YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/8146
KARAR NO : 2023/9805
KARAR TARİHİ : 17.10.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/52 E., 2023/46 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasında görülen menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; söz konusu ödeme emirlerinde borçlu olarak 663 sayılı KHK ile Kuruluna Türkiye Kamu Hastaneler Kurumu gösterilmesi gerekirken taraf ve dava ehliyeti olmayan … Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi gösterildiğini, ödeme emirlerinin yasaya aykırı olarak …Ağız ve Diş Sağlığı Merkezine tebliğ edildiğini, … SGK İl Müdürlüğünün 07.04.2009 tarih ve 4779887 sayılı yazısı ile … Metal Oto Taş. Gıda Tur. San. Tic. Ltd.Şti. ne ait işyerleri ile ilgili olarak 10.227,23 TL borcun tespit edildiğini, 5510 sayılı Kanunu’nun 90 ıncı maddesi gereğince işverenin hakedişinden kesilerek ziraat bankasındaki hesaplarına aktırıldığını, yine SGK il Müdürlüğünün 03.03.2009 tarih 3172023 sayılı yazısı ile … Metal Oto Tay GIda Tur. San. Tic. Ltd. Şti. işyerine ait 5.257,67 TL borcun olduğunun tespit edildiğini yine hak edişin kesilerek Ziraat Bankasındaki hesaplarına aktarıldığını, yine … SGK İl Müdürlüğünün 16.08.2013 tarih ve 13359317 sayılı 16.08.2013 tarih ve 13359108 sayılı, 16.08.2013 tarih ve 13358824 sayılı ödeme emirleri müvekkil Kuruma yasaya ve usule aykırı olarak gönderildiğini, söz konusu ödeme emirlerine 29.08.2013 tarih 1143 sayılı yazı ile itiraz edildiğini, … SGK İl Müdürlüğünün 03.04.2014 tarih 5224176 sayılı yazısı ile ödeme emirlerinin iptal edilmediğinden ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, gönderilen ödeme emrinin davacıya 28.08.2013 tarihinde tebliğ edildiğini, 7 günlük itiraz süresinin geçmiş olduğunu, husumet itirazının da yerinde olmadığını, Kurumun … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından … sicil sayılı dosyada işlem gören işyeri işvereni … Metal Oto. Taş. Müt. Gıda Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ödenmeyen prim vs. borçlarından dolayı Kurum alacağının tahsili için 6183 Sayılı yasa gereği 2012/011019 – 2012/011020 – 2012/011021 nolu icra takip dosyaları açıldığını, 5510 sayılı Kanun’un 90 ıncı maddesi uyarınca ihale makamı olan … ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği … Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinden işverenin borçlarının hak edişinden kesilerek Kurum hesaplarına aktarılmasının istendiğini, ihale makamından gelen 30.04.2009 tarihli yazıda işverenin borçlarının hak edişinden kesileceğinin belirtildiğini ancak daha sonra borcun mahsup edilip edilmediği ile ilgili herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, Kurum tarafından yapılan işlemlerin 6183 ve 5510 sayılı Kanuna uygun olduğunu, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 23.10.2014 tarihli ve 2014/300 E. 2014/491 K. sayılı kararıyla; ödeme emirlerinin tebliği tarihinden itibaren 7 gün içinde açılmamış olması sebebiyle davanın reddine, karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizin 13.10.2016 tarihli ve 2015/1864 E. 2016/12404 K. sayılı ilamında; ” Eldeki dava da, ödeme emirlerinin içeriğinde borçu olarak … Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi gösterildiği, ancak tebliğ mazbatasında muhatap olarak … İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği gösterilmiştir. Hal böyle olunca, davacıya 6183 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi hükmünde öngörülen bilgilerin tümünü içeren bir ödemeye çağrı yazısının, “ödeme emri” nin tebliğ edilmesinin yasal zorunluluk olduğu, bu halde usulüne uygun bir ödeme emri tebliğinin bulunup bulunmadığı da irdelenerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.” gereğine işaret edilerek bozulmuştur.
B. İkinci Bozma Kararı
1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 14.09.2017 tarihli ve 2017/28 E. 2017/385 K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiş; karara karşı davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
2.Dairemizin 13.11.2018 tarihli, 2018/1794 E. 2018/9276 K. sayılı ilamında; “6183 sayılı Kanun’un 55 inci maddesi kapsamında davacı adına düzenlenmiş ve anılan Kanun’un 58 inci maddesi uyarınca tebliğ edilmiş bir ödeme emrinin ya da başlatılmış bir icra takibinin bulunmaması, yapılan tebliğatın ödeme emri niteliğinde olmayıp borç bildirim yazısından ibaret bulunması karşısında, davanın menfi tespit davası olarak kabul edilmesi gerektiği gözetilerek, işin esasına girilip, 5510 sayılı Kanun’un 90 ıncı maddesi kapsamında araştırma ve inceleme yapılarak hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.” gereğine işaret edilerek bozulmuştur.
C. Üçüncü Bozma Kararı
1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 04.02.2020 tarihli ve 2019/116 E. 2020/73 K. sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.
2.Dairemizin 21.09.2021 tarihli, 2021/6570 E. 2021/10618 K. sayılı ilamında; “Somut uyuşmazlıkta; dava dışı … Metal Oto Taş. Gıda Turz. San. Tic. ve Ltd. Şti.’nin Kuruma olan borçlarından dolayı hak edişlerden kesinti yapılarak Kurumun banka hesabına ödenmesinin istendiği, davacı tarafça her ay düzenli olarak şirkete ait borç sorgulaması yapılıp hak edişlerden kesinti yapılarak Kurum hesabına ödendiğinin, kesin teminatın ise henüz çözülmediğinin iddia edildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, öncelikle dava dışı şirketin ihale nedeniyle açtırdığı işyeri ve bu işyerine ait Kurum alacağı net olarak belirlenmeli, ödeme emirlerine konu edilen kurum alacağının bu işyeri ile ilgili olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalı, davacı tarafça Kurum hesabına yapılan ödemeler ayrı ayrı denetime elverişli tespit edilmeli, ödemelerin Kurumca hangi borca mahsup edildiği, ödeme emirlerine konu borçlara ilişkin olup olmadığı, davacı tarafça ödeme emirlerine konu borçlara yönelik ödeme yapılıp yapılmadığı gerekirse bilirkişi marifetiyle inceleme yapılmak suretiyle belirlenip varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. ” gereğine işaret edilerek bozulmuştur.
D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; alınan bilirkişi raporunda dava dışı yüklenicinin ödemesi gereken prim tutarı ile davacının hak edişten yaptığı ve kuruma ödediği kesintiler tespit edilmiş, davacının hak edişlerden mahsup ettiği tüm ödemelerin dava dışı yüklenicinin borçlarına mahsup edildiği ve yapılan hesaplamaya göre borç bildiriminde yer alan borçlarda bir hata olmadığı ve davacı taraftan Kurumun fazla bir isteminin bulunmadığı anlaşılmış olup Kurum tarafından gönderilen ödeme emirlerinden herhangi bir usul ve yasaya aykırı durum bulunmadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı … vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı … vekili yeterli araştırma ve değerlendirme yapılmadığını belirterek Mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurumca düzenlenen ödeme emirlerinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası
3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı … vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı … vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,17.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.