YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2009/14934
KARAR NO : 2009/15452
KARAR TARİHİ : 24.11.2009

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, 16.7.1994 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım … sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

K A R A R
Davacı 16.07.1994 tarihinden itibaren, 2926 sayılı Yasaya tabi tarım … sigortalısı olduğunun tesbitini istemiştir
Mahkemece davacının 16.07.1994 tarihinden itibaren tarım … sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım … hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım … sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek …’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. …’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan … ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Yapılan incelemede davacının Ziraat Odası’na 1.1.1964 tarihinden itibaren, Tarım Kredi Kooperatifi’ne 10.10.1973 tarihinden itibaren kayıtlı olduğu, üzerine kayıtlı zirai arazisinin bulunduğu, davacının sattığı ürün bedelinden ilk prim kesintisinin 10.7.1998 tarihinde yapıldığı, 4.9.1998 tarihinde de prim kesintinin olduğu, davacının verdiği 11.9.1998 tarihli sigortalılık giriş bildirgesine istinaden 1.10.1998 tarihi itibariyle 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım … sigortalısı olarak tescilinin yapıldığı, yargılama sırasında davacı vekilinin davacının 16.7.1994 tarihinden itibaren sigortalı sayılarak 5763 sayılı Yasa’dan yararlanabilmesi için tedbir istemesi üzerine, mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilerek Kurumdan davacının 16.7.1994 tarihinden itibaren tescilinin yapılmasının istendiği, Kurumca 29.7.2008 tarihinde davacının ödeme kolaylığından yararlanabilmesi için tescil tarihinin 1.8.1994 olarak düzeltildiğinin bildirildiği, sigortalı borç sorgulamasında tescilin 1.8.1994 tarihinden başlamış haliyle borcunun bulunmayıp fazla ödemesinin olduğu görülmektedir.
Mahkemece davacının 5763 sayılı Yasa’dan yararlanarak prim ödemesinde bulunması için tedbir kararı verilmiş ise de; bu tür ödeme sigortalılık hakkı vermeyeceğinden işin esasına girilerek 16.7.1994 tarihi itibariyle davacının prim kesintisi veya ödemesi olup olmadığının araştırılmadan yazılı olduğu şekilde istemin kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.
Yapılacak iş; davacının 16.7.1994 tarihi itibariyle 2926 sayılı Yasa’ya tabi tarım … sigortalısı olmasını sağlayacak ürün satışı yaptığı kişi, kurum ve kuruluşları açıklattırmak bu kişi, kurum ve kuruluşlardan ürün bedelinden prim kesintisi yapılıp yapılmadığını sormak, yapılmış ise belgelerini getirtmek, ve tüm deliller bir arada değerlendirilerek sonuca gitmektir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 24.11.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.