YARGITAY KARARI
DAİRE : 5. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/9136
KARAR NO : 2023/351
KARAR TARİHİ : 16.01.2023
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Hatay 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki müdahalenin meni ve eski hâle getirme istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usûl eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu Hatay ili, … ilçesi, … Mahallesi 1005 parsel sayılı taşınmazda davacılardan habersiz yol çalışması yapılarak kullanıma açıldığını, davacıların tasarruf hakkını kısıtlamış olmakla mülkiyet haklarını ihlâl ettiğini, davalı kurumun haksız ve kanunlara aykırı müdahalesinin olması nedeni ile müdahalenin meni ve taşınmazın eski hâle getirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde; dava konusu yolun genişliği nazara alınarak Büyükşehir Belediyesinin sorumlu olmadığını ve davanın husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, ayrıca davacı tarafın uzlaşmaya başvurmaması nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne müdahalenin menni ile eski hâle getirilme bedelinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; herhangi bir el atmanın olmadığını, sorumluluğun ilçe belediyesinde olduğunu, davanın husumet yönünden reddinin gerektiğini, bilirkişi raporuna dayanak yapılan emsalin uygun olmadığını, seçilen emsalin çok değerli bir konumda olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte eski hâle getirme bedelinin çok yüksek olduğunu, ayrıca dava konusu taşınmaz imarda yol olarak göründüğünden men-i müdahalede karşısında mağduriyetlere yol açacağını, denetime elverişli olmayan bilirkişi raporu doğrultusunda verilen kararın usûl ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; genişliği 12 metre ve üzeri olan yollarda sorumluluğun Hatay Büyükşehir Belediyesine ait olduğu, mahallinde yapılan keşif neticesinde el atmanın gerçekleştiği ilk derece mahkemesince müdahalenin menine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı ancak; dava konusu taşınmazdaki her bir paydaşın tek başına müdahalenin meni ve eski hâle getirme talebinde bulunabileceğinden paydaş … adına usûlüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından karar başlığında davacı olarak gösterilmesinin doğru olmadığı ve dava konusu taşınmazın el atılan kısmının eski hâle getirilmesine karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken eski hâle getirme bedelinin tahsiline dair hüküm kurulması yönlerinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin iki numaralı alt bendi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde; ilk el atmanın davalı idare kurulmadan önce olduğunu, alınan raporların denetime elverişsiz olduğunu, emsal değerlendirilmesinin yetersiz olduğunu, uygun emsal alınmadığını, dava konusu taşınmazın el atılan kısımlarının imar planında yol olarak planlandığını, hukukî el atmaya dayalı olan müdahale karşısında davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, Müdahalenin meni ve eski hale getirme talebine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “… Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmî şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”
3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “… Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu’nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına …” karar verilmiştir.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakameleri Kanunu’nun 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dava konusu Hatay ili, … ilçesi, … Mahallesi 1005 parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından usûlüne uygun kamulaştırma yapılmadan yol yapılarak el atıldığından davacının talebi dikkate alınarak müdahalenin meni ile eski hâle getirilmesine karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usûl ve kanuna uygun olup, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı idarenin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usûl ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,16.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.