YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/2609
KARAR NO : 2023/4681
KARAR TARİHİ : 02.05.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/947 E., 2022/2326 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : … İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/347 E., 2021/664 K.
Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı, ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı Deniz Elektrik İnş.Tarım Ürünleri Hayvancılık San. Tic. Ltd. Şti.’de sigortalı olarak çalıştığını, bu şirketin diğer davalı asıl işveren Meram Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin taşeron firması olarak Niğde Medaş İl Müdürlüğü’ne ait trafo binalarının bakım çalışmalarını yaptığını, iş yerinde elektrik ustası olarak görev yapan davacının aynı iş yerinde iş arkadaşları ……ile birlikte Edikli kasabası sarı kabin olarak tabir edilen trafo binasının bakım ve onarım işlemi için görevlendirildiğini, Medaş uzman arıza ekibinde çalışan … ve…’in elektrik bakımı yapılacak trafo binalarına davacı ile arkadaşlarını götürdüğünü ve bakımı yapılacak trafo binasını gösterdiklerini, olay tarihi olan 21.10.2012 tarihinde davacı ile birlikte çalıştığı iş arkadaşlarının Medaş uzman arıza ekibi görevlileri … ve … ile birlikte kazanın olduğu Niğde ili Edikli Kasabası sarı kabin adı verilen trafo binasına geldiklerini, davacının binada bakım işini yaparken yüksek gerilime maruz kalarak iş kazası geçirdiğinden bahisle 233.454,14 TL iş göremezlikten kaynaklanan maddi tazminat, 3.600,00 TL tedavi ve yol gideri, 15.000,00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı … vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazında bulunduklarını, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, müvekkili şirkete atfedilecek bir kusurun ve sorumluluğun bulunmadığını, kusurun tamamen davacıya ait olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Davalı Deniz Elekt. İnş. Tar. Ür. Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının gerekli özen ve dikkat yükümlülüğünü yerine getirmediğini, ağır ihmal sonucu bu kazanın meydana geldiğini, davacının ağır ihmalinin bulunduğunu, ağır ihmali bulunduğundan illiyet bağının kesileceğini beyanla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının maddi tazminat taleplerinin kabulüne, 12.750,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin davacının işvereni olmadığını, müvekkilinin eser sözleşmesi kapsamında işi ihale ettiğini, davacının işin ihale edildiği diğer davalı çalışanı olduğunu, husumetin müvekkiline yöneltilemeyeceğini, talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, olayda müvekkilinin hiç bir kusurunun bulunmadığını, davacı tarafça elektrik kesintisi talep dilen hatta elektriğin kesildiğini ancak kazanın kesinti talep edilen yerden başka bir hatta olduğunu, ceza yargılaması sırasında da müvekkili şirket çalışanın kusurunun olmadığına karar verildiğini beyan ederek ilk derece mahkemesinin kararının ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından bahisle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle, müvekkili şirket ile diğer davalı arasında yapılan sözleşmeye göre işin yürütülmesi sırasında ihtiyaç olan saha personeli ve bu işte kullanılacak araç ve cihazların sağlanması konusunda tüm sorumluluğun diğer davalı şirkete ait olduğunu, müvekkilinin işveren olmadığını, davalı müvekkilinin eser sözleşmesi kapsamında iş yaptıran kişi konumunda olduğunu, kendilerinin herhangi bir tedbirsizliği bulunmamakla birlikte bu konuda sorumluluğunun da olmadığını, sorumluluğun diğer davalı şirkete ait olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını, kendilerine atfedilecek bir kusur bulunmadığını, olay günü elektriklerin tamamen kesildiğini, diğer davalı Deniz Elektrik şirketinin geçici kabul noksanlığı tespit edilen bölgede noksanları gidermek için 16.10.2012 tarihli talebi ile enerjinin 21.10.2012 tarihinde kesilmesini istediğini, bu talep üzerine müvekkili şirketin aynı tarihte cevap vererek 21.10.2012 tarihinde 09:00-18:00 tarihinde kesileceğini bildirip kesintinin ilan edilmesi için 16.10.2012 tarihli yazı ile Edikli Belediyesinden kesintinin ilanen duyurulmasını istediğini, olay günü davacı tarafından geçici kabul noksanlığının ikmali için çalışma yapılacak olan ve çok iyi bilinen kabine girilip iş esnasında tedbirsiz ve dikkatsiz davranılması sonucu kazanın meydana geldiğini, kesinti talebinin yapıldığı hat ile kazanın gerçekleştiği hattın farklı hatlar olduğunu, kesinti talep formunda kesinti yapılacak bölgenin …sulama hattı olarak görüldüğünü, oysa davacı tarafından maruz kalınan elektriğin …sulama hattına değil, Edikli içme suyu hattına ait olduğunu, müvekkili şirketin nereye kesinti talep edilmiş ise orayı kestiğini, tesisi yapan davacı işçi ve davacının çalıştığı şirket olduğunu, nerede kesinti yapılacağını en iyi bilebilecek kişilerin onlar olduğunu, bu tesisin müvekkili şirket tarafından olay tarihinde henüz kabul edilmemiş geçici kabul noksanlığı ile geri çevrilmiş bir tesis olduğunu, davacı ve çalıştığı şirketin …sulama hattı dışındaki, elektriğe maruz kalınan, Edikli içme suyu hattında da çalışma yapılacağı bilgisini vererek kesinti talep etmeleri gerekirken bunu yapmadıklarını, ceza dava dosyasında yapılan keşifte müvekkilinin bir kusuru bulunmadığının belirlendiğini, ayrıca kazaya sebebiyet verenin davacının kendi kusuru olduğunun da belirtildiğini, kazanın davacı kusurundan kaynaklandığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297 nci maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13, 16, 20 ve 21inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun 77 nci maddesi, 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 8 inci ve 31 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelerle temyiz edenin sıfatına temyizin kapsam ve nedenlerine göre, davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
Dosya kapsamından davacının sürekli iş göremezlik oranının %15,00 olduğu, kazanın meydana gelişinde, davacının %20, davalı şirketlerin %40’ar oranda kusurlu oldukları, İlk Derece Mahkemesi’nce alınan 16.10.2020 tarihli kök hesap raporunda Kurum tarafından davacıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin rücu edilebilecek kısmı tenzil edilmeksizin iş göremezlikten kaynaklanan maddi zararın 197.346,64 TL olarak tespit edildiği, anılan raporun davacı vekiline 28.10.2020 tarihli celsede elden tebliğ edildiği, hesap raporuna davalı vekili tarafından itiraz edildiği ancak davacı vekili tarafından süresinde ileri sürülmüş herhangi bir itiraz bulunmadığı, devamında alınan 15.03.2021 tarihli bilirkişi ek hesap raporunda davacının iş göremezlikten kaynaklanan maddi zararının 233.454,14 TL olarak hesaplandığı, tedavi ve yol giderlerinin hesaplanması yönünden alınan 28.09.2021 tarihli bilirkişi raporunda zarar tutarı 3.600,00 TL olarak belirlenince İlk Derece Mahkemesi’nce davacı lehine, ek hesap raporunda belirlenen maddi zarar tutarı ile yol masrafları olarak belirlenen tutarın toplamı olan 237.054,14 TL maddi tazminat ödenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Usuli kazanılmış hak davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrarı sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Usulü müktesep hak, anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.
Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usulü kazanılmış hak gerçekleşebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).
Kazanılmış haklar “Hukuk Devleti” kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasa’nın 2 nci maddesinde açıklanan “Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir” hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.
Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usulü kazanılmış hak” olgusunun, bir çok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnaları bulunmaktadır. Örneğin Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili yeni bir kanun çıkması karşısında, Yargıtay bozma ilamına uyulmuş olmakla oluşan usulü kazanılmış hak hukukça değer taşımayacaktır.
Usulü kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir. (HGK.nun 12.07.2006 T., 2006/4-519 E, 2006/527 K, 03.12.2008 T., 2008/10-730 E., 2008/732 K.) Zira usulü kazanılmış hak ilkesi kamu düzeniyle ilgilidir. (09.05.1960 T., 21/9; 04.02.1959 gün 13/5 sayılı İçtihadı Birleştirme kararı)
Öte yandan 6100 sayılı HMK’nın 297/1-b maddesine göre hüküm tarafların ve davaya katılanların kimlikleri ile Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa kanuni temsilci ve vekillerinin ad ve soyadları ile adreslerini içermelidir.
Somut olayda 16.10.2020 tarihli kök hesap raporuna davacı tarafın bir itirazı olmaması nedeniyle oluşan usuli kazanılmış hak gereğince geçici iş göremezlik ödeneğinin rücu edilebilecek kısmı anılan hesap raporunda belirlenen zarar tutarından tenzil edilmek suretiyle sonuca gidilmesi gerekirken yazılı şekilde ek hesap raporu dikkate alınmak suretiyle karar verilmesi yerinde olmadığı gibi davalı Deniz Elekt. İnş. Tar. Ür. Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ticaret unvanının İlk Derece Mahkemesi gerekçeli karar başlığında eksik gösterilmiş olması da isabetsizdir.
Ne var ki bu hususların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1- İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2- İlk Derece Mahkemesi kararının;
A.Gerekçeli karar başlığında yer alan “2-Deniz Elektrik İnşaat Tarım Ürünleri Hayvancılık San. Tic. Ltd. Şti.” rakam ve sözcüklerinin silinerek yerine geçmek üzere “2-Deniz Elektrik İnş. Tar. Ür. Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti.” rakam ve sözcüklerinin yazılması,
B.Hüküm fıkrasının tamamen silinerek yerine geçmek üzere,
“HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın kısmen kabulü ile,
1-)Davalı … Elekt. Dağ. A.Ş.’nin sorumluluğu 198.535,88 TL ile sınırlı olmak üzere 237.054,14 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 21.10.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. yönünden fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddine,
2-)12.750,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 21.10.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
3-)Davalı … Elekt. Dağ. A.Ş.’nin sorumluluğu 10.126,38 TL ile sınırlı olmak üzere alınması gerekli 17.064,12 TL harçtan peşin alınan 4.306,55 TL harcın mahsubu ile bakiye 12.757,57 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
4-)Davacı tarafından yatırılan 4.334,25 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-)Davalı … Elekt. Dağ. A.Ş.’nin sorumluluğu 22.347,51 TL ile sınırlı olmak üzere maddi tazminat yönünden davacı vekille temsil edildiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT. gereğince hesap edilen 25.043,78 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-)Manevi tazminat yönünden davacı vekille temsil edildiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT. gereğince kabul-red oranına göre hesap edilen 5.100,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-)Davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. vekille temsil edildiğinden maddi tazminatın reddedilen kısmı üzerinden hesaplanan 5.777,73 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı … Elekt. Dağ. A.Ş.’ye verilmesine,
8-)Manevi tazminat yönünden davalılar vekille temsil edildiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT. gereğince belirlenen 2.250,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
9-)Davalı … Elekt. Dağ. A.Ş.’nin sorumluluğu 1.982,97 TL ile sınırlı olmak üzere davacı tarafından yapılan toplam 2.365,75 TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre hesap edilen 2.342,10 TL’nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
10-)Davalı … Elekt. Dağ. A.Ş. tarafından İlk Derece Mahkemesi aşamasında yapılan 50,00 TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre hesap edilen 8,09 TL’nin davacıdan alınarak davalı … Elekt. Dağ. A.Ş.’ye verilmesine,
11-)Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, davalı Deniz Elektrik Ticaret Ltd. Şti’nin yokluğunda HMK 345 inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde … Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.22.12.2021″ rakam ve sözcüklerinin yazılması suretiyle İlk Derece Mahkemesi kararının DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.