YARGITAY KARARI
DAİRE : 4. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/24700
KARAR NO : 2023/2840
KARAR TARİHİ : 06.03.2023
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2021/708 E., 2021/710 K.
SAYISI : 2021/İHK-28998
HÜKÜM/KARAR : Başvurunun kısmen kabulü
SAYISI : K-2021/76707
Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyetince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Karara davacı vekili ve davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davacı vekilinin itirazlarının reddine, davalı vekilinin itirazlarının kısmen kabulü ile vekalet ücretinin düzeltilmesine karar verilmiştir.
… kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; yolcu konumunda bulunan davacının davalı … tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (…) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın sebebiyet verdiği 27.11.2019 tarihli trafik kazasında yaralandığını ve maluliyet oluştuğunu, sigorta şirketine başvuru yapıldığını ve 05.01.2021 tarihinde 9.247,00 TL kısmi ödeme yapıldığını ancak yapılan ödemenin gerçek zararı karşılamadığını, davalı … şirketine tekrar başvuru yapıldığını ancak ödeme yapılmadığını ileri sürerek fazlaya dair hakları saklı kalarak sürekli iş göremezlik için 4.300,00 TL, geçici iş göremezlik için 100,00 TL ve rapor ücreti olarak 600,00 TL olmak üzere toplam 5.000,00 TL tazminatın ticari temerrüt (avans) faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, yargılama sırasında bedel artırımı yaparak toplam talebini 61.832,83 TL’ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadığını, dosyaya ibraz edilen maluliyet raporunun yönetmeliğe uygun olmadığını, talep edilen geçici iş göremezlik tazminatının teminat kapsamı dışında olduğunu, olayda davacının müterafik kusuru bulunduğunu, araçta hatır için taşındığını, her iki nedenle de hesaplanacak tazminattan indirim yapılması gerektiğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.
III. … … KARARI
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin tarihi ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla; davacının kaza sırasında emniyet kemeri takmadığı gerekçesiyle müterafik kusur indirimi yapılarak başvurunun kısmen kabulü ile 46.319,97 TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 754,47 TL geçici iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 47.074,44 TL tazminatın 26.02.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte, sigorta şirketinden tahsil edilerek, başvuran tarafa ödenmesine, bakiye 14.158,39 TL tazminat talebinin müterafik kusur indirimi nedeniyle reddine ve başvuran lehine nispi tarifeye göre hesaplanan tam vekalet ücreti ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İTİRAZ
A. İtiraz Yoluna Başvuranlar
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri itiraz başvurusunda bulunmuştur.
B. İtiraz Sebepleri
1. Davacı vekili itiraz dilekçesinde; hesaplanan tazminattan müterafik kusur indirimi yapılmasının hatalı olduğunu, takdir edilen vekalet ücretinin de hatalı hesaplandığını ileri sürmüştür.
2. Davalı vekili itiraz dilekçesinde; usulüne uygun olarak başvuru yapılmadığını, geçici iş göremezlik tazminatından davalının sorumlu olmadığını, hesaplanan tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, hesaplamada sigorta genel şartlarının esas alınması gerektiğini, başvuran lehine fazla vekalet ücreti verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
B. Gerekçe ve Sonuç
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararıyla; davacı vekilinin itirazlarının reddine, davalı vekilinin itirazlarının kısmen kabulü ile tam verilen vekalet ücreti düzeltilerek başvuran lehine maktu vekalet ücreti verilmesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının emniyet kemeri takmadığı iddiasıyla hesaplanan tazminattan müterafik kusur indirimi yapılmasının hatalı olduğunu, davacı lehine tam vekalet ücreti verilmesi gerekirken 1/5’i oranında verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; başvurunun yasal süresinde ve usulüne uygun olarak yapılmadığını, geçici iş göremezlik tazminatı isteminin teminat kapsamı dışında olduğunu, hesaplanan tazminattan hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve 1,8 teknik faiz uygulanması gerektiğini, başvuran lehine 1/5 oranında vekalet ücreti verilmesi gerekirken maktu vekalet ücreti verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davalı … tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (…) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacının uğradığı sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 ve 54 üncü maddeleri, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 11 inci maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) 90 ıncı ve 97 inci maddesi, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.
3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Haksız fiil sonucu çalışma gücü kaybının olduğu iddiası ve buna yönelik bir talebin bulunması halinde, zararın kapsamının belirlenmesi açısından maluliyetin varlığı ve oranının doğru biçimde belirlenmesi gereklidir. Söz konusu belirlemenin ise Üniversite Hastanelerinin Adli Tıp Anabilim Dalı bölümleri gibi kuruluşlarının çalışma gücü kaybı olduğu iddia edilen kişide bulunan şikâyetler dikkate alınarak oluşturulacak uzman doktor heyetinden kaza tarihi 11.10.2008 tarihinden önce ise Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11.10.2008 tarihi ile 01.09.2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01.09.2013-01.06.2015 tarihleri arası Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01.06.2015-20.02.2019 tarihleri arası Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik, 20.02.2019 tarihinden sonra Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.
Somut olayda; kaza tarihi 27.11.2019 olup uygulanması gereken Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre davacıda oluşan maluliyet oranının belirlenmesi gerekirken, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Adli Tıp Anabilim Dalı’ndan alınan 24.12.2020 tarihli raporda Erişkinler için Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen %5 maluliyet oranının esas alınması gerekirken, aynı raporda seçenek olarak tespit edilen Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne göre belirlenen %5,2 oranı esas alınarak tazminat hesabı yapılması usul ve yasaya uygun düşmemiş, … kararının bu nedenle bozulması gerekmiştir.
3. KTK’nın 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla TBK’nın 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.
Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Ancak yakın akrabaların ve eşin taşınmasında bir menfaatten söz edilemeyeceği için hatır için taşımadan da bahsedilemez. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.
Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap ve itiraz dilekçelerinde hatır için taşıma def’inde bulunulmuştur. Soruşturma dosyasındaki ifade tutanaklarına göre davacı ile araç sürücüsünün arkadaş oldukları anlaşılmaktadır. Davacının, davalı şirkete sigortalı araçta yolcu olarak bulunduğu ve sürücü ile arkadaş oldukları sabit olup davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir. Bu durumun aksi ispat edilemediğinden davalı … şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 inci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.
VI. KARAR
1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Değerlendirme bölümünün (2) ve (3) numaralı bentlerinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan … kararının BOZULMASINA,
Aşağıda dökümü yazılı kalan onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına,
Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,
Dosyanın mahkemeye gönderilmesine,
06.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.