünden ise raporların çelişkili olduğuna, bu nedenle mahallinde yapılacak keşif ve alınacak bilirkişi raporları sonucuna göre karar verilmesi gereğine değinilerek hüküm bu parseller yönünden bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesince bozma kararı sonrasında birleşen dosya davacılarının davaları Hazinenin dava dosyası ile birleştirilmiş, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen dosya davacısı Hazinenin davasının çekişmeli 204 ada 4 parsel, 204 ada 1 parsel, 204 ada 7 parsel ve 205 ada 2 parsel parsel nolu taşınmazlar yönünden reddine, çekişmeli 203 ada 8 parsellere yönelik davasının kabulü ile taşınmazın tapu kaydının iptali ile ”su kuyusu ve arsa” vasfı ile Hazine adına tesciline; çekişmeli 204 ada 4 parsel … taşınmaz yönünden birleşen dosya davacısı …’in davasının reddine, birleşen dosya davacısı ı …’nın davasının kabulüne, 204 ada 4 parsel … taşınmazın tapu kaydının iptali ile … adına kayıt ve tesciline; birleşen dosya davacısının çekişmeli 204 ada 1 parsel … taşınmaza yönelik davasının kabulüne, tapu kaydının iptali ile birleşen dosya davacısı … adına tesciline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, asıl ve birleşen dosya davacısı Hazine temsilcisi, birleşen dosya davacısı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Asıl ve birleşen dosya davacısı Hazine temsilcisi temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verildiği gerekçesiyle, reddine karar verilen taşınmazlar yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
2. Birleşen dosya davacısı … vekili temyiz dilekçesinde özetle; çekişmeli 204 ada 4 parsel … taşınmaz yönünden verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, davalı … Karacanın salt kabul beyanına değer verilmesinin doğru olmadığı, gerek … gerekse … …’a ödeme yapıldığı, … ve … … arasında yapılan sözleşmenin düzenlenme şeklinde taahütname olduğu ve yok hükmünde sayılması gerektiği ayrıca davacı … ve … … arasında da gayrimenkul satış protokolü düzenlendiği halde bunun da dikkate alınmadığı gerekçeleriyle, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 … Kanun) Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 … Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 … Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası.
3. Değerlendirme
1. Birleşen dosya davacısı … vekili temyiz talepleri yönünden; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 … Kanun’un Geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 … Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı, davaya konu taşınmaza yönelik geçerli bir taşınmaz satış vaadi düzenlenmiş ise de birleşen davada da düzenlenen satış vaadinin taşınmazın o tarihte tapusuz olması nedeni ile zilyetlik devir sözleşmesi niteliğinde olduğu ve eldeki davada düzenlenen satış vaadi sözleşmesinden önceki bir tarihte düzenlendiği, zilyetliğin devredildiği ancak tapusuz olması nedeni ile tapu kaydında tescil işlemlerinin yapılmadığı ve davalının kabul beyanı dikkate alındığı yönündeki gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
2. Asıl ve birleşen dosya davacısı Hazine temsilcisinin 204 ada 4 parsel, 204 ada 1 parsel, 204 ada 7 parsel ve 205 ada 2 parsel … taşınmazlara yönelik temyiz itirazları yönünden; Mahkemece bozma kararına uyulmuş ise de gerekleri yerine getirilmeden hüküm kurulmuş olması usul ve kanuna aykırıdır. Şöyle ki; temyize konu taşınmazların bulunduğu yörede 1939 yılında 3116 … Kanuna göre yapılıp kesinleşen orman kadastrosu, 23.06.1994 tarihinde aplikasyon ve 2/B uygulaması ile 4999 … Kanuna göre yapılıp 22.03.2007 tarihinde ilan edilen fenni hataları düzeltmesine ilişkin çalışma yapıldığı anlaşılmakla birlikte bu çalışmaların tamamına ilişkin bilgi ve belgeler dosya arasına getirilip taşınmazların bu çalışmalara göre konumları belirlenmeden hüküm kurulması doğru olmadığı gibi taşınmazların niteliğinin saptanması bakımından taşınmazların bulunduğu yeri kapsar en eski tarihli dahil stereoskopik hava fotoğraflarının tamamı üzerinde usulünce inceleme yapılmamış, çekişmeli taşınmaza ilişkin fotometrik ve fotogrametrik paftalar getirtilmemiş, keşif sırasında çekilecek yakın plan ve panoramik fotoğraflardan yararlanılmamış, 1949 hava fotoğrafları ile 1963 tarihli hava fotoğraflarının incelenmesi ile yetinilmiştir. Kaldı ki rapor ekindeki 1963 tarihli hava fotoğrafı denetime elverişli olmadığı gibi temyize konu taşınmazların bulunduğu yörede çekildiği tespit edilen 1969, 1971, 1975, 1981 ve 1992 tarihli hava fotoğrafları incelenmemiş, taşınmazların çevresinin fiili durumunun ne olduğu raporlarda açıklanmamış, ayrıca haricen yapılan incelemede taşınmazlara komşu 289 ada 1 parsel … orman parselinin bulunduğu anlaşılmakla bu taşınmazın temyize konu taşınmazları kapsayıp kapsamadığı, taşınmazların neresinde kaldıkları geniş çaplı kroki üzerinde gösterilmemiş, yine taşınmazların evveliyatının ne olduğu ve zirai faaliyete konu olup olmadığı, toprak yapısı, eğimi, bitki örtüsü, tarımsal niteliği ve üzerindeki zilyetliğin hangi tasarruflarla sürdürüldüğü, ekonomik amaca uygun tarım arazisi niteliğiyle kullanılıp kullanılmadıkları, zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadıkları ve çekişmeli taşınmazları dıştan çevreleyen komşu parsel olup olmadığı varsa bu komşu parsellerin kadastro tutanak suretleriyle dayanağı olan belgeler ve oluşmuş ise tapu kayıtları getirtilmemiş ve mahalline uygulanarak bilirkişi ve tanık sözleri denetlenmemiş olup soyut içerikli ve denetime elverişsiz teknik bilirkişi raporlarına itibar edilerek hüküm kurulması doğru olmamıştır.
Hâl böyle olunca doğru sonuca ulaşılabilmesi için; İlk Derece Mahkemesince, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yörede yapıldığı anlaşılan tüm orman tahdidine ilişkin işe başlama, çalışma, işi bitirme ve sonuçlarının askı ilan tutanakları ile taşınmazın bulunduğu yeri orman tahdit sınır noktalarıyla birlikte gösterir onaylı orman tahdit harita örnekleri ayrı ayrı dosyaya getirtilerek; yöreye ait en eski tarihli dahil memleket haritası ve hava fotoğraflarının tamamı ile varsa amenajman planı ve komşu parsellere ait kadastro tutanakları, tutanaklar kesinleşmiş ise tapu kayıt örnekleri ve tapu kayıtları mahkeme kararı sonucu oluşmuş ise mahkeme karar örnekleri ile çekişmeli taşınmazları kapsar geniş çaplı kroki ve komşu 289 ada 1 parsel … taşınmaza ait kroki ve tutanakları ilgili yerlerden getirtilip, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan aynı köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek ayrı ayrı 3’er kişilik yerel bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman mühendisi, bir ziraat mühendisi, bir fen elemanı ve bir jeodezi ve fotogrametri mühendisi aracılığıyla yeniden keşif yapılmalıdır.
Keşifte orman sınır noktaları tutanak ve haritalarda yazılı mevki, yer, kişi isimleri ile açı ve mesafelere göre, orman kadastrosu tutanak ve haritalarının düzenlenmesinde kullanılan hava fotoğrafları ve memleket haritalarından yararlanılarak, değişik açı ve uzaklıklardaki en az 6-7 adet orman sınır noktası bulunup röperlenmeli, orman kadastrosu ile ilgili sınır noktaları aynı ölçeğe çevrilerek, çekişmeli taşınmazın orman kadastro haritasına göre konumu genel kadastro paftası üzerinde ve aynı ya da yakın orman sınır hatlarında dava konusu edilen parseller varsa, bunların tümü birleşik harita üzerinde gösterilmeli; tutanaklardaki anlatımlar değerlendirilmeli; tutanaklarla tahdit haritası arasında çelişki bulunup bulunmadığı belirlenmeli; çelişki bulunmakta ise çekişmeli parsel yönünden tahdit tutanakları ile haritalar arasındaki çelişki tahdit tutanaklarına değer verilmek suretiyle giderilecek şekilde müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak, açıklamalı, krokili rapor alınmalı; getirtilen belgeler çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; 3116 … Orman Kanunu (3116 … Kanun), 4785 … Orman Kanununa Bazı Hükümler Eklenmesine ve Bu Kanunun Birinci Maddesinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (4785 … Kanun), 5658 … Orman Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bu Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesine Dair Kanun (5658 … Kanun) karşısındaki durumu saptanmalı; zilyedlikle veya hukuki değeri kalmamış olan tapu kayıtlarıyla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; yukarıda değinilen diğer belgeler fen, jeodezi ve fotogrametri ile uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) denetime elverişli olacak şekilde çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle çekişmeli taşınmaz, çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli; taşınmazların gerçek eğimi klizimetre aletiyle ölçülerek memleket haritalarındaki münhanilerden (yükseklik eğrilerinden) de faydalanılmak suretiyle belirlenmeli; stereoskopik hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak, temyize konu taşınmazların niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarını belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazların üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranı ile imar-ihyaya konu olup olmadıkları, olmuş ise imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığını, taşınmazların ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını ve dava konusu taşınmazların 6831 … Orman Kanunu’nun (6831 … Kanun) 17/2 nci maddesinde belirtilen orman içi açıklık vasfında olup olmadığını belirten müşterek imzalı, tereddüte mahal bırakmayacak şekilde, yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli ve dosyadaki belgeler ile karşılaştırıldığında denetime elverişli rapor alınmalıdır.
Ayrıca keşifte dinlenecek yerel bilirkişi ve tanıklardan, taşınmazların öncesinin ne olduğu, kim veya kimler tarafından, hangi tarihten beri ve ne şekilde kullanıldığı, imar-ihya gerektiren yerlerden olup olmadığı, böyle yerlerden ise imar-ihyaya konu edilip edilmediği ve edilmiş ise imar-ihyasının hangi tarihte tamamlandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, komşu parsellerin tutanak ve dayanakları uygulanmalı; dava konusu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; yerel bilirkişiler ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalı; ziraatçi bilirkişiden taşınmazın evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; fen bilirkişisinden ise, keşfi takibe ve denetlemeye olanak verir rapor ve kroki alınmalı, tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli 3402 … Kadastro Kanunu’nun (3402 … Kanun) 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler ile diğer mirasçılar ve onların miras bırakanları adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanunun 3.7.2005 tarihli ve 5403 … Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu (5403 … Kanun) ile değiştirilen 14/2 nci maddesi hükmü gözetilerek sulu ve … olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır. Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm verilmesi usul ve yasaya uygun düşmediğinden hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
1. Birleşen dosya davacısı … vekilinin temyiz itirazlarının (V.C.3.1) no.lu bentte yazılı nedenlerle REDDİNE,
2. Asıl ve birleşen dosya davacısı Hazine temsilcisinin 204 ada 4 parsel, 204 ada 1 parsel, 204 ada 7 parsel ve 205 ada 2 parsel … taşınmazlar yönünden temyiz itirazlarının (V.C.3.2) nolu bentte yazılı nedenlerle kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 … Kanun’un Geçici 3 üncü maddesi yollaması ile 1086 … Kanun’un 428 inci maddesi uyarınca BOZULMASINA,
59,30 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 120,60 TL’nin temyiz eden …’den alınmasına, harçtan muaf olduğundan Hazineden harç alınmasına yer olmadığına,
1086 … Kanun’un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
26.04.2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.