YARGITAY KARARI
DAİRE : 8. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/4775
KARAR NO : 2023/3193
KARAR TARİHİ : 25.05.2023
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/261 E., 2022/139 K.
KARAR : Asıl davanın kabulüne, birleşen dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen tevliyete ehil vakıf evladı olduğunun tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kabulüne, birleşen dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Davacı … vekili dava dilekçesinde; davacının Kilis’de kurulu Mülhak … … … … … … … … Vakfının tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespitini istemiştir.
2. Birleşen Kilis 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2019/234 Esas … dosyası üzerinden davacı … vekili dava dilekçesinde; davacının Kilis’de kurulu Mülhak … … … … … … … … Vakfı’nın tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespitini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı … vekili asıl ve birleşen davaya verdiği cevap dilekçelerinde; davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.06.2020 tarihli ve 2019/17 Esas, 2020/68 Karar … kararıyla; asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulü ile davacı …’in, Kilis’de kurulu Mülhak … … … … … … … … Vakfı’nın tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, asıl dava davacısı … vekili ile davalı … vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 12.11.2020 tarihli ve 2020/965 Esas, 2020/921 Karar … kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, asıl dava davacısı … vekili ile davalı … vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Daire’nin 28.04.2021 tarihli ve 2021/518 Esas, 2021/3925 Karar … kararı ile; “… asıl ve birleşen dosya davacılarının tevliyete ehil evlat olduklarının tespiti istemi ile eldeki davayı açtıkları, vakfiyeye göre tevliyetin batın şartı, yaş şartı olmaksızın erkek evladın erşedine (doğru yola diğerlerinden daha karib (yakın) ve her hâl ve hareketi daha doğru ve daha makbul olan) bırakıldığı, her iki davacıdan hangisinin tevliyet yönünden daha erşed olduğunun tespiti gerektiği, buna göre vakfın akarlarının bulunduğu yer, vakfiye gereği vakfın … ve sosyal harcamaları (bir nevi amacı) hususları dikkate alınarak, bu kapsamda davacıların vakfı yönetme açısından ikametgahları, vakfın amacına en yakın yaşam tarzı olanın, sabıka ve eğitim durumları ile sosyal durum ve benzeri durumların araştırılması, asıl dosya davacısının bildirdiği tanıkların, davacının vakfın en erşed evladı olup olmadığı yönünde beyanlarının alınması ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, sadece birleşen dosya davacısının eğitim durumu dikkate alınarak daha erşed olduğu kabul edilip yazılı şekilde eksik inceleme dayalı olarak karar verilmesi…” doğru bulunmayarak, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “yargılama sırasında birleşen dosya davacısı …’ın Vefat ettiği, dosya içerisinde mevcut, bilgi ve belge içeriklerine göre, asıl dosya davacısı Ubeydullah Tazebay’ın 1933 doğumlu ve ilkokul mezunu olduğu, Kilis Belediyesinde devlet memuru olarak çalışırken emekli olduğu, adli sicil ve arşiv kaydının bulunmadığı, sosyal durum araştırmasında olumsuz bir duruma rastlanmadığı, vakfın bulunduğu yerde ikamet etmesi sebebiyle vakfın yönetimini ve amacını daha kolay gerçekleştirebileceği, davacının tevliyete engel bir durumunun bulunmadığı anlaşılmakla asıl davanın kabulüne, birleşen dosya davacısının vefatı nedeniyle konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına” karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; vakfiyeye göre mütevellilik için iki şart arandığı, bunlardan birincisinin vakıf kurucusunun erkek soyundan olan erkek olması, ikinci şartın ise bu erkek kişinin erşed olmasının istenildiği, erkek soyu tükenirse, kız evladından erkek evlatlarının erşedinin mütevelli olmasının istenildiği, mahkeme kararının dayanağı olan bilirkişi raporunun, hükme esas alınmayacak kadar yetersiz olduğu, bilirkişi raporunda, davacıların vakfın kurucusunun erkek soyundan gelip gelmediklerini ve erkek soyundan ise “erşed” şartını davacıların taşıyıp taşımadıklarını açıklamaktan uzak olduğu, davacıların nüfus kayıtlarına göre vakıf kurucusunun erkek soyundan mı veya kız evladı soyundan mı, gelip gelmediklerini belirlenmediği, davacıların galle fazlasına müstahak vakıf evladı erkekler olmaları, onların erkek evladı soyundan geldiklerin göstermeyeceği, vakfiyede ikinci olarak aranan erşed şartının ise davacılarda var olup olmadığı var ise davacının vakfın ilamlı evlat listesinde yer alan erkek evlatları arasında en erşedi olduğunun raporda açıklanmadığı ileri sürülerek İlk Derece Mahkeme kararının bozulması istenmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, mülhak vakfa mütevelli atanma kararına esas teşkil etmesi yönü ile vakfın tevliyetine ehil vakıf evladı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 … Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 … Kanun) 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 5737 … Vakıflar Kanunu’nun (5737 … Kanun) 3, 6, 7, 75 ve 76 ncı maddeleri, 24.02.1943 tarihli ve 1942/27 Esas, 1943/11 Karar … Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı
3. Değerlendirme
Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyulan bozma ilamı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak, mevcut deliller takdir edilerek karar verildiğine, uygulanması gereken hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığına, bozmaya uyulmakla taraflar lehine ve aleyhine kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine hukukça imkan olmadığı gibi 6100 … Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 … Kanun’un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerin biri de var olmadığına göre, İlk Derece Mahkemesi kararında yazılı gerekçeler dikkate alındığında temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,
80,70 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 99,20 TL’nin temyiz eden Vakıflar Genel Müdürlüğünden alınmasına,
1086 … Kanun’un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabileceğine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
25.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.