YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/6402
KARAR NO : 2023/7749
KARAR TARİHİ : 11.07.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/307 E., 2021/331 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul, kısmen ret
Taraflar arasında iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı ve davalılardan …İnşaat Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd Şti vekili tarafından temyiz edilmiş, davacı vekili temyiz incelemesinin duruşmalı yapılmasını talep etmiş olmakla duruşma için tayin edilen 22.02.2022 Salı günü taraflara tebliğ edilen çağrı kağıtları üzerine duruşma günü, duruşmalı temyiz eden davacı adına Av. … ile davalılardan …İnşaat Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd Şti ve … adlarına Av. … geldiler. Diğer davalı adına gelen olmadığı görüldükten hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı gün yapılan incelemede tespit edilen noksanların ikmali için dosya mahalline geri çevrildikten, noksanlar ikmal edilerek dosya dairemize gönderilmekle; kesinlik, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten, Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili …’nün 15.02.2006 tarihinde kalıpçı ustası olarak çalışmakta olduğu, davalı asil işveren …Tatil Köyü Tic. A.Ş.’ye ait otel inşaatında kalıp işlerinin alt işvereni …İnşaat Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti. yaptığı otel inşaatı sırasında kalıp iskelesinden dengesini kaybederek 3 metre yükseklikten düşmesi sonucu ve bu sırada kalıp iskelesi de çökerek kalıp iskelelerinin parçaları da davacının üzerine gelmesi suretiyle davacının iş kazası geçirdiğinin, maluliyet oranının %19,2 olarak tespit edildiğinin, kurum tarafından yapılan tahkikat sonucu davalı … Tur. Tic. A.ş’ye %20, …Ltd. Şirketine %60, Davacıya ise %20 oranında kusur verildiğinin, işverenin iş güvenliği önlemlerini almakla yükümlü olduğunun, bu kaza nedeniyle müvekkilinin genç yaşta malul kaldığının ve yaşamının maluliyetle geçirmek zorunda kaldığının, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, 1.000,00 TL maddi, 80.000,00 TL manevi tazminata kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte hükmedilmesini talep etmiş, yargılamanın devamında bozma öncesinde sunduğu 10.10.2013 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat istemini davalı … ve …Şirketleri yönünden 131.997,21 TL’ye artırmış, bozma sonrasına sunduğu 10/02/2021 tarihli dilekçesiyle ise maddi tazminat istemini 288.838,42 TL’ye artırmıştır.
II. CEVAP
1.Davalı … Tur. Tic. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının müvekkili şirketin çalışanı olmadığını, diğer davalı … İnş. Ltd. Şirketi çalışanı olduğunu, davacının müvekkili şirketin işyerinde meydana gelen 15.03.2006 tarihli iş kazasında yaralandığının doğru olduğunun, ancak iş kazasının meydana gelmesinde müvekkili şirkete atfı kabil bir sorumluluk ve kusur bulunmadığı, iş güvenliği ile ilgili önlemleri almakla yükümlü olan şirketin …İnş. Ltd. Şirketi olduğunu, müvekkilinin herhangi bir kusuru olmadığını, üstelik zamanaşımı gerçekleştiğini, cevap dilekçesinde açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
2.Davalı … Turizm Nakliyat Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının iddialarının hukukla korunan iddialar olmadığının, … hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeniyle reddini, …’a herhangi bir kusur verilmediğini, davacının kalıpçı ustası olarak kendi kurduğu iskeleye baret, emniyet kemeri kullanmadan çıktığını, rüzgarın etkisiyle dengesini kaybederek düştüğünü, müvekkili şirkete verilen kusuru kabul etmediklerini, %60 olarak verilen kusurun bilimsellikten uzak olduğunu, rüzgarın etkisiyle davacının düşmesinin kusur oranlarına etkileyen unsur olacağını, davacının iş kazası nedeniyle dalağını kaybettiği, ancak bunun çalışmasına engel bir durum olmadığını, dilekçesinde açıkladıkları nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemenin 08.07.2015 tarih ve 2013/890 Esas – 2015/478 Karar sayılı ilamıyla; Davalı … … Hakkında olumlu olumsuz bir karar verilmediği, diğer davalı şirketler hakkında ise kusurları nispetinde sorumlu olacakları kabul edilerek davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile; toplam 105.597,77 TL tutarındaki maddi tazminatın kusur oranlarına göre; 26.399,44 TL tazminatın iş kazası tarihi 15/03/2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı … Turizm Tic. A.Ş.’den alınarak davacıya verilmesine, 79.198,33 TL tazminatın iş kazası tarihi 15.03.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı … Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti.’den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, iş kazasının meydana geliş şekli, kusur oranları, kaza sonrası meydana gelen maluliyet oranı nazara alınarak 35.000,00 TL manevi tazminatın iş kazası 15.03.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte kusur oranlarına göre 7.000,00 TL’sinin davalı … Turizm Tic. A.Ş’den alınarak davacıya verilmesine, İş kazasının meydana geliş şekli, kusur oranları, kaza sonrası meydana gelen maluliyet oranı nazara alınarak 35.000,00 TL manevi tazminatın iş kazası 5.03.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte kusur oranlarına göre 28.000,00 TL’sinin davalı … Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd Şti alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA KARARI VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı ve davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.
2.Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 16.05.2019 tarih ve 2018/2459 Esas – 2019/3825 Karar sayılı ilamında özetle;
a) Davacı vekili temyiz itirazları nedeniyle; somut olayda, sigortalının tüm yıl çalışacağının kabulü ile sonuca gidilmesi gerekirken sigortalının yılda 9 ay çalışacağının kabulü (…’da inşaat sezonunun Mart-Kasım ayları arasında olduğu gerekçesi) ile zarar miktarlarını belirleyen hesaba ilişkin bilirkişi raporunun hükme esas alınması ile sonuca gidilmesinin hatalı olduğu, öte yandan dava dilekçesinde açıkça tazminatların davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talebinin belirtildiği anlaşıldığından davada teselsül kuralına dayanıldığı gözetilerek, gerçekleşen zararın istek doğrultusunda müteselsilen tahsiline karar verilmek gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu,
b) Davalılar vekillerinin temyiz itirazları nedeniyle; somut olayda, kalıp ustası olan davacının ücretinin sigorta kayıtlarında asgari ücret olduğu, davacı vekilinin davacının ücretinin günlük 50,00-55,00 TL olduğunu bildirdiği, davacı tanığının davacının ücretini 50,00 TL olarak beyan ettiği, davalı tanığının ise davacının ücretini 30,00 TL olarak beyan ettiği, … Biriketçiler, Nal. Inş. Mal. ve Haf. Odasının 2006 yılı için emsal ücreti 50,00 TL olarak bildirdiği ve bu tutarın asgari ücretin 4,07 katı olduğu, müfettişe verdiği beyan ve tanık beyanına itibar edilerek asgari ücretin 3.9 katı üzerinden maddi zararının belirlendiği, davacının ücreti konusunda yeterince araştırma yapılmadığı belirtilerek ilgili meslek odasından, TÜİK’den, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan hükme esas alınan rapor tarihi itibariyle bilinen devrede sigortalının alabileceği ücretleri sorarak kazalı sigortalının gerçek ücretinin tereddütsüz olarak belirlenmesi, davacının maddi zarardan sıralı olarak sürekli iş göremezlik, kusur ve gelir ve ödeneklerin rücuya kabil kısmının tenzil edilmesi yönünden karar bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
1. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; bozmadan sonra maddi tazminat hesaplamasında bozma ilamına uygun şekilde değerlendirme yapıldığı ve söz konusu raporda bir numaralı seçenek ile tespit edilen toplam 128.708,63-TL tutarındaki maddi tazminat alacağı olduğu anlaşılmakla beraber 105.597,77 TL maddi tazminatın 15.03.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı … ve …şirketlerinden tahsiline, manevi tazminat yönünden yapılan değerlendirmelerde ise; iş kazasının meydana geliş şekli, kusur oranları ve kaza sonrasındaki durumu dikkate alınarak 35.000,00 TL manevi tazminatın,davalı ltınkum ve …şirketlerinden müştereken ve müteselsilen tahsili yoluna gidilmiş, davacı tarafça bozma öncesinde ıslah edilen miktar ile en son alınan hükme esas tutulan hesap raporundaki miktarın davacı tarafça arttırılan bedel konusunda hem maddi tazminat hem de manevi tazminat yönünden kısmen kabulüne karar verilmiş olduğu değerlendirilerek hüküm kurulduğu aynı zamanda, davalılardan … yönünden herhangi bir kusur tespiti bulunmaması sebebiyle söz konusu davalı yönünden de husumet yönünden davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
2. Geri çevirme kararı üzerine mahkemece verilen 24.04.2022 tarihli ek kararda; davacının 06.09.2021 tarihli hükmün tamamlanmasına ilişkin dilekçesi değerlendirilerek manevi tazminata ilişkin hüküm fıkrasında davalıların sorumlu olduğu miktarın faiz başlangıç tarihinin hüküm fıkrasında yer almadığı anlaşılmakla HMK 305/A maddesi kapsamında 35.000,00 TL manevi tazminatın iş kazası tarihi olan 15.03.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar …Tatil Köyü Turizm Ticaret A.Ş’den ve …İnşaat Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd Şti’nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılardan …İnşaat Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece hükmedilen manevi tazminatın az olduğunu, davalılar lehine ayrı ayrı ret vekalet ücreti takdirinin hatalı olduğu, bozmadan sonra sundukları 2. ıslah yok hükmünde olup sehven verilmesine karşın bu miktar dikkate alınarak ret vekalet ücreti takdirinin hatalı olduğunu, maddi tazminat talebinin tam hükmedilmesi gerektiğini ıslah ile 131.997 TL olduğu halde gerekçeye göre kabul edilen 128.708 TL’nin tamamı hüküm altına alınması gerekirken önceki karardaki 105.597 hüküm altına alınması hatalı olduğunu, rapordaki en yüksek yevmiye olan net 50 TL’lin seçeneğine itibar edilmesi gerektiğini, Çevre şehircilik ve TÜİK verileri esas alınamayacağını, manevi tazminata faiz işletilmemesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı … Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd Şti vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkiline %60 oranında kusur verilmesinin yerinde olmadığını, davacının dalağını kaybettiği, iş gücünü etkilemeyen bir iş göremezlik oranı olduğu, 30.03.2013 tarihli resmi gazetede yayımlanan sağlık rapor yönetmeliği Ek -2 gereği sindirim sistemi hastalıkları başlığı altında 80. sayfada dalak kaybının %10 maaluliyeti getektirirken bu hususta YSK’dan rapor alınması gerektiğini, hesapta bilinen dönem değişkliği nedeniyle farklar olduğunu çelişkinin giderilmesi gerektiğini, davacının hizmet döküm cetveline göre sürekli çalışması olmadığının hesapta gözetilmediğini, hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu ve manevi tazminat nedeniyle ayrıca vekalet ücreti takdiri gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK Geçici 3/2 nci maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 6100 sayılı HMK’nun 103, 297 ve 323 üncü maddeleri, 492 sayılı Harçlar Kanunun 15 inci maddesi, kaza tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunun 332, 41,42,43,44,46 ve 47 nci maddeleri, 4857 sayılı İş Kanunun 77 nci maddesi, 5510 sayılı Kanunun 13, 16, 20 ve 21 inci maddesi, manevi tazminatın belirlenmesi yönünden 22.06.1996 gün ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, usuli kazanılmış hak yönünden 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.
3. Değerlendirme
a) Davacı vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede;
1.1086 sayılı HUMK’nun 432/4 üncü maddesi uyarınca Temyiz, kanuni süre geçtikten sonra yapılır veya temyizi kabil olmayan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme temyiz isteminin reddine karar verir ve Yargıtaya gönderme için yatırılan parayı kullanarak ret kararını kendiliğinden ilgiliye tebliğ eder.
2. 6100 sayılı HMK’nın 103/1-ç maddesi uyarınca Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtıkları davalar adli tatilde görülebilmektedir.
3. Somut olayda Mahkemece verilen kararın davacı vekiline 15.08.2021 tarihinde tebliğ edildiği, davacı vekilinin ise Adli Tatile tabi olmayan iş bu dava için temyiz başvurusunu temyiz için gösterilen süre geçtikten sonra 06.09.2021 tarihinde yaptığı dikkate alındığında davacı vekilinin temyiz isteminin süreden reddine karar verilmiştir.
b) Davalı vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede;
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelerle bozmaya uyulmakla taraflar yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine imkân bulunmaması ve hükmün temyiz eden aleyhine bozulamayacağı dikkate alınarak, temyiz edenin sıfatına temyiz kapsam ve nedenleriyle, kanun açık hükmüne aykırı görülen sebepler re’sen dikkate alınarak, davalı … Turizm Nakliyat Taahhüt Ve Ticaret Ltd Şti vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. 6100 sayılı HMK’nun 297.Maddesinde düzenlenen “Hükmün Kapsamı” içerisinde “1/b” bendinde “Tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerinin” hükümde yer alması gerektiği belirtilmiştir.
3.6100 sayılı HMK nun “yargılama giderlerinin kapsamı” başlığını taşıyan 323 üncü maddesinde yargılama giderlerinin hangi kalemleri kapsadığı tek tek sayılmış, bu madde içerisinde “Başvurma, karar ve ilam harçları yargılama gideri” kapsamında belirtilmiş, “yargılama giderlerinden sorumluluk” başlığını taşıyan 326 ncı maddede “kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği, aleyhine hüküm verilenler birden fazla ise mahkeme yargılama giderlerinin, bunlar arasında paylaştırabileceği gibi, müteselsilen sorumlu tutulmalarına da karar verebileceği”, “yargılama giderlerine hükmedilmesi” başlığını taşıyan 332 nci maddesinde ise; “yargılama giderlerine, mahkemece resen hükmedileceği, yargılama gideri, tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümün hüküm altında gösterileceği,” hüküm altına alınmıştır.
4. 492 sayılı Harçlar Kanunun 15 inci maddesinde “Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev’i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.” 16/1- 1.cümlesinde “Değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerler esastır.” 28/1-a maddesinde “Karar ve İlam Harcı” düzenlenmiş olup “Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir” düzenlemeleri yer almaktadır. Karar ve ilam harcının ise hüküm altına alınan değer üzerinden 1 nou tarifeye göre “binde 68,31” olarak hesaplanacağı açıktır.
5. Somut olayda, mahkemece karar başlık ve içeriklerinde, davalı … şirketi unvanın ticaret sicil kayıtlarında yer aldığı üzere “…İnşaat Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti.” olarak gösterilmesi gerekirken hatalı şekilde “…İnşaat Ltd. Şti.” olarak gösterilmesi, aynı zamanda hüküm altına alınan maddi ve manevi tazminat değerleri üzerinden davadan sorumlu olan tarafların yükümlü olduğu karar ve ilam harcının 9.604,23 TL olarak hesap edilmesi gerekirken, kararda belirtildiği üzere 25.195,35 TL olarak fazla hüküm altına alınması da hatalı olmuştur.
6. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
7. O halde, davalı … Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti. vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilerek hüküm bozulmalıdır. Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Kanunun Geçici 3 üncü maddesi dikkate alınarak 1086 sayılı Kanunun 438 inci maddesi gereğince düzelterek onanmalıdır.
VII. KARAR
1. Davacı vekilinin temyiz itirazlarının 6100 HMK’nun 103/1-ç maddesi gereğince adli tatile tabi olmayan iş bu dava için adli tatilde de sürelerin işleyeceği göz önünde bulundurularak 1086 sayılı HUMK’nun 432/4 üncü maddesi gereğince SÜREDEN REDDİNE,
2. Davalı … Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti. vekilinin temyiz itirazları ile kanunun açık hükmüne aykırı görülen hususlar re’sen dikkate alınarak,
a) … Anadolu 21. İş Mahkemesinin 24.06.2021 tarih ve 2019/307 E-2021/331 K sayılı ilamı ile aynı mahkemenin 24.04.2022 tarih ve 2019/307 E-2021/331 K sayılı ek kararı başlık ve içeriğinde yer alan “…İnşaat Ltd. Şti.”unvanının silinerek yerine “…İnşaat Turizm Nakliyat Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti.” unvanı yazılmak suretiyle,
b) … Anadolu 21. İş Mahkemesinin 24.06.2021 tarih ve 2019/307 E-2021/331 K sayılı ilamının hüküm fıkrasının 6 nolu bendinin silinerek yerine:”6-Kabul edilen miktar üzerinden alınması gerekli 9.604,23 TL harçtan, 240,60 TL peşin ve 447,45 TL ıslah harcı ödemesinin mahsubu ile bakiye 8.916,18 TL harcın davalılar …Tatil Köyü Turizm Ticaret A.Ş’den ve …İnşaat Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti.’den müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,
3. İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının ilgililere iadesine,
4.Dairemizde icra edilen duruşmada davalı … Turizm Nakliyat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti. kendisini vekille temsil ettirdiğinden 8.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5. Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,
11.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.