YARGITAY KARARI
DAİRE : 9. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2016/12379
KARAR NO : 2020/1620
KARAR TARİHİ : 06.02.2020

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılardan …Grup İnş. San. ve Tic. A.Ş. ve … Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

YARGITAY KARARI

A) Davacı isteminin özeti:
Davacı vekili, müvekkilinin 14.3.2008-24.7.2014 tarihleri arasında sigortalı olarak alt işveren …Koruma Güvenlik Hizmetleri Tic.Ltd.Şti’nin projelerinde güvenlik görevlisi olarak çalıştığını,ilk olarak asıl işveren olan Destebaşının Detaş projesinde çalıştığını,daha sonra proje bitiminde … Şirketi’nin projelerinde güvenlik görevlisi olarak çalıştığını,proje sahipleri olan davalılarla güvenlik şirketi arasında güvenlik alımı anlaşması olduğunu,yani asıl işveren-alt işveren ilişkisinin mevcut olduğunu,müvekkilinin bu kapsamda çalıştığını,müvekkilinin son 1.170TL.ücret aldığını,müvekkilinin maaşının asgari kısmının bankaya yatırıldığını,bir kısmının elden verildiğini,son 5-6 maaşının bankaya yatırıldığını,müvekkilinin ve diğer işçilerin davalı işverenlikten fazla mesai,genel tatil alacaklarının olduğunu ancak ödenmediğini,bu durumun kurum müfettişlerincede tesbit edildiğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, yıllık izin ücreti, fazla mesai ücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti alacaklarını istemiştir.
B) Davalı cevabının özeti:
Davalı …Şirketi vekili, davacının müvekkilinin işçisi olmadığını, bu durumun sigorta kayıtları ile ispatlanacağını, husumet itirazında bulunduklarını, alacakların zamanaşımına uğradığını, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı …Şirketi vekili, bordrolardan da sabit olacağı üzere fazla mesailerin ve bayram mesailerinin bordrolarda tahakkuk ettirilerek ödendiğini, ücretinin bankadan ödendiğini, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı …Şirketi aşamalardaki beyanlarında, davacının, kendilerinin değil …Şirketi’nin elemanı olduğunu, 2012 yılı Ağustos ayından itibaren içinde bulundukları erteleme kararı neticesinde …Şirketi’nin kendilerine fatura kesme işleminin durdurulduğunu, sürecin kanuni olarak devam ettiğini, zaten sözleşmelerine istinaden sözleşmelerinin 01/03/2013 tarihinde sona erdiğini, zaten davacının kendi beyanına göre 14/06/2012 tarihine kadar başka firmada çalıştığını, iddia ve taleplerin yersiz olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
C)Yerel Mahkeme kararının özeti:
Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, 31.8.2015 tarihli bilirkişi raporunda davacının davalı işyerinde 6 yıl 4 ay 7 gün süre ile çalıştığının, son ücretinin 1.468TL.brüt olduğunun belirtildiği ve kıdem,ihbar,ücret,yıllık izin,fazla mesai,genel tatil taleplerinin hesaplandığı, davacının işçilik alacakları olan fazla mesai,genel tatil alacaklarının mevcut olduğu ödenmediği, davacınında fesih konusundaki iddası bu olduğundan davacının feshini haklı ve yerinde olduğu, dava,cevap,ıslah dilekçeleri,kurum kayıtları,tanık beyanları,banka kayıtları,emsal ücret araştırması,bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından davacının kıdem,ihbar,ücret,yıllık izin,fazla mesai,genel tatil talepleri hüküm altına alınmış,kabule göre yargılama gideri ve vekalet ücreti hükmedilerek hüküm kurulduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Karar süresi içinde davalı Destebaşı Şirketi vekili ve davalı …Şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.
E) Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalılar Destebaşı Şirketi’nin ve …Şirketi’nin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Somut uyuşmazlıkta, davalıların sorumlu oldukları hizmet süresi bakımından; hangi davalının hangi hizmet süresinden neden sorumlu tutulduğu, davacının hizmet döküm cetvelinde görünen her bir işyeri bakımından ayrı ayrı yeterince incelenmeden ve araştırılmadan sonuca gidilmiştir.
Örnek olarak, davalılardan …Şirketinin sorumlu tutulduğu hizmet süresinin bir kısmı 18/03/2008-02/12/2008 tarih aralığına tekabül etmektedir. Bu tarih aralığında hizmet döküm cetvelinde davacının çalışması 1070033 SGK sicilli işyerinde görünmekte olup, SGK belgelerine göre bu işyeri davalı …Şirketi olmakla birlikte bu işyerinin davalı Destebaşı Şirketi ile ilgisi olup olmadığı belli değildir. Bordrolarda ise bu işyeri “…Koruma Güvenlik Merkez” olarak belirtilmiştir.
SGK’ndan, davacının dava konusu ettiği dönem içinde hizmet döküm cetvelinde görünen tüm işyerlerinin işyeri kayıtları getirtilmeli, bu işyerlerinin hizmet alım / taşeronluk / müteahhitlik gibi bir sözleşmeye dayanıp dayanmadıkları sorulmalı, böyle bir sözleşme var ise bunların da gönderilmesi istenmelidir.
Davacı asıl duruşmaya bizzat celbedilerek, dava konusu ettiği dönem içinde hizmet döküm cetvelinde görünen ve hükme esas kabul edilen hizmet süresi içinde hangi dönemlerde hangi davalıda ya da davalılarda, hangi işyerlerinde çalıştığı kendisine ayrıntılı şekilde açıklatılmalıdır. Aynı izahat, davalı vekilllerinden ve davalı şirketlerden de alınmalıdır.
Davacının dava konusu ettiği dönem içinde davacının kapsamında çalıştığı davalıların yaptığı hizmet alım sözleşmeleri davalılardan, SGK’ndan celbedilmelidir.
Gerekmesi halinde Ticaret Sicili kayıtları celbedilmelidir.
Tanıklar, gerekmesi halinde yeniden dinlenmelidir.
Bu şekilde davacının, hangi dönemde hangi davalı ya da davalılar nezdinde çalıştığı belirlenmelidir. Zira, varsayımsal bir örnek olarak, her asıl işveren, işçinin o asıl işveren nezdinde geçen çalışma süresinden sorumludur, işçinin o asıl işverenden önceki ve sonraki çalışmaları aynı alt işverende geçse bile asıl işveren, başka asıl işverenlerde geçen ya da asıl işveren olmaksızın sadece alt işverende geçen çalışmalarından sorumlu değildir.
Bu nedenler ile dava konusu hizmet döneminde hizmet döküm cetvelinde bildirilen her bir işverenlikteki hizmet süresinden, hangi davalının ya da davalıların ne gibi somut delillere dayanılarak, ne gerekçe ile sorumlu tutulduklarının denetime elverişli şekilde ortaya konmaksızın sonuca gidilmesi hatalıdır.
Bu yönde inceleme yapılırken, tarafların dosya kapsamındaki tüm iddia ve savunmaları, dosyadaki Bölge Çalışma Müdürlüğü belgeleri, bordrolarda belirtilen işverenler ve çalışma yerleri, sair işyeri belgelerinde belirtilen çalışma yerleri ve işverenler, hizmet alım sözleşmelerinin tarafları ve yürürlük tarihleri, tanık beyanları ve sair tüm deliller karşılaştırmalı olarak incelenmelidir. Yukarda belirsiz olduğu açıklanan 18/03/2008-02/12/2008 tarih aralığının sadece bir örnek olduğu, incelemenin hüküm konusu tüm hizmet süresi için yapılması gerektiği de gözden kaçırılmamalıdır.
Her bir davalı bakımından yeniden tespit edilecek hizmet süresinin tüm alacak kalemlerine etkisi her bir davalı bakımından ayrı ayrı ortaya konarak her bir davalının her bir alacak kaleminden ne miktarda sorumlu olduğu net şekilde ortaya konmalıdır.
Eldeki kararı sadece davalılardan …Şirketi ile …Şirketi’nin temyiz etmiş olmasından doğan usuli müktesep haklar da gözetilmelidir.
3-Feshe bağlı alacaklar olan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve feshe bağlı olmayan diğer alacaklar bakımından;
Hükme esas bilirkiş iraporunda fesih tarihi 24/07/2014 kabul edilmiş ve davalı Destebaşı Şirketi’nin 07/07/2014-24/0/2014 tarihleri arasındaki 16 günden de sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Davacının hizmet döküm cetvelinde 07/07/2014 tarihinde 1093356 SGK sicilli işyerinden çıkışı görünmektedir. Hizmet döküm cetvelinde 08/07/2014 tarihinde 1093360 SGK sicilli …işyerinde yeniden girişi ve bu işyerinden 31/08/2014 tarihinde görünmekte ise de hizmet döküm cetvelinde aynı zamanda 18/07/2014 tarihinde 1040886 SGK sicilli işyerinde girişi mevcut olup hizmet dökümünden görülebilen devamındaki yaklaşık 2,5 ay boyunca 1040886 SGK sicilli işyerinden tam prim günü üzerinden primleri yatırılmıştır. 1040886 SGK sicilli işyeri SGK belgelerine göre dava dışı “… Özel Güvenlik Şirketi, … Konaklama Tesisi Güvenlik Hizmet Alımı” olarak geçmektedir.
Davacı ihtarında 07/07/2014 tarihinde işine son verildiğini belirtmiştir.
Davalı …Şirketi vekili ise bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde davacının 15/07/2014 tarihinden itibaren işe gelmediğini savunmuştur.
Davalı …Şirketi’nin bordrolarında Temmuz/ 2014 ayında 07/07/2014 tarihine kadar davalı …Şirketi asıl işveren olarak gösterilmiştir.
Bu şekilde davalı / davalılar üzerinden 2014 yılı Temmuz ayında 2 ayrı işyerinden sadece 7 gün ve 9 gün olmak üzere toplamda 16 gün prim ödemesi yapıldığı, 2014 yılı Temmuz ayının geri kalan günleri ile 2014 yılı Ağusttos ayı için davalı / davalılar tarafından prim ödemesi yapılmadığı görülmektedir.
Hal bu iken davalı …Şirketi’nin 07/07/2014-24/0/2014 tarihleri arasındaki 16 günden de sorumlu olduğu, davacının ihtarında geçen 07/07/2014 tarihinde işine son verildiği açıklamasının bu kapsamda nasıl yorumlandığı denetime elverişli değildir.
Davacı asıl duruşmaya bizzat celbedilerek, davalılardaki çalışmasının son aylarında hangi davalı/ davalılar nezdinde çalıştığı, hangi davalıda en son hangi tarihe dek çalıştığı, feshin / iş aktinin son bulmasının hangi davalı/ davalılar nezdinde iken gerçekleştiği, davacının ihtarında işine son verildiği tarih olarak 07/07/2014 tarihini belirtmiş olması kendisine detaylı olarak açıklatılmalı, ayrıca yukarda açıklananlar hakkında da açıklama istenmelidir. Aynı izahatlar, davalı vekilllerinden ve davalı şirketlerden de alınmalıdır.
Gerekmesi halinde iş bu bozmanın yukardaki 2. şıkkında yazılı araştırmalar ve incelemeler bu dönem için de yapılmalıdır.
Neticeten, davacının nezdinde çalıştığı en son davalı/ davalılar tespit edilmeli, hangi davalının ne sebeple hangi alacaklardan hangi tarihe kadar sorumlu tutulduğu açıkça ortaya konmalıdır.
Örnek olarak, işçi, alt işverende daha uzun süre çalışmış dahi olsa her asıl işverenin sorumluluğu sadece işçinin kendi nezdinde yaptığı çalışma süresi ile sınırlıdır. İşçinin alt işverendeki iş aktinin kıdem ve ihbar tazminatı gerektirecek şekilde ve fakat kendi döneminden sonra son bulması halinde, asıl işveren, işçinin sadece kendi nezdinde çalıştığı hizmet süresinden ve kendi nezdinde aldığı son ücret üzerinden kıdem tazminatından sorumlu olacaktır, ayrıca, işçi, o asıl işverendeki çalışması sona erdikten sonra da alt işverende aralıksız bir başka işyerinde çalışmasına devam ettiğinden feshe bağlı alacaklar olan ihbar tazminatından ve yıllık izin ücretinden o asıl işveren sorumlu olmayacaktır. Yani, iş aktinin kesin olarak son bulduğu tarihte işçinin iş akti kıdem ihbar tazminatı hakedecek şekilde son buldu ise kıdem tazminatından her işveren kendi dönemi ve kendindeki en son ücret miktarı ile sorumludur, ihbar tazminatından en son feshin gerçekleştiği tarihteki asıl ve alt işveren sorumludur. Yıllık izin ücretinden ise feshin haklı olup olmadığına bakılmaksızın en son asıl ve alt işveren sorumludur. Diğer işçilik alacaklarından ise her işveren kendi dönemi ile sorumludur.
Davacının iş aktinin fiilen sona erdiği tarih net olarak tespit edilmeli, davalıların sorumlu oldukları alacak kalemleri, bu alacak kalemlerinden hangi davalının ne miktarda sorumlu olduğu tespit edilmelidir. Bu tespit denetime elverişli olmalı, iş bu bozmanın 2. şıkkında bahsedilen netliği, incelemeleri ve gerekirse araştırmaları içermelidir.
Fesih tarihinde değişiklik olması halinde bu durumun ve her bir davalı bakımından tespit edilecek hizmet süresinin, her bir davalı bakımından talep eidlen alacaklara etkisi denetime elverişli şekilde irdelenerek her bir davalının her bir alacak kaleminden ne miktarda sorumlu olduğu net şekilde tespit edilmelidir.
Eldeki kararı sadece davalılardan …Şirketi ile Destebaşı Şirketi’nin temyiz etmesi nedeni ile doğan usuli müktesep haklar da gözetilmelidir.
4-Fazla mesai ücreti bakımından;
Hükme esas bilirkişi raporunda imzalı bordroların ait oldukları dönemler dışlanmıştır. Davacı temyizi bulunmamaktadır.
Hükme esas bilirkişi raporunda 2013 yılı Temmuz ayı bordrosu imzasız olduğundan bahis ile gözetilmemiş ise de dosyada imzalı bir şekilde 2013 yılı Temmuz ayı bordrosu mevcut olduğundan bu dönem de dışlanmalıdır.
F) SONUÇ:
Temyiz olunan kararın yukarda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 06/02/2020 günü oybirliğiyle karar verildi.