YARGITAY KARARI
DAİRE : 6. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/4493
KARAR NO : 2023/3833
KARAR TARİHİ : 14.11.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/50 E., 2022/916 K.
DAVA TARİHİ : 14.12.2017
HÜKÜM/KARAR : Esastan Red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Yozgat 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/499 E., 2021/522 K.
Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 14.11..2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.
Belli edilen günde duruşmalı temyiz talebinde bulunan davacı vekili Avukat … ile davalı vekili Avukat … geldi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı idare arasında 04/12/2014 tarihli Yozgat Yerköy İlçesi Merkez 24 Derslikli Endüstri Meslek Lisesi, 200 Öğrencili Pansiyon Binası ve 3 adet (motor,metal,elektrik) Atölye Yapım işi konulu, 10.730.000,00 TL götürü bedelli sözleşme imzalandığını, iş kapsamında düzenlenen 8 no.lu hakedişte müvekkilinin hak ettiği bedelden 86.367,58 TL’sinin ödenek yokluğu nedeni ile ödenemediğini, müvekkilinin 15/01/2016 ve 30/01/2017 tarihli dilekçeleri ile fiyat farkı talebinin reddedildiğini, işin tamamlanarak geçici kabulünün yapıldığını ancak 23 no.lu son hakedişte müvekkilinden 19 günlük gecikme cezası olarak 122,322,00 TL kesildiğini, müvekkilinin söz konusu hakedişi ihtirazi kayıt ile imzaladığını, müvekkili şirkete fiyat farkı ve fiyat farkı nedeni ile 39 gün süre uzatımı verilmesi gerekirken haksız olarak fiyat farkı verilmediğini ve gecikme cezası kesildiğini, haksız gecikme cezasına ilişkin kesilen 122,322,00 TL’nin ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL fiyat farkı alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre yükleniciye fiyat farkı verilmeyeceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmesinde açıkça fiyat farkı verilmeyeceği kararlaştırılan işlerin fiyat farkına ilişkin 5217 no.lu Bakanlar Kurulu kararı kapsamında olmadığını, yüklenicinin gecikme cezası kesilen hakedişe ilişkin usulüne uygun ihtirazi kaydı bulunmadığını, yükleniciye yapılan iş kapsamında birden fazla süre uzatımının verildiğini, işin teslimi gereken tarihte yapılan incelemede imalatın geçici kabule hazır olmadığının tutanak altına alındığını ve bu tarihten sonra yüklenicinin cezalı süre ile çalıştığını, davanın zamanaşımına uğradığını, fiyat farkı talebine ilişkin maddi delil sunulamadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Davacı vekili, hak ediş ödemelerinin 86.367,57 tl lik kısmının iş sahibi davalı kurum tarafından geç ödendiğinden ifanın geciktiğini, bu nedenle gecikme cezası kesilmesinin doğru olmadığını ve ilave fiyat farkı hesaplanması gerektiğini savunmuş ise de; Taraflar arasında yapılan sözleşmenin 11.2 maddesinde “Bu iş için sözleşme bedeli üzerinden 2014 yılı için %10, 2015 yılı için %45 2016 yılı için %45 ödenek tespit edilmiş olup ödenek Milli Eğitim Bakanlığınca, İdare bütçesine aktarılacağından ödeneğin geç gelmesinden veya hiç gelmemesinden idare sorumlu tutulmayacak ve idare bütçesinden ayrıca bir ödeme talebinde bulunulmayacaktır.” hükmü yer aldığı,yine tarafların sözleşme ile bağlı olduğu Kamu İhale Kurumunca yayınlanın Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 29. maddesinde mücbir sebep olarak kabul edilebilecek hususların düzenlendiği 4. maddesinnde hak edişin geç ödenmesinin taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmeyeceği hallerde uzatma verileceğinin belirtildiği, somut olayda ise 15.01.2016 da ödenmesi gereken 487.409,06 tl nin 401.041,49 TL lik kısmının yani %80 den fazlasının 10.12.2015 tarihinde ödendiği kalan 86.367,57 tl sinin yalnızca 24.02.2016 tarihinde ödendiği bu oranın taahhüdün yerine getirilmesine engel teşkil etmediği yüklenicinin bu engeli ortadan kaldıramayacak durumda olmadığı bu nedenle süre uzatımına ilişkin sözleşmede belirtilen şartların meydana gelmediği, aynı gerekçelerle yükleniciye süre uzatımı verilebilecek hal bulunmadığından fiyat farkı da verilemeyeceği yine iş artışı nedeniyle davalı kurumdan kaynaklanan bir durum bulunmadığından davacının fiyat farkı talep edemeyeceği sonuç olarak davacı yüklenicinin sözleşmede işin bitim süresi olarak kararlaştırılan tarihe kadar işi sözleşmeye uygun şekilde bitirip teslim ettiğini kanıtlayamadığı, davacı tarafça her ne kadar davalıdan kaynaklanan nedenlerle hak ediş bedelinin geç ödenmesi nedeniyle gecikme yaşandığı ileri sürülse de, sözleşme hükümlerine göre süre uzatım talebinin yerinde olmadığı, dosyaya sunulan teknik raporlarda da dava konusu olayda gecikmeye neden olacak mücbir sebep teşkil eden bir durum bulunmadığı davacı tarafından hak edişin kesilmesine ilişkin davalı idareye itirazının gerekçeleriyle belirtir bir dilekçe sunmadığı yani bu hak ediş raporlarına Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirtildiği şekilde davacı yüklenici tarafından itiraz edilmediği, dolayısıyla kesintinin yapıldığı hak edişlerin davacı yüklenici tarafından olduğu gibi kabul edilmiş sayılması gerektiği, iadesinin istenmesinin mümkün olmadığı, sonuç olarak sözleşmede gecikilen her bir gün için cezai şart uygulanacağının belirtildiği, davacı yanın sözleşmede kararlaştırılan günden 19 gün geciktiği ve davalı yanın hak edişten kesinti yapmasında haklı olduğu hususları birarada değerlendirildiğinde davacının kesilen gecikme cezasının istirdadı ve fiyat farkı alacağı taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesinde özetle;
1-Dosya kapsamında alınan 15.04.2019 tarihli bilirkişi raporunda; geç teslimin idarenin bir kusuru nedeniyle veya mücbir sebeplerin oluşması nedeniyle yapılamadığının tespiti gerekirken bu hususlar göz ardı edilerek rapor tanzim edildiğini, yine dosya kapsamına ibraz edilen 03.03.2020 tarihli bilirkişi raporunda; gecikme cezası verilen ve fiyat farkı verilmeyen hak ediş sayfasının ihtirazi kayıt konulmadan imzalandığı iddia edilmişse de sundukları hak ediş ödeme belgesinde de görüleceği üzere, müvekkili şirketin hak ediş belgesinin alt kısmına “idarenize verilen 15.01.2016 ve 30.01.2016 tarihli dilekçemizde belirtilen hususlar dikkate itirazi kayıtla imzalanmıştır.” şeklinde ihtirazi kayıt düşüldüğünü, aynı tarihli bilirkişi raporunda gecikme tazminatının iadesine ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunulmadığını,
2-Taraflarınca 18.09.2020 tarihli uzman görüşü raporu alındığını, 18.09.2020 tarihli bilimsel uzman mütalaasında; Maliye Hazinesi’nce Yerköy Belediyesi aleyhine açılan tapu iptali ve tescili davası nedeniyle davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’nin fiilen çalışamadığı 22.12.2014 – 10.04.2015 tarihleri arasındaki 110 günlük sürenin Yapım Sözleşmesi eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İdarenin, sözleşmesini ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi ( yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır.” şeklindeki 29.4. maddesi hükmü gereğince süre uzatımı olarak davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’ne verilmesi, 110 günlük bu süre 750 günlük yapım işi süresinin bitim tarihi olan 10.01.2017 tarihine ilave edilmek suretiyle de Yozgat Yerköy İlçesi Merkez 24 Derslikli Endüstri Meslek Lisesi 200 Öğrencili Pansiyon Binası ve 3 adet ( Motor, Metal, Elektrik) Atölye Yapım İşine ilişkin işin bitim tarihinin 30.04.2017 tarihine ötelenmesi gerektiği, 02.12.2015 tarih ve 8 nolu 2015 yılı tespit hakediş raporuna göre davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’nin Yozgat Yerköy İlçesi Merkez 24 Derslikli Endüstri Meslek Lisesi 200 Öğrencili Pansiyon Binası ve 3 adet ( Motor, Metal, Elektrik) Atölye Yapım İşi kapsamında 31.12.2015 tarihi itibariyle toplam 4.475.303,15 TL’lik imalat gerçekleştirdiği, Maliye Hazinesince Yerköy Belediyesi aleyhine açılan tapu iptal ve tescil davası nedeniyle çalışılamayan, bu nedenle de süre uzatımı olarak davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’ne verilmesi gereken 110 günlük ek süre karşılığında toplam 1.426.196,49 TL’lik ödeneğin 110 günlük süre uzatımı doğrultusunda 2017 yılına devredilmesi gerektiği, Geçici ve Kesin Kabul Tutanaklarında; Yozgat Yerköy İlçesi Merkez 24 Derslikli Endüstri Meslek Lisesi 200 Öğrencili Pansiyon Binası ve 3 adet ( Motor, Metal, Elektrik) Atölye Yapım İşinin 20.09.2017 tarihinde bitirildiğinin belirtildiği, dolayısıyla Yozgat Yerköy İlçesi Merkez 24 Derslikli Endüstri Meslek Lisesi 200 Öğrencili Pansiyon Binası ve 3 adet ( Motor, Metal, Elektrik) Atölye Yapım İşi’nin davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’nce 3 ay erken bitirildiği, bu nedenle, davacı yüklenici davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’nden gecikme cezası kesintisi yapılmaması gerektiği, 19 günlük gecikme karşılığında 23.11.2017 tarih ve 23 son sayılı hakediş raporunda yapılan toplam 122.323,00 TL’lik gecikme cezası kesintisinin haksız ve yersiz olduğu” belirtildiği,
04.12.2014 tarihli Yapım Sözleşmesi’nin 14.2. Maddesinde; ” Fiyat farkı hesaplanmayacaktır. Ancak mücbir sebepler veya idarenin kusuru nedeniyle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, ihale tarihinde yürürlükte bulunan fiyat farkı kararnamesi esas alınarak fiyat farkı hesaplanacaktır.” denildiği bu nedenle, davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’ne süre uzatımı verilmek suretiyle 2017 yılında yaptırılan 895.000,00 TL’lik iş kalemi için davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’nin 2017 yılında gerçekleştirdiği toplam 1.426.49 TL’lik iş kalemi için davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’ne fiyat farkı hesaplanmayacaktır. Ancak mücbir sebepler veya idarenin kusuru nedeniyle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, ihale tarihinde yürürlükte bulunan fiyat farkı kararnamesi esas alınarak fiyat farkı hesaplanacaktır.” şeklindeki 14.2 maddesi hükmünden hareketle, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 9. Maddesine göre fiyat farkı ödenmesi gerektiği, Dolayısıyla davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’ne süre uzatımı verilmek suretiyle 2017 yılında gerçekleştirdiği toplam 895.000,00 TL’lik imalat için 04.12.2014 tarihli Yapım Sözleşmesi’nin ” Fiyat farkı hesaplanmayacaktır. Ancak mücbir sebepler veya idarenin kusuru nedeniyle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, ihale tarihinde yürürlükte bulunan fiyat farkı kararnamesi esas alınarak fiyat farkı hesaplanacaktır.” şeklindeki 14.2 maddesi hükmünden hareketle, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 9. Maddesi hükmü doğrultusunda toplam 44.959,96 TL fiyat farkı ödenmesi gerektiği, belirtildiği, raporda sonuç olarak “Bu nedenle davacı yüklenici MEGA Mühendislik Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti’nin davalı idareden toplam 238.926,36 TL alacaklı olduğu, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 9. Maddesi, 04.12.2014 tarihli Yapım Sözleşmesi’nin 14.2 maddesi hükümleri ile 23.11.2017 tarih ve 23 son sayılı hakkediş raporunun itirazı kayıtla imzalandığı hususu dikkate alınması” gerektiği belirtildiğini, Uzman Görüşü raporundan da açıkça anlaşılacağı üzere sözleşme konusu işin yapımı esnasında işin gecikmesi ve hak edişlerin zamanında ödememesi idarenin kendi kusurundan kaynaklanmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmenin 9. Maddesiyle, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 20 gün içerisinde idarece yer teslimi yapılacağı ve yer tesliminden itibaren ise 750 gün içerisinde inşaatın geçici kabule hazır hale getirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak davalı idare tarafından yerin geç teslim edilmesi ve teslim edilen yerin inşaat yapımına uygun olarak teslim edilmemesi nedeniyle işe zamanında başlanılamamıştır. İşin yapımının üstlenildiği yerin geç teslim edilmesi ve işin yapımının başlanılmasına hazır halde teslim edilmemesi nedeniyle doğan gecikme ve fiyat farkından dolayı davalı idarenin sorumlu olduğu açıkça ortada olduğunu,
Taraflarınca 19.10.2021 tarihli duruşmasına mazeret dilekçesi verildiğini, mahkemenin mazeretin reddine ilişkin ara kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu,
Yerel mahkemece dosya kapsamına tarafımızca sunulan bilgi, belge, uzman görüşü ve taleplerimiz dikkate alınmadan ve değerlendirilmeden karar verilmiştir. Bu husus müvekkil şirket nezdinde hak kaybına neden olmakta ve hakkaniyet kurallarıyla bağdaşmamaktadır. Yerleşik Yargıtay içtihatlarında da bahsedildiği üzere, bilirkişi raporu ile uzman görüşü arasındaki çelişkinin giderilmesi için 6100 sayılı HMK’nın 293. madde hükümleri de nazara alınmak suretiyle inceleme ve değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar vermek gerekirken eksik inceleme ile hüküm tesis edilmesi doğru olmadığını, Yukarıda açıklanan nedenlerle, yerel mahkemece verilen gecikme cezası ve fiyat farkı alacağı taleplerimizin ayrı ayrı reddine ilişkin karar usul ve yasaya aykırı olup yerel mahkemece yargılama esnasındaki taleplerimiz değerlendirmeye alınmadığından ve dosya kapsamına ibraz edilen raporlar arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulmuş olması sebebi ile söz konusu kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını, davanın kabulünü talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu işle ilgili 23 adet hak ediş düzenlenmiş olup davacı tarafından 23 nolu son hakediş dışındaki hakedişlere itiraz edilmediği, hakedişe giren imalâtlar yönünden belirlenen bedellerin kesinleştiği, sözleşmeye göre fiyat farkı talep edilmeyeceği, davacı tarafından işin geç teslim edilmesi nedeniyle tahsil edilen gecikme cezasının usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilince verilen mazeret dilekçesinin belgelendirmediği anlaşıldığından İlk derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılamaya, toplanan delillere, dosya içeriğine, hükmün dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye göre delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin yerinde olmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK’nun 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, eser sözleşmesi niteliğindeki kamu ihale sözleşmesi kapsamında haksız kesilen gecikme cezası ve fiyat farkı alacağının tahsili istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı TBK 470-486 maddeleri
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Taraflar arasında 04/12/2014 tarihli Yozgat Yerköy İlçesi Merkez 24 Derslikli Endüstri Meslek Lisesi, 200 Öğrencili Pansiyon Binası ve 3 adet (motor,metal,elektrik) Atölye Yapım işi konulu, 10.730.000,00 TL götürü bedelli sözleşme imzalanmıştır.
– Sözleşmenin 8.2.1. maddesine göre Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşme eki niteliğindedir.
– Sözleşmenin 9. maddesine göre; taahhüdün tümü yer tesliminden itibaren 750 gün içerisinde geçici kabule hazır hale getirilecektir.
-Sözleşmenin 11.2 maddesinde “Hakediş raporları, bu Sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinde düzenlenen esaslar çerçevesinde, kanuni kesintiler de yapılarak her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenir. Hazırlanan hakediş raporları İdarece onaylandıktan sonra otuz gün içinde tahakkuka bağlanarak on beş gün içinde ödenir. Bu iş için sözleşme bedeli üzerinden;
2014 yılı için %10
2015 yılı için %45
2016 yılı için %45
Ödenek tespit edilmiş olup ödenek Milli Eğitim Bakanlığınca, İdare bütçesine aktarılacağından ödeneğin geç gelmesinden veya hiç gelmemesinden İdare sorumlu tutulmayacak ve idare bütçesinden ayrıca bir ödeme talebinde bulunulmayacaktır. ” düzenlemesinin mevcut olduğu,
-Sözleşmenin 14.1 maddesinde “Yüklenici, gerek sözleşme süresi gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz.” “Yüklenici, gerek sözleşme süresi gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz.” düzenlemesinin mevcut olduğu,
-Sözleşmenin 14.2 maddesinde “Fiyat farkı hesaplanmayacaktır. Ancak, mücbir sebepler veya idarenin kusuru nedeniyle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde ihale tarihinden yürürlükte bulunan fiyat farkı kararnamesi esas alınarak fiyat farkı hesaplanacaktır. ” düzenlemesinin mevcut olduğu görülmüştür.
– Sözleşme kapsamında; 630.000,00 TL ve 265.000,00 TL bedelli iki adet iş artışı yapıldığı görülmüştür.
– Sözleşme kapsamında 750 gün olarak belirlenen iş süresine 20/12/2016 tarihli olur ile 180 gün, 23/06/2017 tarihli olur ile 40 gün olmak üzere toplamda 220 gün süre uzatımı verildiği, 23/10/2017 tarihli olur ile 14 gün daha süre uzatımı verildiği görülmüştür.
– Sözleşmeye göre işin bitmesi gereken tarih 10/01/2017 olup, 220 gün süre uzatımı ile birlikte işin bitmesi gereken tarih 18/08/2017 ‘ye, geçici kabul onay tarihinden önce verilen 14 günlük uzatım ile işin bitim tarihi 01/09/2017’ye tekabül etmektedir.
2.1. Geçici kabul tutanağının, 20/09/2017 düzenleme ve 22/11/2017onay tarihli olduğu, ek tutanakta belirtilen kusurlu imalatların; inşaat imalatı için 1089,00 TL, elektrik imalatı için 200,00 TL, mekanik imalatı için 2612,00 TL olmak üzere toplamda 3901,00 TL nefaset kesilmesine karar verilmiştir. Kesin kabul tutanağının ise 15/10/2018 onay tarihli olduğu görülmüştür.
2.2. Davacı yüklenici ile davalı idare arasında 20/12/2016 tarihli anlaşma tutanağı düzenlenmiş olup, işin artışına konu olan işlerin 630.000,00TL + KDV karşılığında yüklenici tarafından yapılması uygun bulunmuş, yapılacak olan imalatlara fen noktasında çalışılamayan günlerin de dahil edilerek işin bitim tarihinden geçerli olmak üzere 180 takvim günü ek süre verilmesi, yüklenici firma taahhüt ettiği miktarı yazılı olarak bildirmiş olması ile taraflarca imza altına alınmıştır.
2.3. Taraflar arasında 23/11/2017 tarihli 23 ve son numaralı hakediş düzenlenmiş olup, bu hakedişe göre yüklenici alacağından 122.322,00 TL gecikme cezası, 3.901,00 TL nefaset kesintisi kesilmiş, yükleniciye bakiye 1.021.571,55 TL ödenecek tutar hesaplanmış, yüklenici bu hakedişi ‘‘ İdarenize verilen 15/01/2016 ve 30/01/2016 tarihli dilekçemizde belirtilen hususlara itirazi kayıtla imzalanmıştır.’’ kaydı ile imzalamıştır.
2.4. Gecikme cezası tutanağa göre, işin bitim tarihi 01/09/2017, günlük gecikme cezası 6.438,00TL, tespit tarihi 20/09/2017, gecikilen gün sayısı 19 olmak üzere toplam gecikme cezası 122.233,00 TL olarak hesaplanmış, idare elemanları ve yüklenici tarafından imza altına alınmıştır.
2.5. Yüklenicinin, 23 nolu son hakedişe ilişkin ihtirazi kaydında belirttiği dilekçelerin incelenmesinde;
– Davacı yüklenici, 15/01/2016 tarihli dilekçesi ile 8 nolu hakedişin 86.367,58 TL’lik kısmının ödenek yokluğu nedeni ile ödenemediğini, idarece temin edilemeyen 8 nolu hakedişe göre sözleşme kapsamında 1.426.196,49 TL’lik kısım, ödenemeyen sözleşme fiyatı ile 73.192,85 TL tutarındaki kısmın revize edilerek işin bitim süresine ilave edilmesi, gerekli sürenin verilmesi ve iş programının buna göre tekrar düzenlenmesi mecburiyetinin hasıl olduğunu, ötelenen imalatlar için fiyat farkı uygulanmasını talep etmiştir.
– Davacı yüklenici, 30/01/2016 tarihli dilekçesi ile idarece temin edilemeyen 8 nolu hakedişe göre sözleşme kapsamında 1.126.196,49 TL, ödenemeyen sözleşme fiyatı ile 73.192,85 TL ve iş artışından kaynaklanan 630.000,00TL olmak üzere toplam 2.129.389,34 TL tutarındaki ödeneğe 5217 sayılı Kararnamenin 9. maddesine göre fiyat farkı uygulanması talep edilmiştir.
2.6. Yüklenicinin, süre uzatımı ve fiyat farkına dayanak olarak sunduğu 8 nolu hakedişin incelenmesinde;
-Taraflar arasında 02/12/2015 tarihli 8 nolu hakediş düzenlenmiş, bu hakediş tarihinde herhangi bir iş artışı ya da süre uzatımı bulunmamakta olup, yükleniciye ödenmesi gereken bedel 487.409,06 TL olarak belirlenmiş, ödeme emirleri üzerinde yapılan incelemede, yüklenicinin kestiği 02/12/2015 tarihli faturaya göre ödenmesi gereken 453.606,32 TL hakediş alacağı ile 81.649,14TL KDV olmak üzere toplam bedel 535.255,46 TL’nin, 16/12/2015 tarihinde 448.887,89 TL’si ödenemiş, bakiye 86.367,57 TL 22/02/2016 tarihli ödeme emri ile ödenmiştir.
2.7. Yukarıda da belirtildiği üzere Sözleşmenin 11.2 maddesinde “Hakediş raporları, bu Sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinde düzenlenen esaslar çerçevesinde, kanuni kesintiler de yapılarak her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenir. Hazırlanan hakediş raporları İdarece onaylandıktan sonra otuz gün içinde tahakkuka bağlanarak on beş gün içinde ödenir.’’ düzenlemesi mevcut olup, buna göre 8 nolu hakedişin 02/12/2015 onay tarihli olduğu, otuz gün tahakkuk ve on beş gün içinde ödeme için belirlenen sürenin sonu , 16/01/2016 tarihi olup, hakedişin 16/12/2015 tarihinde 448.887,89 TL’si süresi içerisinde ödenmiş, bakiye 86.367,57 TL ise 22/02/2016 tarihinde, son ödenmesi gereken tarihten 36 gün sonra ödenmiştir.
2.8. Sözleşme eki niteliğindeki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin İşin Süresi ve Sürenin Uzatılması başlıklı 29. maddesinin 4. fıkrasında;
‘‘İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek yetersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır. ‘’ düzenlemesinin mevcut olduğu, buna göre 8 no.lu hakedişteki bakiye 86.367,57 TL’nin, 36 gün süre ile yükleniciye geç ödendiği sabit ise de Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin belirtilen hükmü karşısında, toplam bedeli 11.625.000,00 TL olan sözleşmede, 36 günlük gecikme ile ödenen 86.367,57 TL’nin yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmesine engel nitelikte ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması şartlarını birlikte taşımadığı kanaati hasıl olmuştur.
2.9. Açıklanan nedenlerle; sözleşme kapsamında yükleniciye iş artışları ile birlikte toplamda 234 gün ek süre verildiği, tapu iptal tescil davasının ise dava dilekçesinde süre uzatım ve fiyat farkı verilmesi için bir sebep olarak ileri sürülmediği, 8 no.lu hak ediş kapsamında geç ödenen 86.367,57 TL’nin yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmesine engel nitelikte ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması şartlarını birlikte taşımadığından süre uzatımı ve buna bağlı olarak fiyat farkı verilmesini gerektirecek bir husus olmadığı, iş artışı bakımından ise davacı yüklenici ile davalı idare arasında anlaşma tutanakları düzenlendiği ve yüklenicinin işi idarece kabul edilen bedeller üzerinden yapmayı kabul ve taahhüt ettiğinin anlaşılmasına göre davacı vekilinin, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesinde hukuka aykırı bir yan bulunmadığı anlaşılmıştır.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenden alınmasına,
Dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak, Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalıya verilmesine,
14/11/2023 gününde oy birliğiyle karar verildi.